DAGITI KAPPUROS A DAMDAMAG ITI HAWAII

Binhi at Ani center lawsuit allowed to proceed- barely

2012-01-27T10:54:00.000-10:00

By MELISSA TANJI - Staff Writer (mtanji@mauinews.com) , The Maui News

WAILUKU, Maui- A lawsuit involving members of the Binhi at Ani Maui Filipino Community Center board will move forward, 2nd Circuit Judge Rhonda Loo ruled Thursday morning.

Loo denied a motion to dismiss the lawsuit, but she added that it "barely" met all of its criteria to stand up in court.

In the lawsuit, former Binhi at Ani board President Norma Barroga alleges that sitting President Cecille Piros and three other directors associated with the Maui Filipino Community Council were not validly seated on the Binhi at Ani board.

The dispute surfaced publicly last month when Barroga and Piros feuded over whether a Filipino Rice Festival would be held at the Binhi at Ani Maui Community Center in Kahului. Barroga wanted the event to go ahead as scheduled at the center, but Piros and sitting board members decided to postpone the event after Barroga filed a lawsuit Nov. 30 seeking to have four board members removed.

Eventually, the Rice Festival was held Dec. 18 across the street in the Maui Waena Intermediate School cafeteria. Earlier in the morning, the community center on Onehee Avenue was locked, with notices on windows that the festival had been canceled. People who went to the center were met by three private security guards, according to attorney Mary Cochran, who is representing Barroga.

Also on Thursday, Loo denied a temporary restraining order requested by Barroga against Piros and board members Emmanuel Baltazar, Romeo Guzman and Arthur Latayada.

A trial date has not been set.

Outside of court, attorney Matthew Kohm, who is representing Piros and the other defendants, said that although Barroga and her attorney believe she is doing a good thing, she is harming the Filipino community.

"She is actually being divisive," he said. "She is dividing the community rather than uniting it."

In his argument for the dismissal of the lawsuit, Kohm said it was personal and not filed in good faith. He also noted that Barroga is the only one named in the lawsuit.

Cochran, a former state Board of Education member, said she and Barroga disagree with Loo's decisions not to grant the temporary restraining order.

The issue is "membership" and whether Piros and some of her board members were in good standing on the board, she said.

In her argument against dismissal of the lawsuit, Cochran told the court that Barroga should be "commended" for standing up for the principle of following laws and bylaws while others fear retaliation if they speak up.

Cochran said the lawsuit was not a personal matter.

In her lawsuit, Barroga alleges that the Maui Filipino Community Council had been administratively canceled by the state Department of Commerce and Consumer Affairs in 2007 for not filing required paperwork. Therefore, she said, the council was in violation of the Binhi at Ani bylaws that require the council nominees to the center's board to be in good standing.

The council and its subunits get to place several members on the center board.

Kohm pointed out that Barroga, as past president, has a seat on the board but is not a voting member. He noted in court that even though the DCCA canceled the Maui Filipino Community Council, the council still has responsibilities, functions as a board and exists.

Barroga also had objections to Piros' actions after being elected president: hiring her business's bookkeeper to do $800 worth of work for the board; buying $200 worth of bottled water for a retirement party that only 30 people attended; and naming her catering business, without board review, as the food provider for the Rice Festival.

Zalsos elected new president of Maui Filipino Chamber of Commerce

2012-01-23T13:43:00.001-10:00

[from Fil-Am OBSERVER, January 2012 Issue]

KAHULUI- Energetic. Vibrant. Committed. These are the three words that describe Sharon Zalsos, the newly elected president of the Maui Filipino Chamber of Commerce, according to her mentor, Teresita Bustamente Noble, a pillar in the Maui Filipino business community.

Noble, who will serve as Vice President, will be joined on the Board of Directors by Melen Agcolicol (Secretary), Lydia Dela Cruz (Treasurer), Elizabeth Ayson (Immediate Past President) and Directors C.J. Ancheta, Lucio Calina, Jr., Jeana Gamboa, Brian Moto, Lawrence Pascua, William Ruidas, Alvin Santander, and Felix Santiago.

“I’m and excited and looking forward to working with the new Board of Directors to promote business, which is the mission of the organization. We will need the support of our members, the business community, and the people of Maui to continue to move forward,” said Zalsos.

Zalsos is currently employed as a Departmental Personnel with the County of Maui Department of Environmental Management. Since 2009, she has also worked as an Executive Travel Consultant with Noble Travel.

A graduate of Maui High School (where she became the first female high school wrestler), Zalsos was also the 1997 Miss Maui Filipina. More importantly, she is a proud veteran, having served honorably in the United States Air Force as a Senior Airman from 1998 to 2002. During her time of service, she won the Personnel Manager of the Year in 2001 while she was stationed at McChord Air Force Base in Tacoma, Washington.

Zalsos claims her entrepreneurial skills began when she was two years old when she sold her grandmother’s donuts in Makati. She expanded her skills at four, when she sold her Mom’s famous candy bars. By the time Zalsos turned 21, she started her own independent business for health and beauty products. In 2002, she started a commercial and residential cleaning business in Olympia, Washington.

In 2006, Zalsos, returned to Maui and secured employment with the County of Maui the following year. Interested in the promotion of business, Zalsos joined the Maui Filipino Chamber and started to develop relationships with other businesses. Zalsos also began working with the Miss Maui Filipina Pageant as a volunteer chaperone and one of the contestant coordinators.

Zalsos sees 2012 as a turning point for the chamber.

“Last year, under the leadership of Elizabeth Ayson, the Chamber started to refocus on its Mission by emphasizing the promotion of business. We also created a Foundation and held the First Annual Maui Fil-Am Heritage Festival. I know the incoming Board of Directors is focused on maintaining the momentum that was established last year. We will have a few new events, such as the Scholarship Golf Tournament on March 17, and improve our educational seminars, increase our membership benefits, and make it more valuable to be a member of the Maui Filipino Chamber. After all, the Chamber is about promoting business”

Sakadas to be Remembered at Rice Festival

2011-12-15T11:40:00.002-10:00

[Fil-Am Observer December 2011 Issue]

KAHULUI, Maui- They are known as the sakadas, the Filipino pioneers, who left the native Philippines, leaving behind families and friends, to come to work in Hawaii's sugar and pineapple plantations. Recruited by the Hawaiian Planters Association, the first group to come to the islands in 1906 and the last group in 1946.

Rice was their staple food, and many of them were rice farmers before they come to Hawaii to work in the islands' plantations.

Binhi at Ani will hold its Third Annual Rice Festival on December 18, 2011, from 5 pm, at the Filipino Community Center, 780 Onehee Avenue, Kahului, to remember the sakadas, to celebrate family, community and cultural heritage.

To be recognized as "Ama at Ina," outstanding father and mother, Arsenio Jacinto and Victoria Jacinto of Lahaina.

Born December 14, 1921, in Laoag City, Ilocos Norte, Mr. Jacinto was one of the batch of sakadas who sailed from Salomague, Cabugao, Ilocos Sur, on August 30, 1946, and reached Kahului Harbor 16 days later. He worked first as grass cutter with Pioneer Mill Co., Ltd., and was paid 40 cents per hour or $3.20 per day. After one year, he became an irrigator until his retirement in 1983 when he earned $10.00 per hour.

He went to the Philippines in December 1965 to marry the former Victoria Lazaro. They have been blessed with four children. The oldest, Arthur, married to Dawn Jacinto, is a US Army Veteran who was stationed in West Germany, worked as a vehicle mechanic, and now works at Westin Maui. The second child, Edith Jacinto, obtained a Bachelor of Business Administration from Chaminade University, and is administrative manager for Bubba Gump Shrimp Co. The third child, Jane Arruda, married to Keli'i Arruda, received a Bachelor of Arts Degree in Fashion Merchandising from University of Hawaii at Manoa, and is Consierge Specialist Supervisor at the Westin Maui. The youngest, Lorraine Young, married to Troy Young, was Maui District Spelling Bee champion in 1988, holds a Bachelor of Arts Degree in English, and is a Desktop Publishing Specialist at Lahaina Galleries, Inc.

The Rice Festival will feature:
-Ringing of the Centennial [Memorial Peace] Bell, pariticipated in by living sakadas and their families, and by the officers and board members of Binhi at Ani;
-A "fried rice" cookung contest;
-Cultural dance performance by the Bailes de Filipinas [Elsie Saribay], Akahi;
-Seniors [Aggie Cabebe], Good Shepherd Church Youth [Bessie Cacayorin];
-Senoras de Kahului [Alice Ragasa], and dance International Production [Madelyne Pascua];
-Presentation of the "Ama and Ina" plaque by Mayor Alan Arakawa;
-Tribute to the "Ama and Ina" by Lorraine Young;
-Special numbers by Chelsea Guzman [2011 Miss Barrio Fiesta], Shelby Bantilan [2011 Miss Maui Filipina], Kaisahan Club [Lou Symonds], Ka-Sandra Ragasa and Trani Kaluhikaua, and
-Ballroom dancing.

Justin Cruz of KHON News will be the Emcee assisted by Jennifer Valdez.

Chairperson of the festival, Alice Ragasa, longtime community volunteer. She and husband Pepito, retired ILWU business agent, were honored as "Ama at Ina" last year's Rice Festival.

Dinner tickets to the Rice Festival is $10.00 per person.

Miss Maui Filipina search starts

2011-10-30T10:02:00.000-10:00

KAHULUI, Maui- The Maui Filipino Community Council is seeking contestants for the 53rd Miss Maui Filipina Scholarship Pageant in June 2012. The pageant is open to single women of full or part Filipino ancestry between the ages of 18 and 27. High school seniors may apply, providing that their 18th birthday is by Dec. 31, 2012.

Deadline to enter is March 14, 2012.

Miss Maui Filipina 2012 will receive a scholarship award, round-trip airfare to the Philippines and a travel allowance. She will also have the opportunity to compete in the Miss Hawaii Filipina Scholarship Pageant in July 2012. Shelby Bantilan is the reigning Miss Maui Filipina.
For details and an application, log on to the pageant website at www.missmauifilipina.webs.com or send email to missmauifilipina@msn.com.

Plantation Days Return

2011-10-27T10:54:00.000-10:00

First Photo: Lahaina Filipino Club members Angie Deocares (seated from left), Adela Corpuz and Remy Ramos make lumpia Friday at the start of the Lahaina Plantation Days celebration under the Pioneer Mill smokestack.

"The secret ingredients are our hands and our love," said club President Mario Arruiza with a laugh. "Without the love there is no taste." The annual event, put on by the Lahaina Restoration Foundation, will continue tonight from 5 to 10 with food, entertainment and many historic displays, including vintage locomotives (second photo), relocated to the island last week, once used in the cane fields in Lahaina and Launiupoko.

Two original plantation locomotives, donated by the Allen and Lenabelle Davis Foundation, were unveiled at Plantation Days. There are 20 restaurants offering food, a beer and wine garden, a farmer's market and games for the children. Admission to the event is $3.

Filipino Pioneer "TATA CALDITO," Pimmusay

2011-08-11T11:15:00.000-10:00

[+RICHARD "PABLO" CALDITO: FEBRUARY 1, 1913- JULY 25, 2011]

Filipino Pioneer "TATA CALDITO," Pimmusay
ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Inawaganda isuna kas maysa nga asawa, ama, lolo, anak, kabsat, uncle, karruba ken gayyem. Maysa a life insurance man, realtor, ken nabotosan nga opisial ti gobierno. Pimmusay ni Richard "Pablo" Caldito, Sr., idi Hulio 25, iti tawenna a 98, iti pagtaenganna ti Kahului.

Bayat ti panagbiagna, adu dagiti kinaimbag nga impakitana iti komunidad, ngem iti ipupusayna, malaglagipto nga agnanayon dagiti nagapuananna. Maysa a Filipino. Maysa nga Amerikano. Managraem ken raraemen dagiti tattao.

Adu kadagiti agtutubo ti mangraem kenkuana ket awaganda ni Caldito iti "Tata," kayatna a sawen, "Ama," wenno "Lolo."

Idi 1956, naiyukit ti naganna iti pakasaritaan dagiti Filipinoiti Hawaii idi nangabak iti Board of Supervisors ti County of Maui, ti forerunner ti County Council. Ni Caldito ti kaunaan iti Filipino a ramut a nangabak/nabotosan iti county government, ken isu pay ti kaunaan a Filipino Democrat a nabotosan ken naipatugaw iti gobierno- iti Hawaii ken iti intero nga Estados Unidos.

Nagserbi ni Caldito iti Board of Supervisors iti sangapulo ket maysa a tawen.

Kadagidi immuna a paset ti tawen 1950, nakita ti Democratic Party ti Hawaii iti ibabangon ken panangtengngelda ti rienda ti gobierno ken politika iti isu amin nga isla ti estado ti Hawaii. Ni Elmer Cravalho, akin-iggem iti maysa a tugaw iti territorial House of Representatives, ken isu ti agdama idi a chairman ti Maui Democratic Party.

Idi immuna a nabotosan ni Tata Caldito iti ILWU, nagbalin a dominante a puersa ni Caldito iti tay-ak ti politika ta nagun-odna ti pannuporta ti unyon. Gapu iti daytoy, inaramatna ti puersa ti unyon ket nagballigi.

Dagiti dadduma pay a kadua ni Tata Caldito a nabotosan iti Board of Supervisors idi 1956 isu da Hannival Tavares, Harry Kobayashi, Goro Hokama ti Lanai, ken Soon Oak Lee ti Molokai. Ni laeng ti Tavares ti kakaisuna a Republican a nangabak.

Nakalalagip ti umuna a pannakailayon ni Tata Caldito ta dayta a tawen ti maika-50 a tawen nga anibersario ti pannakalagip iti isasanglad dagiti immuna a sakada- dagiti naawis a Filipino nga agtrabaho iti plantasion ti kaunasan ti Hawaii. Simmangpet dagiti immuna a sakada iti isla idi 1906.

Asino ni Caldito?
Nayanak ni Richard Caldito, Sr. idi Pebrero 1, 1913 iti bassit a barrio ti Libong, Bacarra, Ilocos Norte. Napan ni Caldito iti Hawaii a kaduana dagiti nagannakna idi 1922 idi agtawen laeng iti siam. Timmulong kadagiti nagannakna a nagtrabaho iti Wailuku Sugar Company. Di nagbayag, nagbalin a delivery man ti Waihee Dairy a kaduana ni Toshi Ansai, manager ken agtakua iti nasao a pagtagilakoan ken maysa a die-hard Republican.

Binirngasan dagiti kameng ti pamila ken makaam-ammo ken ni Caldito iti "Pablo," naipasurot iti nagan ti agdindinamag a lider ti Filipino labor Pablo Manlapit idi tawen 1920s.

Nagadal ni Caldito iti Lahainaluna School. Nagala iti correspondence courses iti LaSalle Extension University. Nagbalin a manager ti Hawaii Life Insurance Company, ken kasta met a salesperson ti Maui Realty Company.

Timmulong ni Caldito a nangbangon iti United Filipino Council of Hawaii [UFCH]. Isu pay ti masansan a kadua ni Consulate General Juan Dionisio a mapan agpasiar kadagiti nagduduma a kampo ti plantasion dagiti Filipino iti Maui ken nangipaay ti pannuporta iti organisasion iti 1959. Miembro ken opisial kadagiti nagduduma nga asosasion a kas iti Maui Lions Club, Toasmasters Club, Boy Scouts, Maui Life Underwriters Associations, Maui Fil-American Gold Club, the Diocesean of Congress of Filipino Catholic Clubs, Maui Filipino Chamber of Commerce ken Binhi at Ani.

Naawat ni Caldito dagiti nagkaadu a pammadaw ken pannakabigbig. Maysa kadagiti kangrunaan a naawatna isu ti pannakapilina kas maysa a 10 Distinguished Alumni of Wailuku Elementary School iti naangay a centennial celebrations ti nasao a pagadalan idi 2004. Naisab-it ti 11"x 8" a ladawan ni Caldito iti akinkannigid a pader ti main hallway ti eskuela a kaduana ti ladawan da Wendell Crockett, Judge Second Circuit Court; Jesse Kuhaulua, sumotori; Charles Ota, negosiante, Maui County Council member, Office of Hawaii Affairs board member; Ralph M. Murakami, Maui District School Superintendent; Velma McWayne Santos, Hawaii State House representative, Maui County Council member, Director of Human Concerns; Shinichi Suzuki, Maui Aikido Dojo founder and renowned aikido instructor; Henry Takatani, Hawaii State Sebator; Shige Yamada, eskulptor; ken Masaru Yokuochi, umuna a director ti Hawaii Council of Culture and the Arts ken nagpapaay a presidente ti Maui Arts and Cultural Center.

Dagiti dadduma a pammadayaw ken pammibigbig a naawat ni Caldito: Maysa kadagiti 100 Outstanding Citizens of Maui, Distinguished Service Award babaen ti Maui Filipino Community Council, maysa kadagiti 20 Outstanding Filipino Americans ti North America ken Guam babaen ti Filipino Image Magazine a nakabase iti Washington, D.C, Gintong Pamana Award babaen ti Maui Filipino Chamber of Commerce, Progress Award for Lifetime Achivement babaen ti United Filipino Council of Hawaii, ken maysa kadagiti 11 Outstanding Maui Filipinos a naipresentar idi 2006 iti pannakarambak ti pannakalagip ti maika-100 a tawen dagiti Filipinos iti Hawaii.

Inulila ni Tata Caldito ti anakna a lalaki ni Richard [Toni], Jr, ken ti dagiti annakna a babai da Nora Apuna, Ivy Caldito, ken Iola [Richard] Balubar; ti manugangna ni Peter Rodriguez; dagiti siam nga appoko ken siam nga appoko iti tuod. Immuna a pimmusay ti kaingungotna ni dati a Dorothy Lovell ken ti balsangna ni Charlene Rodriguez.

MFCC, Agawaten iti Nominasion para iti Gintong Pamana Leadership Awards

2011-02-01T11:25:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Manarimaanen ti panagawat ti Maui Filipino Chamber of Commerce [MFCC] iti nominasion para iti Maika-14th Gintong Pamana Leadership/Achievement awards. Maipaay ti pammadayaw kadagiti amin a Filipino iti komunidad a kualipikado iti kina-lider a posision iti nadumaduma a tay-ak ti trabaho segun iti naaramidanda a pagsayaatan ti komunidad.

Masapul a maawat ti kompleto a nomination forms saan a naladladaw ngem ti Abril 29, 2011, ti opisial a panagngudo ti pannakapili dagiti kualipikado.

Para iti nomination forms ken dadduma pay nga impormasion, tawagan ti chamber member wenno ag-email ken ni CJ Ancheta at anchetac003@hawaii.rr.com.

Naisangsangayan nga "Ama ken Ina" da Pepito ken Alice Ragasa

2011-01-20T10:44:00.000-10:00

[da Alice ken Pepito]

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Naiyawat kada Pepito ken Alice Ragasa, taga-Kahului, Maui, ti pammadayaw a kinaisangsangayan nga "Ama ken Ina" ti tawen 2010 babaen dagiti organizers ti Binhi at Ani, bayat iti pannakarambak ti 2nd Annual Rice Festival ken First Lantern Festival.

Nagdenna da Pepito ken Alice kas agasawa iti unos ti limapulo ket innem a tawen, addaan iti anak a lalaki, ni Guy. Maysa ti apokoda, ni Stacey, ken dua ti apoko ti tuod, da Ka Sandra ken Jer-zee.

Maragsakan dagiti agasawa iti pammadayaw a naawatda. Dakkel ti kontribusion ti naipaayda iti pagsayaatan saan laeng nga iti komunidad dagiti Filipinos no di pay iti intero a Maui.

"Adu ti naserbianda iti komunidad," panangipudno ni Flor Garcia, Bise Presidente ti Binhi at Ani. "Kas maysa nga opisial ti unyon, adu ti natulongan ni Pepito a kameng ti unyon. Iti biang ni Alice, agnanayon ti suportana kadagiti Filipino sponsored events," innayon ni Garcia.

"Nabayagen nga am-ammok dagitoy nga agasawa. Napuner ken napigsa ni Pepito iti unyon a nakikamenganna kadagidi un-unana a panawen. Ket ni Alice, adda latta a mangsupsuporta iti kaingungotna. Adda latta iti sibayna, saanna pulos a pinanawan," kinuna ni Retired Artemio C. Baxa.

Ni Pepito ti maysa kadagiti 498 a trabahador ti plantasion a nangpanaw ti Filipinas ken nagluganda iti barko a SS Maunawili iti pantalan ti Cabugao, Ilocos Sur, idi 1946. Apaman a nakasangladda iti Maui, dagus a naidestino ni Pepito iti Maui Pineapple ti Haliimaile.

Idi 1947, nagaplikar ket naawat iti Hawaiian Commercial and Sugar Company [HC&S] ket nagtrabaho a kas journeyman welder. Kalpasanna ti makatawen, nabotosan ken nagserbi a kas full time business agent ken membership director, Maui division ti International Longshoreman and Warehousemen Union [ILWU].

Bilang maysa nga opisial, naited ken Ragasa ti opurtunidad a tumulong nga agserbi kadagiti ka-Filipinoan ken sabsabali pay a puli pakaseknan dagiti medical pension plans da.

Nagbunga ti kinaanus ken reggetna a nagbasa ket naawatna ti high school certificate manipud iti dati a Department of Public Instruction, ngem Departamento ti Edukasion ita, ken Certificate in Welding and Blueprint Reading manipud iti Maui Vocational School idi, ngem Maui College ita.

Gapu iti kaadu a tulong ken kontribusionna iti komunidad, napadayawan ni Pepito a kas Most Outstanding 1946 Maui Sakada ken naited pay kenkuana ti pannakabigbig kas maysa kadagiti 10 Most Outstanding Sakadas iti intero nga estado ti Hawaii.

Nagun-od pay ni Pepito ti pammadayaw a "Gintong Pamana" Leadership Achivement Award. Nagpapaay pay iti nagduduma a posision iti gobierno.

Iti biang ni Alice, nayanak iti Hawaii ngem taga-Urdaneta, Pangasinan ti puonna. Nagatendar iti night classes iti accounting ni Alice idiay Maui Community College. Nagtrabaho iti First Hawaiian Bank iti innem a tawen, ken kalpasanna, kas maysa a county clerk iti lima a tawen. Nagserbi pay a receptionist iti Mayor's office iti tallo a tawen.

Aktibo ni Alice iti komunidad dagiti Filipinos. Iti agdama, isu ti presidente ti Kahului Filipino Senior Citizens group. Isu pay ti sekretaria ti Binhi at Ani, ken chairperson ti Miss Maui Filipina ken Miss Barrio Fiesta.

Naangay ti seremonia ti pammadayaw idi Disiembre 18, 2010 iti Binhi at Ani Maui Filipino Community, Kahului, Maui.*

Dagiti Living Sakadas ti Maui

2011-01-20T10:37:00.000-10:00

[nabulod ti ladawan iti Fil-Am Observer/[manipud kannigid-
agpakannawan]: Apolonio Tabangcura, Silvestre Baggao,
Mariano Salcedo, Pedro Macadangdang, Pepito Ragasa,
ken Andres Suliven. Saan a nairaman iti ladawan da:
Felix Yagin, Ernesto Guerrero ken Richard Caldito.

ni Rudy Ram. Rumbaoa

MAUI, Hawaii-- Naited iti tunggal maysa kadagiti nabatbati pay a sibibiag a Sakadas [living Sakadas] ti gundaway a nangbatingting ti centennial bell bayat iti pannakarambak ti Rice Festival ken kas panglagip iti isasangpet dagiti immuna a sangapulo ket lima a sakadas iti Hawaii. Malagip a dagitoy sangapulo ket lima a sakadas ti nanglukat iti dalan ti napinpintas a masakbayan dagiti pampamilia ken kaputotan a simmaruno kadakuada.

Kalpasan ti isasangpet dagitoy sangapulo ket lima a sakadas iti Hawaii idi 1906, nagsasaruno ken immadu dagiti nagregget, makaadak ken nagsangpet a sakadas manipud iti nadumaduma a paset ti Filipinas, partikular iti Ilocos region, tapno sapulenda ti napintas a gasat ken pagkabanan ti pagbiag iti isla ti Paraiso. Naipanda iti kampo sada naidestino iti plantasion ti kapinyaan ken kaunasan tapno sadiay nga agtrabahoda.

Makuna a dakkel ti kontribusion dagitoy a sakadas iti socio-economic ken kasta met iti benneg ti political growth ti Hawaii. Gapu iti kinagaget ken kinaanusda a nagtrabaho, naipaayan iti nalanglangto a biag ti kaaduan a Filipinos nga adda iti Hawaii ita.

Dagiti living sakadas ti Maui: Apolonio Tabangcura, Silvestre Baggao, Mariano Salcedo, Pedro Macadangdang, Pepito Ragasa, Andres Soliven, Felix Yagin, Ernesto Guerrero ken Richard Caldito.

Oktubre: Malagip ti Pakasaritaan ti Filipino-Americans

2010-10-09T10:20:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

Apay a Filipino Americans?
Amerikano dagitoy a Filipino Americans nga aggapu iti nagtaudan a puli ti Filipinas.

Ti komunidad dagiti Filipino Americans wenno Fil-Ams iti ababa a pannao, ti maikadua a kadakkelan a bilang ti subgroup Asean Americans ken kadakkelan a bilang ti Southeast Asean American group. Kasta met a dagiti Filipino Americans ti kadakkelan a bilang ti grupo dagiti Overseas Filipinos.

Idi tawen 2007, adda mapattapatta nga uppat a milion, wenno 1.5% iti komunidad ti Filipino Americans iti populasion ti Estados Unidos. Nasurok a kagudua iti komunidad ti naturalized wenno Amercian-born, idinto a dagiti nabatbati ket Filipino nationals wenno dual citizens nga agpada a makipagili iti Filipinas ken Estados Unidos.

Ti komunidad dagiti Filipino Americans ti maikadua a kadakkelan a bilang ti "Asian Americans" ken kadakkelan a bilang ti grupo ti "Southeast Asean Americans." Mapapati pay a dagiti Filipino Americans ti kadakkelan a subgroup iti "Overseas Filipinos."

Panangibanag
Naestablisar wenno nabangon ti umuna a Filipino settlement iti North America idi tawen 1763 iti St. Malo, Louisiana. Naibanag dagiti dadduma ti bayous of Louisiana a kadua wenno katipon ti Manila Village kas kadakkelan a bilang iti Barataria Bay.

Nupay kasta, naaramid ti mass migration iti naud-udi a paset ti maika-sangapulo ket siam a siglo idi agkasapulan unay iti trabahador ti plantasion ti Hawaii ket kataltalonan ti California, naawis ti rinibribu a trabahador-- kaaduanna ti lallaki. Gapu iti panakaisina ken napuersa ti segregasion [wenno nailasinda iti sabali a puli], dagitoy a migrante ti nangbangon ti umuna a "Little Manilas" iti maysa a lugar ti siudad.

Saan a kas kadagiti dadduma nga Asean Americans, kas iti Tsino ken Vietnamese, gagangay nga agduyos ken ibanagda ti makuna a kaugalian nga aramid, agbiag a normal iti komunidad, kaaduan kadakuada ti nagtaeng iti nangato ti bilangna a populasion iti komunidad.

Iti lugar a nangato ti bilangna a populasion dagiti Filipinos, masansan a mangbukel wenno mangbangon dagiti Fil-Ams iti organisasion- ti gagemna, tapno agtalinaed ti panagsisinnakit dagiti Filipinos iti dayta lugar, kayatna a sawen, "maysa a pamilia," a daytoy ket kangrunaan nga maar-aramid iti kultura ni Filipino. Urnosen dagitoy nagduduma nga organisasion dagiti pasken nangruna no maipanggep iti panagur-or ti pundo nga agserbi iti programa wenno aktibidad ti organisasion. Nupay kaaduan kadagitoy a pasken ket atendaran dagiti Filipinos, dagitoy nga asosiasion ket paset laeng ti aginaldaw a panagbiag dagiti Fil-Ams. Kaaduan a pakasarakan dagitoy nga asosasion wenno organisasion ket iti estado ti California ti Mainland ken iti isla ti Hawaii. Sumagmamano kadagitoy a komunidad dagiti Filipinos ti nagbangon met wenno nagestablisar iti "Little Manilas," lugar a sibiko ken distrito dagiti negosiante para iti komunidad dagiti Filipino Americans.

Iti tawen 2008, maysa kadagiti uppat a Filipino Americans ti aggusto a mapan iti Southern California tapno agnaed sadiay. Maipagarup nga addaan ti bilang dagitoy a Fil-Ams iti California iti nasurok a maysa a milion. Ti Greater Los Angeles ti makuna a taeng ti kaaduan a Filipino Americans
nga addaan iti bilang nga 370,000. Iti laengen Los Angeles County, agarup 262,000 ti bilang dagiti Filipinos, kangrunaan a pakasarakan ti kasta a bilang ti single county iti Estados Unidos. Iti siudad ti Los Angeles, iti Westlake ti makuna a Historic Filipino town. Ti San Diego County ti maikadua a pakasarakan kadagiti Filipinos, ngan-ngani 200,000 ti bilangda. Ti San Diego County laeng iti metropolitan area ti US ti kadakkelan nga Asean American nationality a buklen dagiti Filipinos. Adda maysa a paset ti California State Route 54 iti San Diego ti opisial a napanaganan iti "Filipino-American Highway," kas pagdayaw iti Filipino-American Community.

Uray iti San Francisco, California, dakkel met ti bilang dagiti Filipino Americans iti komunidad, idinto a madlaw ken makita ti panagdakkel ti bilang ti populasion dagiti Filipinos iti lugar kas ti Chicago, Houston, Las Vegas, Phoenix, Washington D.C ken Seattle. Iti intero nga estado ti Hawaii, adda populasion dagiti Filipinos nga 275,00.

Taeng ti agarup 215,000 a bilang dagiti Filipinos ti New York. Nagbalinen a tradision iti tinawen a panakaangay ti Philippine Independence Day Parade iti umuna a Domingo ti bulan ti Hunio, iti Madison Avenue. Okuparan ti pasken ti ngan-ngani 27 a nagkorosan ti kalsada ti siudad, karaman ti nasurok a tallo nga oras a parada ken ti agmalmalem a street fair ken cultural performances.

Idi Hunio 2002, ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo ken sumagmamano a panakabagi ni US President George W. Bush ti pormal a nanglukat para iti publiko ti kabangbangon a Filipino Community Center iti Waipahu, Hawaii. Daytoy a center ti kadakkelan a Filipino American institution iti Estados Unidos- a ti gagemna, mapreserba ti pakasaritaan ti kultura ti Filipino Americans.

Ti Edukasion
Maibilang dagiti Filipino Americans ti nakagun-od iti nangato nga edukasionna iti Estados Unidos. Iti kaudian a panagsangpet dagiti Filipinos, isuda ti nagsupusop iti pagkurangan ti edukasion, healthcare ken information technology iti Estados Unidos.

Edukasion a Nagun-od basar iti 2004 (Porsiento iti Populasion 25 ken agpangato)

Bilang ti Nagturpos iti High School ti Filipinas nga adda iti Estados Unidos: 90.2% , ti Bachelor's Degree- 47.9%; ti Tsina- 80.8% ken 50.2%; ti Hapon-93.4% ken 43.7% ken ti pagilian a Korea-90.2% ken 50.8%. Ti total a populasion dagitoy iti Estados Unidos- 83.9% iti highs school graduates ken 27.0% iti Bachelor's degree.

Iti California, kaaduan dagiti Fil-Ams ti nagturpos manipud iti kolehio no idasig kadagiti Asean Americans. Gapu iti napigsa nga impluensia ti America iti sistema ti edukasion iti Filipinas, dakkel ti bentahe dagiti immun-una a Filipino immigrants tapno makagun-od iti professional licensure iti Estados Unidos.

Iti panagadal nga insayangkat ti American Medical Association, dagiti nasanay a Filipino a mangngagas ti mangbukel iti sumaruno a kadakkelan a grupo ti foreign-trained physicians iti Estados Unidos [agarup 20,861 ti bilang wenno 8.7% iti amin a practicing international medical graduates iti US. Kannayonna, dagiti dentista a Fil-Ams a nagsanay iti Filipinas ti maibilang a maikadua met a kadakkelan a grupo ti foreign-trained dentists iti US. Iti impablaak nga artikulo ti Journal of American Dental Association, adda 11% ti amin a foreign-trained dentists a lisensiado iti Estados Unidos ket naggapu iti pagilian a Filipinas; ti pagilian nga India ti umuna iti ranggo nga addaan iti 25.8% iti amin a
foreign-trained dentists. Iti biang ti salun-at ken sabsabali pay a trabaho ti health professionals kas iti nursing, physical therapy, radiologic technology ken maedical technology, sinerrek payen dagiti Fil-Ams ken Filipino immigrants daytoy a trabaho.

Agawat pay ti pageskuelaan ti Amerika dagiti highly-calibrated a mangisursuro ken instruktor a Filipinos.

Iti Imigrasion
Agtalinaed a dagiti Filipinos ti maysa kadagiti kadakkelan iti bilang ti grupo ti imigrasion a nagturong iti Estados Unidos nga addaan iti 80,000 a bilang iti tunggal tawen. Agarup 75% ti bilang dagiti maesponsor wenno mapetisionan a kameng ti pamilia wenno kaasitgan a kabagian ti American citizens, idinto a dagiti sabsabali ket employment-oriented. Mayorya kadagitoy a bilang iti mapetisionan ti agturong iti California, sarunoen ti Hawaii, Illinois, New York, New Jersey, Washington, Floridam Louisiana, Texas, Colorado, Nevada, Alaska, Maryland ken Virginia.

Napadasan met dagiti Filipinos ti nabayag a panakaited kadakuada iti visa. Adda pagannurotan ti United States Citizenship and Immigration Services [USCIS] nga agited iti visas kadagiti saan a makipagili a kameng ti pamilia ti maysa a US cititizens, katipon ti preperensia maibasar iti kaasideg ti mapetisionan iti agpetision. Mabayag met ti panaguray wenno panakaugag ti nagan dagiti dadduma a non-citizen a kabagian ti US citizen ti naganda iti imigrasion.

Dual Citizenship
Kas resulta ti panakaipasa ti Philippines Republic Act No. 9225, wenno maawagan pay iti "Citizenship Retention and Re-Aquisition Act of 2003," mabalin a pilien ti Filipino Americans ti dual citizenship iti agpada nga Estados Unidos ken Filipinas. Ingunamgunam a kiniddaw dagiti Overseas workers ken ni Presidente Gloria Macapagal-Arroyo daytoy a paglintegan tapno makipasetda nga agbotos iti aniaman nga eleksion iti Filipinas

Idi tawen 2004, agarup 6,000 a tattao ti nagbalin a dual citizens ti Filipinas ken Estados Unidos. Naguyugoy daytoy nga akta ti adu a Fil-Ams tapno agpuonan iti Filipinas- gumagatang iti lote, agbotos iti eleksion iti Filipinas , agretiro ken makipartisipar iti panangitandudo ti bandera ti Filipinas.

Dagiti Selebrasion
Kaugalianen dagiti Fil-Ams a rambakan ti maysa a pasken wenno okasion kas iti buniag, panagkasangay, pamunpon, naisangsangayan nga aldaw wenno pakasar. Dagitoy a selebrasion ket kabuyogna ti dakkel a padaya kas nagbalinen a tradition dagiti Filipinos- adda dita ti nagduduma a potahe kas iti adobo, lumpia, pancit, lechon ken tinuno nga ikan. Kadagiti Ilocano, saan a malipatan ti pinapaitan. Maidasar met ti mainum a San Miguel Beer, Ginebra San Miguel Gin, La Tondena Rum, Matador Brandy, Emperador Brandy, Lambanog, Tuba, Basi ken Arak ti basi.

Iti komunidad dagiti Fil-Ams, kaay-ayoda dagiti selebrasion nga adda pakainaiganna iti kulturatayo a Filipino. Maipabuya dagitoy iti porma ti fiesta, street affairs ken parada. Kaaduan a selebrasion ti marambakan iti bulan ti Mayo bayat ti Asean Pacific American Heritage Month, Flores De Mayo, Barrio Fiesta, kdpy.*

[repost- copyrightby.rudy.ram.rumbaoa]

Proclamation Letter of Maui County Mayor Charmane Tavares for Filipino American History Month 2010

2010-10-02T10:21:00.000-10:00

In Commemoration of Filipino American History Month

2010-10-02T10:15:00.000-10:00

Fil-Am History Month, Marambakan

2010-09-22T10:31:00.000-10:00

MAUI, Hawaii--IMPAKAAMMO ni Cornelia Soberano, JD., maysa kadagiti pondador ti Maui Filipino Working Group [MFWG], a marambakan ti Filipino American History Month no bulan ti Oktubre.

Iti umuna nga aldaw ti parambak Oktubre 1, 2010, Biernes, maipangato ti bandera a pagdaydayaw ken pagraem ti pagilian a Filipinas ken Estados Unidos iti sango ti County Building, Wailuku, iti oras ti alas onse media ti bigat.

Inton Oktubre 21, Huebes, iti oras ti alas sais agingga iti alas nuebe ti rabii, maangay ti Political Forum iti UHMC ti University of Hawaii Multi-Purpose Room a pakaawisan ti komunidad nga agsarita ken mangiburay iti kapampanunitanda seknan ti agdama a politika ti Maui, ken dadduma pay nga isyu nga adda met la pakainaiganna iti politika.

Ti gagem ti Maui Filipino Working Group ket para ti nadurdur-as a komunidad.

Dagiti pondador ti MFWG isuda: Dr. Virginia Cantorna, RN, PsyD; Jenny Bissel, PHN; Kim Compoc, MA; ken Soberano.

Para ti ad-adu pay nga impormasion, tawagan ti numero [cp] 1-808- 298-3167, P.O. Box 2726, Wailuku, HI 96793.

5 Dagiti Agsasalip ti Miss Maui Filipina 2010

2010-06-13T09:40:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

LAHAINA, Maui-- Idauloan ti Maui Filipino Community Council [MFCC], kaaliado ti Philippine community, civic, and cultural organizations of the county of Maui, ti maangay a 51st Miss Maui Filipina Scholarship Pageant no Hunio 12, 2010 idiay Hyaat Regency Maui Resort and Spa, Monarchy Ballroom.

Dagiti agsasalip:

*Abegail Blando-- agtawen iti sangapulo ket walo, ken senior student ti Baldwin High School. Plano ni Abegail ti agbasa idiay University of Northern Colorado para iti nursing degree. Taga- Bacarra, Ilocos Norte ken Abra ti puon ti Abegail. Dagiti naganannakna isuda Ruben ken Georgia ti Kahului, Maui.

*Shannel Ulep-- sangapulo ket walo ti tawenna, agturpos ita a tawen iti Lahainaluna High School. San Nicolas, Ilocos Norte ti puon ni Shannel. Da Nicholas ken Imelda ti dadakkel, taga-Lahaina ti dadakkel ni Shannel.

*Kaila Custer-- agtawen met la iti sangapulo ket walo, ken taga-Santiago, Isabela ti puonna. Da Cris ken Raquel ti Makawao ti dadakkel ni Kaila. Arapaap ni Kaila ti managala iti kurso nga Liberal Arts iti Unibersidad ti Hawaii-Maui College.

*Dibea Lapid-- agtawen iti duapulo ket maysa, ken agdama nga agad-adal iti University of Hawaii-Maui College para iti kurso a nursing. Taga-Leyte ken Manila ti puon ni Dibea. Dagiti nagannakna isuda Dindo ken Maria ti Los Angeles, California.

**Whitney Acoba-- agtawen iti sangapulo ket pito, senior student ti Maui High School, ken manamnama nga agbasa idiay University of Hawaii- Manoa apaman nga agturpos ti high school. Arapaap ni Whitney nga ipamaysa a gun-oden ti sirib maipapan ti ayup ken mulmula [biology]. Taga-Bacarra, Ilocos Norte ti puon ni Whitney. Da Willie ken Nena dagiti nagannakna.

Kuna ni Michelle Santos, executive director ti programa, a mangrugi ti pabuya iti oras ti 5:30 ti malem babaen iti no host cocktails a sarunoen ti pakabuklan ti programa iti oras ti 7 pm. Makaawat dagiti ticket holders iti 25% a diskuento ti food purchased manipud iti Umalu Restaurant iti kaaldawan ti pabuya.

Ti maur-or a pundo ket agpaay para iti scholarship program dagiti agsasalip ken dadduma pay a high school wenno college students.

Ti Tema ti pagsasalipan: "The Beauty of a Filipina Lies Within."

Para iti ad-adu pay nga impormasion, ag-email iti Miss Maui Filipina iti missmauifilipina@msn.com. wenno pasiaren ti scholarship website iti missmauischolarshippageant.com.*
_________________________________

Rinambakan ti umuna a Fil-Am Official iti Hawaii ti maika-97 a panagkasangayna

2010-03-06T09:57:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Naawagan kas "iconic figure," ti umuna a Filipino-American a nangabak ti eleksion iti opisina ti County ti Hawaii, ken iti Estados Unidos. Umuna a nabotosan ni Richard "Pablo" Caldito idi 1956 ken naipatugaw kas Board of Supervisors ti County ti Maui, isu pay ti forerunner iti council-mayor a binukel ti gobierno.

Rinambakan ni Tata Richard wenno "Pablo," ti nalatak a birngasna ti maika-97 a panagkasangayna itay napalabas a bulan ti Pebrero. Daytoy nga aldaw ti kararagsakan kadagiti amin nga aldaw ni Tata Richard gapu ta nakipagrambak met kenkuana dagiti uppat nga annakna da Ivy, Richard, Jr., Charlene Rodriguez, ken Iola Balobar, karaman dagiti dadduma a miembro ti pamilia Caldito, ken agarup 50 a nasinged ken nabayagen a pagayamna iti Cafe O Lei iti The Dunes, Maui. Indawat dagiti bisita ni Caldito ti naimbag a salun-at ken manayon pay a panagbiagna.

Dagiti bisita ni Caldito: Maui County Council Chair Danny Mateo, Council Member Joe Pontanilla, "Leo" and Virgie Agcolicol, Felipe and Norma Barroga, retirado a hues ken agdama a miembro ti University of Hawaii Regent Artemio Baxa, John and Geri Enriquez, Jovito Pahed, ken Tony Ramil.

Ni Tata Caldito ti maysa kadagiti tallo a nabatbati a Maui political leaders a nabotosan nga opisial idi 1956. Dagiti dua isu da Elmer F. Cravalho, a nangabak ti re-election iti territorial House of Representatives ken isu ti kangatoan a nakagun-od iti botos kadakuada nga innem a kandidato iti Balay Pagpandayan Linteg; ken ni S. George Fukuoka, a nangabak iti terrirorial Senate ken nakagun-od iti kangatoan a botos iti biang ti senado ken nangilampaso iti reelectionist John G. Duarte.

Dagidi nabotosan a County Officials isu da Eddie Tam, chairman ken executive officer, ken Board members: Louis Ambrose, Caldito, Goro Hokama [Lanai], Harry Kobayashi, Soon Oak Lee [Molokai], Manuel Molina, Tom Tagawa, ken Hannibal Tavares.

Nailayon met da Harold L. Duponte, County attorney; G.N. Toshi Enomoto, clerk; K.K. Kam, tesorero, ken Manuel Roidriguez, auditor.

Malagip a ti eleksion ket "partisan" ken amin a nabotosan nga opisial ti County ket puro taga-partido ti Democrats malaksid la ken ni Tavares, maysa a Republican, a nakagun-od iti kangatoan a bilang ti botos kadagiti nangabak a kandidato ti Board.

Karaman a nangabak a para iti territorial House of Representatives da Yadao Yoshinaga [D], Marquis Calmes [Republican], E. Percy Lyndgate [R], Rey Adams [D], ken Barney Tokunaga [R].

Nagserbi ni Tata Caldito iti 15 a tawen idiay Board of Supervisors ken iti Konseho ti County. *
__________________________________

"Rice Festival Week," maangay iti Maui, Hi

2009-12-17T11:16:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Opisial nga indeklara ni Maui Mayor Charmaine Tavares ti Disiembre 14-20, 2009 a kas "Rice Festival Week," umuna a panakarambakna iti intero a County ti Maui ken uray pay iti sibubukel a Hawaii.

Sagundayen ti proklamasion, kuna ni Tavares a "Dakkel ti akem ti bagas/innapuy iti kaaduan a pagpagilian gapu iti kinabaknang ti nutrision nga ipaayna ken nagbalin daytoy a pondasion ti ekonomia iti intero a komunidad." Innayon ti mayor a "Ti innapuy ti kangrunaan a pagbiag ken taraon ti tao."

Da Mrs. Norma Barroga, agdama a presidente ti Binhi at Ani ken Tony Ramil, Festival general manager, ti nangawat ti proklamasion manipud iti mayor iti Mayor's Lounge, Kalani O Maui Building, Wailuku, idi Disiembre 1. Ti met la Binhi at Ani ti mangirubbuat ken mangidaulo ti Filipino community iti daytoy a pasken.

Iti Disiembre 20, maudi nga aldaw ti selebrasion, maigiddan met a marambakan ti anibersario dagiti immuna a sakada iti Hawaii. Malagip a simmanglad dagiti kaunaan a Filipinos iti pantalan ti Honolulu idi Disiembre 20, 1906 tapno agtrabaho kadagiti plantasion ti kaunasan ken kapiniaan, ken naidestinoda iti Ola'a Plantation idiay Big Island. Simmangpet ti naudi a bansada dagiti sakada iti Hawaii idi 1946. Kaaduan kadagitoy ti mannalon idiay Kailukoan.

Iti rabii ti Disiembre 20, maangay ti Rice Festival dinner and program iti Binhi at Ani Community Center babaen iti panangidaulo dagiti opisial ken miembro ti Binhi at Ani. Ti tema ti selebrasion: "Panagrambak ti Pamilia, Komunidad, ken Kultural a Tradision."
_______________________________

ARNOLD BAXA, nagretiro kalpasan ti 35 a tawen kas ISP Coordinator

2009-12-11T11:55:00.000-10:00

WAILUKU, Maui-- Inwaragawag itay nabiit ti Department of Housing and Human Concerns ti panagretiro ni Immigrant Services Program [ISP] Coordinator, Arnold Baxa, kalpasan ti ngan-ngani tallopulo ket lima a tawen a panangibubosna ti panawenna a nagserbi iti County ti Maui.

Ni Kevin Block ti mangsukat ken ni Baxa. Naggapu ni Block iti isu met la a departamento ken nagserserbi iti publiko iti nabayag. Karaman ti serbisio nga impaay ni Block ti Legal Aid, ken maysa daytoy nga Assistant Director of the Being Empowered ans Safe Together [BEST] program ti Maui Economic Oppurtunity [MEO]. Nagturpos ni Block iti kina-abogado idi tawen 2000 idiay New College of California, San Frnacisco.

Ti Immigrant Services Division ti responsable a mangasistir ken tumulong a mangipatarus iti pagsasao a di maatawan dagiti imigrante.

Para ti dadduma pay nga impormasion, bisitaen ti www.mauicounty.gov wenno tumawag iti County of Maui's Department of Housing and Human Concerns Immigrant Services Division iti telepono bilang [808] 270-7791***
_____________________________

Naiparang ti talento dagiti Filipinos

2009-11-23T10:32:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Iti panakaobserba ti Filipino-American History Month [FAHM] iti kaunaan a gundaway iti Maui, imparang ti sumagmamano a grupo dagiti Filipino performers ti kabukbukodanda a talento iti panagkanta ken panagsala idiay Center Stage ti Queen Kaahumanu Center idi Oktubre 24, 2009. Babaen iti panakibinnulig ken panangiturong ni Madelyne Pascua, akinkukua ken direktor ti Dance International Production [DIP], ti parada ti talento dagiti Filipinos. Adu ti nangdayaw iti pabuya saan laeng a dagiti pada a nangisit ti sikona, ngem pati pay dagiti sabali a puli iti Maui.

Nagyaman ni Pascua kadagiti ka-Filipinoan a nakipaset iti nasao a programa. Inako ni Pascua nga insaganaanda daytoy a pabuya tapno mapnek dagiti tattao nga agbuya. Kuna ni Pascua a gapu iti panagkikinnamayet, kinagaget ken dedikasion dagiti Filipinos, balligi ti nasao a parada ti talento dagiti Filipinos.

Linuktan ni Pam Gamboan Petersen, maysa a professional vocalist, instrumentalist ken entertainer babaen iti panangkantana ti bukodna a rendision ti tallo a nailian a kanta, "Lupang Hinirang," "Hawai'i Pono'I," ken "Star Spangled Banner."

Impakita met ti DIP ti bukodda a talento iti panagsala iti Hawaiian, Filipino, ken Tahitian.

Dagiti sabsabali pay a nagpabuya: Valley Isle Fellowship Singing Dance Ministry, ni CJ Ancheta, The Ladies of Leisure, Rey Ramos, Joshua Ancheta, Sherry Bio, Rey and Perfecta Ramos ken Paris Sensano.

Nagiparang met dagiti naawis a non-profit agencies a kas iti American Red Cross, Maui Community College Dentistry Program, Maui Family Support Services, Valley Isle Fellowship ken Maui Filipino Working Group.***
________________________

Maui County Mayor Letter for Filipino-American History Month

2009-10-21T09:35:00.001-10:00

Filipino-American History Month Proclamation

2009-10-21T09:34:00.001-10:00

1st Filipino-American History Month Celebration

2009-10-20T18:46:00.001-10:00

Idiaya ti MCC ti Ilokano Plus

2009-09-07T09:00:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Babaen iti panagbinnulig ti Maui Community College [MCC] ken Ilokano Language and Literature Program of the University of Hawai'i iti Manoa, maidiaya ti kurso nga Ilokano Plus iti pagadalan no Okubre 10, 2009.

Maidiaya ti kurso nga Ilokano Plus [Ilokano Language and Culture] iti maysa nga aldaw kadagiti profesional, estudiante, ken heritage learners nga agragut nga agsursuro iti cultural bases ti lenguahe nga Ilokano. Mairaman pay iti kurso ti makuna a Conversational Ilokano.

Ti Ilokano ti kangrunaan a Philippine language a maar-aramat iti isla ti Maui, ken pagtitinnawidan a pagsasao ti kaaduan a Filipinos iti intero nga isla ti Hawaii.

Malagip nga Ilokano ti naaramat a pagsasao dagidi immuna a Filipinos a simrek iti kaaduan a paset ti Estados Unidos, kangrunaan ti Hawaii.

Ni Dr. Aurelio S. Agcaoili, agdama a program coordinator for Ilokano ti UH Manoa, ti agisuro iti kurso.

Para iti ad-adu pay nga impormasion, tawagan ti VITEC iti 808-984-323 wenno ti UH Ilokano Language and Literature Program iti numero 808-956-8405.*
_________________________

2009-08-10T13:09:00.000-10:00

EMMIE ORTEGA ANDERSON: 2009 Outstanding Filipino Awardee

2009-08-10T13:06:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAS pondador ti Pinoy Power Honolulu Radio Program ken kas aktibo a lider iti komunidad, maysa ni Imelda "Emmie" Ortega Anderson a napili iti 2009 Twenty Outstanding Filipino Abroad [TOFA] babaen iti Filipino Image Magazine, ti Pinoy Global Online ken Roxanne Andrea Mendoza Memorial Foundation.

Awaten ni Emmie ti naisangsangayan a pammadaw no Agosto 29 bayat ti Gala Banquet and Ball Award Presentations iti J.W. Marriot Hotel idiay Washington, D.C.
________________________

Maui Councilmember Gladys Baisa

2009-08-10T13:05:00.001-10:00

Baisa, adoptation daughter ti Badoc

2009-08-10T13:01:00.000-10:00

Inpresentar ni Badoc, Ilocos Norte Mayor Thomas Torralba ti resulosion a panangadaptar ti ili ken ni Maui County Councilmember Gladys Baisa [maikapat manipud iti kannigid]. Karaman iti ladawan ni Sherman Baisa, kaingunot ni Gladys ken dagiti lokal nga opisial ti Badoc.

Inadaptar ti Badoc ni Maui Councilmember Gladys Baisa

2009-08-10T12:59:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Iti kaunaan a panangbisitana ti Filipinas, nagbalin nga adopted daughter ti Munisipalidad ti Badoc, Ilocos Norte ni Councilmember ti Maui, Gladys Baisa, babaen iti panakaaprobar ti resulosion nga impasa ti Sangguniang Bayan.

Inpresentar ni Badoc Mayor Tomas Torralba ti nasao a resulosion ken ni Councilmember Baisa idi Hulio 15 iti Office of the Mayor.

Inatendaran dagiti staff ti ili, miembros ti Sangguniang Bayan, ken kabagian ni Baisa ti presentasion ti resulosion. Kinakuyog ni Sherman Baisa, kaingungot ni Gladys, a nagbisita idiy Filipinas.

Naammuan dagiti Baisa ti puon ken ramut ti pamiliada iti Badoc babaen iti ama ni Sherman, ni Cirilo, napan iti Hawaii idi 1921 wenno walopulo ken walo a tawenen ti napalabas ken saanen a nagsubli pay idiay Filipinas.

Iti nasao a panagbisita, kiniddaw ni Baisa babaen iti Sangguniang Bayan a maipasa ti maysa a resulosion a mamagbalin a "Sister City" ti ili a Badoc ti County of Maui.

Kalpasan ti pasken iti opina ti mayor, nagturong dagiti Baisa ken kinuyog ti mayor ida iti Barangay Turod no sadino a dita ti nagnaedan ni Cirilo sakbay a nagpa-Hawaii. Karaman a binisita da Gladys ken Sherman ti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur, a nagrubbuatan ni Cirilo a nagturong iti Hawaii.

Binisita pay ni Gladys ni Ilocos Norte Governor Michael Keon. Nagsaritaan da Keon ken Gladys dagiti isyu seknan iti ekonomia, ti gobierno ken kultura.
_________________________

Nailian a Kayo ti Pagilian a Filipinas, Naimula iti Daga ti Maui

2009-07-20T11:34:00.000-10:00

WAILUKU, Maui- Babaen iti panagbinnulig ti Maui Filipino Chamber of Commerce [MFCC] ken ti University of the Philippines Alumni Association of Hawaii, iti kaunaan a gundaway, naipadaga ti mula a Narra Tree iti Maui idi Hunio 13 iti Kepaniwai Heritage Gardens, Iao Valley, Wailuku.

Ti panakaimula ti Narra Tree iti Maui ket naigeddan iti panakarambak ti Maika-111 nga Anibersario ti Wayawaya ti Pagilian a Filipinas.

Iti ladawan: [maikatlo manipud iti kannigid] Alma Phocas, Leo Agcolicol [adda iti kannawan] Presidente ti MFCC]. Timmulong a nagmula da [l-r] Virgie Agcolicol, Fanny Ancheta ken Victor Manzano.
_______________________

Plake ti Panagraem

2009-07-11T11:23:00.000-10:00

Aw-awaten ni Ilocos Norte Governor ti Plake ti Panagraem manipud ken ni Maui County Mayor Charmaine Tavares.

Buklen ti delegasion ni Gob. Keon iti panagbisitana iti Maui idi Hunio 26- Hulio 2, 2009 da Badoc Mayor Tomas Torralba, Bangui Mayor Salvacion Cimatu, Banna Mayor Carlito Abadilla II, Vice-Mayor Carlito Abadilla, Batac City -Alberto D. Chua, Board Member; Ma. Elena M. Nalupta, Board Member; Burgos Mayor Cresente Garcia, Currimao Mayor Rosario Go, Dingras- Robert Castro, Board Member; Dumalneg Mayor Francis Espiritu; Laoag City- Shirley Ong Sin, Board Member; Portia Pamela R. Salenda, Board Member; Yvonne Ranada, Board Member; Vicentito Lazo, Board Member; Ms. Mirriam A. Damo, Exec. Assistant; Rep. Jonathan dela Cruz, Consultant; Atty. Ferdinand A. Dumlao, Consultant; Marcos Mayor Salvador Pillos; Nueva Era Mayor Aldrin Garvida; Pagudpud Mayor Marlon Ferdinand Sales; Pagudpud Vice Mayor Matilde Sales; Paoay- Jesse E. Galano, Board Member; Mayor Bonifacio Clemente, Jr.; Sarrat Mayor Edito Balintona ken Solsona Mayor Joseph de Lara.

No Apay nga Addakami iti Maui

2009-07-11T11:16:00.000-10:00

Kasta ti panangipalawag ni Gob. Keon: "Ti kangrunaan a rason a kaaddami iti daytoy a panagbisita ket tapno mayasidegko ti bagik iti komunidad dagiti Filipinos ti Maui."

Maui Mayor Tavares ken I.N. Gob. Keon

2009-07-11T11:11:00.000-10:00

Kinagrupo iti ladawan ni Ilocos Norte Board Member Yvonne Ranada ken ti kaingungotna ni dati a Bise-Mayor ti Laoag City Dr. Ron Ranada [nakatakder] da Maui Mayor Charmaine Tavares ken Gobernador Michael Marcos-Keon [nakatugaw].

"Gintong Pamana" 2009 Awardees

2009-07-11T11:01:00.000-10:00

Dagiti Leadership Awardees: [kannigid-agpakannawan] Lu Symonds, Kari Mariye Luna, Loretta Balicanta ken Cornelio "CJ" Ancheta.

Binigbig ti Maui Filipino Chamber of Commerce [MFCC] da Symonds, Luna, Balicanta ken Ancheta gapu iti naisangsangayan a panangidaulo ken kontibusionda a pagsayaatan ti komunidad dagiti Filipinos iti Maui. Naangay ti seremonia idi Hunio 9 iti annual "Gintong Pamana 2009 Leadership Recognition Awards and Scholarship Banquet" iti Maui Beach Hotel, Kahului, Maui.

Miss Maui Filipina 2009

2009-07-11T10:40:00.000-10:00

Ni CELINA JEAN K. MACADANGDANG HAYASHI, balasang da Duane ken Agnes Macadangdang Hayashi, taga-Makawao, Maui, ti kabarbaro a nabalangatan a Miss Maui Filipina 2009 bayat ti Maika-50 a Miss Maui Filipina Scholarship Pageant a naangay iti Maui Theatre.

Ti Pagsidsiddaawan nga Ilocos Norte

2009-07-11T10:31:00.000-10:00

NABANGON idi tawen 1892, ti historical landmark Cape Bojeador Lighthouse iti tuktok ti turod ti ili a Burgos, Ilocos Norte. Agtultuloy agingga ita nga agserbi kas sea navigators.

Gob. Keon, nagbisita iti Maui

2009-06-26T09:59:00.000-10:00

WAILUKU, Maui- Nabara ti panangsarabo ti Maui County Council iti ibibisita ni Ilocos Norte Governor Michael Keon iti Maui, Hawaii idi bigat ti Hunio 26, 2009.

Daytoy ti kaunaan a panagbisita ni Keon iti Maui sipud nagtugaw a kas Gobernador ti Ilocos Norte. Kuna ni County Council Chairman Danny Mateo a ti probinsia ti Ilocos Norte iti kaaduan ti bilang dagiti Filipinos/Ilocanos iti Hawaii.

Makitaripnong pay ni Keon kadagiti miembros ti council chambers ti Maui iti oras ti alas-dies ti bigat ti Biernes, ken agatendaran iti aloha reception iti oras ti alas-sais ti malem iti Paina Building iti Maui Community College.

Kadua ni Gob. Keon a nagbisita iti Maui ti agarup 41 a katao, karaman dagiti miembros ti Sanguniang Pangkakawigan, ken sumagmamano a mayor ti Ilocos Norte. Agpaut ti kaadda ti grupo ni Gob. Keon agingga no Hulio 2, 2009.***
__________________________

Barrio Fiesta Queens

2009-06-09T10:36:00.000-10:00

Isuda dagiti Reyna ti Barrio Fiesta 2009 ti Maui a naangay idi Mayo 22-24, 2009. Manipud iti kannigid: 3rd Runner-up JANELLE BADUA, 2nd Runner-up DAISY ANDRES, ti Baro a Reyna ti Barrio Fiesta 2009 VICTORIA ALAKAI, ken 1st Runner-up THALIA GAXIOLA.

Ni Victoria ti Miss Barrio Fiesta 2009

2009-06-09T10:28:00.000-10:00

NI VICTORIA ALAKAI ti kabarbaro a nabalangatan a kas Miss Barrio Fiesta 2009 ti Maui bayat ti Annual Barrio Fiesta a naangay idi Mayo 22 agingga iti 24, ken ti komemorasion iti panakarambak ti Maika-40 a tawen ti fiesta. Timmulong ni Victoria a nagur-or ti pundo para iti scholarship program ti Binhi at Ani.
_________________________

Barrio Fiesta 2009

2009-06-08T21:13:00.000-10:00

Iti Maui, Hawaii...

Nangabak iti 40th Barrio Fiesta idi Mayo 2009

*Iti kapintasan ti Bahay Kubo
Umuna- Lahaina Filipino Catholic Club
Maikadua- Ilocos Surian Association of Maui
Maikatlo- Good Shepherd Church [Juniors]

*Iti panakaiparang ti Arts ken Crafts
Umuna- Lahaina Filipino Catholic Club
Maikadua- Christ the King Filipino Club
Maikatlo- Ilocos Surian Association of Maui

*Talent Contest
Umuna- Jessica Adena [vocal solo]
Maikadua- Dwayne Carlo Manzanillo [vocal solo]
Maikatlo- Mary Grace Basig [Tahitan dance]

*Sungka Tournament
Nagkampion- Norma Arconado

*Barrio Wear [iti babbai]
Umuna- Letty Melchor
Maikadua- Letty Basuel
Maikatlo- Victoria Alakai

*Barrio Wear [iti lallaki]
Umuna- Ryan Lapuebla
Maikadua- Reuben Malinnag
Maikatlo- Pedro Macadangdang

*Ay-ayam
Hang the Clothes
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Kevin Magaoay
Maikadua- Braden Bio
Maikatlo- Irene Tumacder

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Iokepa dela Cruz
Maikadua- Darlyn Dayoan
Maikatlo- Benny Bio

Unshell Hardboiled Eggs
[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Iokepa dela Cruz
Maikadua- Britney Bio
Maikatlo- Darlyn Dayoan

Thread the Needle
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Keanu Ho'opai
Maikadua- Kevin Magaoay
Maikatlo- Charmaine Itliong

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Kapena Ho'opai
Maikadua- Britney Bio
Maikatlo- Darlyn Dayoan

Kudkudisi
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Keanu Ho'opai
Maikadua- Irene Tumacder
Maikatlo- Braden Bio

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Benny Bio
Maikadua- Iokepa dela Cruz
Maikatlo- Britney Bio
___________________________

Padaanan ti Nangabak iti 2009 Miss Barrio Fiesta iti Maui, Hawaii

2009-05-25T10:01:00.000-10:00

Observer Editor, inawatna ti "Outstanding Award"

2009-05-11T10:38:00.000-10:00

HONOLULU, Oahu--Inawat ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili, Fil-Am Observer Editor, ti Outstanding Achiever Award iti benneg ti Arte, Kultura ken Literatura. Ni Agcaoili ti maysa kadagiti siam a napili nga outstanding graduates ti Divine Word College of Laoag [DWCL] iti kalkalpas a 2009 International Grand Reunion.

Dagiti dadduma a nabigbig ken napadayawan isuda: Byrne Munoz [BSE, 1970] para iti benneg ti Media, Broadcasting and Communication; ni Dr. Evelyn L. Pascua [BSE, 1972] para iti Edukasion; ni Esther B. Pascual [BSEEd, 1967] para iti Healthcare and Caregiving; ni Domingo R. Pascual [BSC, 1972] para iti Real Estate, Investment and Mortgage; ni Jesse P. Pascual [BSC, 1966] para iti Serbisio ti Komunidad; ni Thorn V. Pascual [1984] para iti Entreprenuership and Business Management; ni Ernesto Pasion [BSC, 1963] para iti Government and Politics, ken Amado I. Yoro [BSE, 1970] para iti Leadership Development.

Inatendaran dagiti Alumni manipud iti Hawaii, ti Filipinas, ti US Mainland, Canada ken sabsabali pay a lugar ti umuna nga International Reunion ti DWCL a naangay idi Mayo 2, 2009 idiay Hilton Hawaiian Village.

Nalpas ni Agcaoili ti secondary education iti Divine Word High School, ken nabigbig daytoy gapu kadagiti obra maestra a sinuratna iti benneg ti literatura ken creative writing, karaman ditoy ti Ilokano and Amianan Studies. Mabigbig ni Agcaoili a kas trilingual writer iti Ilokano, Ingles ken Tagalog. Adun ti naawatna a pammadayaw, grants ken literary prizes karamanen ditoy ti award-winnning historical novel "Dangadang." Ni Agcaoili met lang ti editor ken nagipatarus iti Ilokano and Amianan Studies, Nakem: Essays on Amianan Knowledge.

Idi Abril 2009, naawat ni Agcaoili ti Pedro Bukaneg Award, maysa a lifetime achievement award iti literatura ken creative writing nga ited ti GUMIL Filipinas, internasional nga organisasion dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken abrod.

Ni Agcaoili ti presidente ti statewide Hawaii Association of Language Teachers [HALT], presidente ti Nakem Conference International, ken Bise Presidente para ti Research and Publications of the Association of Ilokano Writers-Global.

Iti agdama, tumultulong ni Agcaoili para iti Language and Literature Program iti University of Hawai'i- Manoa a kaduana dagiti sumagmamano a kameng ti Maui Filipino Working Groups ken Fil-Am Observer. Ni Agcaoili met lang ti nangirugi iti panakainayon ti Ilokano Plus Program iti Maui Community College.

Ni Ilocos Norte Schools Division Superintendent Dr. Araceli C. Pascual [BSE, 1970] ti nagbalin a kangrunaan a bisita ken nagsarita. Ni Philippine Consul Paul Cortez ti namagsapata kadagiti kabarbaro nga opisiales ti Divine Word College of Laoag Alumni Association [DWCL-AA].

Nabangon ti asosasion idi 1990, ni Amado Yoro ti founding president.***
_____________________________________________________________

Naangay ti HALT Language Teaching

2009-04-21T09:34:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Naangay idi Abril 18, 2009 iti University of Hawaii-Kapiolani Community College ti Maika-23 a tinawen a komperensia babaen iti Hawaii Association of Language Teachers [HALT]. Ti tema ti komperensia: "Changing the World Through Language Learning."

Ni Dr. Kimi Kondo-Brown, interim associate dean iti College of Languages, Literature and Linguistics of UH Manoa ti kangrunaan a nagsarita ken nangibinsabinsa ti "Becoming Proactive about Assessment and Evaluation."

Ni Aurelio Solver Agcaoili, program coordinator of Ilokano Language and Literature ti UH Manoa ken agdama a presidente ti HALT ti nangilawlawag no kasano ti panakapili dagiti mangisursuro basar iti kualipikasionda-- umuna, panagisuro iti high school, ken maikadua, iti kolehio-- ti pakaipaayan ti 2009 HALT Most Outstanding Teacher Award.

Inyawat met ni Lee Webber- presidente ti Honolulu Advertiser ti gunguna kadagiti napagasatan a napili a mangisursuro.

Ni Prof. Satoru Shinagawa ti Kapiolani Community College ti nagpaay a chair iti daytoy a tawen a komperensia.*
_________________________________________

Ni Long ti Mrs. Maui Filipina 2009

2009-04-12T10:15:00.000-10:00

Imposte ni Rudy Ram. Rumbaoa

WAILUKU, Maui-- Ni Dr. Catherine "Cathie" A. Long, anak ti maysa a sakada, ti kabarbaro a nabalangatan a Mrs. Maui Filipina 2009 idi Marso 28, 2009 iti Maika-37th Annual Terno Ball and Mrs. Maui Filipina Coronation a naangay idiay Binhi at Ani Center. Ni Honorable Ariel Abadilla, Philippine Consul General, ti nangisaad ti korona ken nagbalin a kangrunaan a bisita.

Maragsakan ken nasorpresa ni Long ta dina namnamaen nga isu ti mabalangatan a kas kabarbaro a Mrs. Maui Filipina. Nupay agpapada amin a kandidata a nagtrabaho a naimbag iti pagsayaatan daytoy a pasalip babaen iti soliciting advertisement ken nagawat iti donasion tapno agur-or ti pundo a para iti scholarship funds nga agserbi kadagiti agtutubo nga agngayangay a mangituloy pay ti agbasa.

Malaksid iti panangtulong kadagiti agtutubo, kuna ni Cathie a nakisalip iti daytoy a kontes tapno maipaayna met ti opurtunidadna nga agsao wenno agtimek maipanggep iti family domesic violence ken no kasano a lapdan ti komunidad ti panagramram daytoy nadangkes nga aramid iti uneg ti pamilia ken no kasano a mapugipog wenno maisardeng daytoy.

Nagturpos ni Cathie iti doctoral degree iti Counseling Psychology idiay Argosy University, Sarasota, Florida idi Oktubre itay napan a tawen. Agdama ita nga agprakpraktis a kas counseling psychologist ken agtrabaho a kas part-time lecturer iti Maui Community College. Maysa a miembro ni Long iti Board of Directors of the Maui Filipino Chamber of Commerce.

Nayasawa ken ni Henry Long IV ken addaan iti tallo nga annak- da Joseph, Travis ken Ciara, ken dua nga appoko. Agpada da Cathie ken Henry a mangimaton ti Keiki Clubhouse pre-school ti Kihei.***
____________________________________________________________________

Naglatak Ti Nagan Ti Estudiante A Filipino Iti Maui County Spelling Bee

2009-03-11T11:09:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

WAILUKU, Maui--Iti nagsaruno a tawen, nagtsampion manen ni Gabriel Salazar, 7th grader ti Maui Waena Intermediate School. Pinangabak ni Salazar babaen iti panangispelingna a naimbag ti balikas a "hypocrisy" iti naangay a Maui District Spelling Bee iti Iao Intermediate School itay kallabes.

Inako ni Manuel Salazar, ama ken coach ni Gabriel, nga iti uneg ti tallo a bulan, insaganaan a husto ni Gabriel daytoy a salisal babaen iti panangibubosna ti panawenna a nagpraktis ti dua agingga iti tallo nga oras ti tunggal aldaw.

Maragsakan ni Pepita Cajudoy, mangisursuro ti Maui Waena, gaputa adda nagbanagan dagiti adu a sakripisio ni Gabriel ken agserbi nga inspirasion kadagiti dadduma nga estudiante a Filipinos saan laeng iti Maui no di ket iti intero nga estado ti Hawaii.

Ni Gabriel ti mangibagi ti Maui a kaduana pay ti sabali nga estudiante iti maangay a Honolulu Advertiser's 24th Hawaii State Spelling Bee no Marso 15, 2009 iti Windward Community College, Paliku Theatre.

Ni Gabriel ket anakda Manuel Salazar ti Obando, Bulacan ken Wilma Salazar ti Sto. Domingo, Ilocos Sur.***
___________________________________________________________________________________________

Rinambakan ti Paradise Supermart ti Maika-Sangapulo ket Walo a Tawen ti Panagserbina

2009-02-23T22:55:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui— Ti Paradise Supermart and Catering ti maysa kadagiti karang-ayan a Filipino Restaurant iti Maui. Malagip a nangrugi laeng ti negosio ti Paradise Store iti bassit a pagtagilakuan iti sausage a masarakan iti Wailuku. Ngem kalpasan ti sangapulo ket walo a tawen ti napalabas, narang-ayen ken mabigbig a pagtagilakuan ti Paradise Supermart.

Ti Paradise Supermart Fast Food and Catering ket kukua ken imatonan dagiti agasawa: da Roger ken Tina Santos.

Itay nabiit, napili ti Paradise a kas “Best Filipino Food” iti babaen ti “Best Ethnic” category dagiti agbasbasa iti pagiwarnak ti Maui News idi Setiembre 2008.

Saan a napupuotan dagiti agasawa a naungpotda ti sangapulo ket walo a tawen gapu iti kinasaldet a panangimatonda ti negosio.

Inako da Roger ken Tina a kalikagumda lang ti maaddaan iti bukod a negosio ken maserbian ti sibubukel a komunidad. Naragsakan ketdi dagiti agkaingungot a dakkel ti nagbanagan ti adu a sakripisio ken arapaapda a nangparang-ay ti negosioda.

Magatang iti Paradise Supermart Fast Food and Catering dagiti nadumaduma a produkto ti Ilocandia brand longganisa. Sabali lang ti dry goods manipud iti Filipinas, ti frozen foods, fresh produce ken presko a lames.

Adda 30 a klase ti taraon a magatang iti inaldaw iti Paradise Supermart. Ti Banana lumpia ken nateng ti lokal a paborito.

Plano dagiti agasawa a palawaen ti parking space ken mayaramidan iti function hall iti maikadua a kadsaaran ti pasdek.

Saan met a paudi da Roger ken Tina no panagserbi iti komunidad ti pagsasaritaan. Aktibo dagitoy nga agasawa a miembro ti Maui Fiipino Chamber of Commerce [MFCC] ken nakasagana a kanayon a mangsuporta ti nagduduma a programa dagiti Filipino clubs ken organizations.

Idi Enero 2006, naawatda Roger ken Tina ti “Progress Award for Entrepreneurship” manipud iti United Filipino Council of Hawai’I [UFCH] ken nairaman iti nominasion para iti “Outstanding Filipinos of Maui.”**
____________________________________________

Panakalagip dagiti Sakadas, napatit ti Centennial Bell

2009-01-18T10:23:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

NARAGSAK ti uni ti panakapatit ti centennial bell iti pananglagip dagiti sakadas ti adu a tuok ken rigat ti naglabasanda iti ipapanda iti Hawaii. Naangay ti simple a programa idi bigat ti Disiembre 20, 2008 iti Binhi at Ani Center, Kahului.

Inawis wenno rinekrut ti Hawaii Sugar Planters Association [HSPA] dagiti immuna a sangapulo ket lima a sakadas, dagiti makuna a pioneer laborers tapno agtrabaho iti kataltalonan ti Hawaii, ken simmangpetda iti Honolulu idi Disiembre 20, 1906. Saan met ketdi a nagbalin a nabara a damag ti isasangpetda iti Hawaii.

Iti isyu nga impadamag ti Maui News idi Disiembre 22, 1906, maymaysa a binatog ti naaramat mainaig iti isasangpet dagiti sakadas kunana: "Honolulu, Dec.21- Nagsubli idi kalman ni A.F. Judd manipud iti Filipinas a kaduana ti grupo dagiti naawis a Filipinos tapno masubok ti panagtrabahoda iti kataltalonan."

Napaneknekan ketdi ti kinasaldet dagitoy a trabahador a Filipinos ken nagtultuloy iti panagrekrut agingga idi tawen 1946 idi simmangpet ti maudi a grupo dagiti Filipinos nga agbilang iti 6,000 manipud pagilian a Filipinas tapno masupusopan ti panagkurang dagiti trabahador iti kataltalonan ti Hawaii kalpasan ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan.

Ngem in-inut a maib-ibus ti bilang dagiti sakadas iti naglabas a tawen. Dagiti nabatbati, mapattapatta nga agtawendan iti walopulo agingga iti nobenta. Dagiti dadduma, kabaelanda pay laeng iti agparang kadagiti community gatherings. Karaman ditoy da: Pepito Ragasa, Danny Tabangcura, Antonino Bernardo, Pedro Macadangdang ket Pete Cortez.

Kadagiti naglabas a tawen, kinaykayat dagitoy dadduma a sakadas ti nagtalinaed iti baukodda a pagtaengan. Dagiti met dadduma, aktiboda kadagiti programa, salaan, kdpy.

Ket napatit ti centennial bell, ti kampana a pinataud dagiti miembros ken opisiales ti Binhi at Ani idi 2006 iti pakalaglagipan ti Maika-100 a tawen nga Anibersario iti isasangpet dagiti umuna a sakadas iti Hawaii. Nagallangogan ti uni ti kampana iti intero nga isla ti Maui-- a nangipasimudaag iti agnanayon a panakalagip kadagiti sakadas.

[**Kitaen ti kaarngi nga artikulo iti www.filamobserverarticles.blogspot.com]
_________________________________________________________________

Maika-17th Annual Filipino Fiesta, maangay no Mayo 9, 2009

2009-01-16T10:24:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu-- Maangay no Mayo 9, 2009 iti Kapiolani Park, Waikiki ti agtinawen a Filipino Fiesta-- kadakkelan a pasken pangkultura ti komunidad dagiti Filipinos iti Hawaii. Daytoy ti Maika-17th nga edision ti piesta a pakaiparangan ti nagduduma nga aspeto ti pakasaritaan ken kultura dagiti Filipinos.

Ti tema ti piesta, "Kabataan: Pag-asa ng Bayan" [Youth: Hope of the Fatherland] ken maipokus ti akem dagiti agtutubo iti panangbangon ti pagilian ken ti kari nga iyegda iti komunidad dagiti Filipinos iti Hawaii.

Ti piesta iti daytoy a tawen ket adda tallo a pasetna. Mairubbuat ti piesta iti bigat babaen iti maysa a parada a mangrugi iti Fort DeRussy nga agpatingga iti Kapiolani Park a pagpartisiparan dagiti nagduduma a banda, namaris a floats, cultural groups, street dancers, negosiante, ken organisasion iti komunidad. Kangrunaan a maiparang iti parada ti pakasaritaan ken kultura ti Filipinas.

Agpabuya pay iti piesta dagiti nagduduma a Philippine entertainers, ti cultural village ti nadumaduma a rehion iti Filipinas, food booths, keiki village, negosiante ken non-profit organizations.

Iti rabii, maangay ti Santacruzan festival a pakaipabuyaan dagiti nalalasbang a babbalasang a mangibagi iti religious ken historical personages, ken agmartsada iti salinong ti nadekosarionan iti sabsabong nga arkos nga addaan iti nasindian a kandela.

Ti piesta ket inesponsoran ti Filipino Community Center ken babaen iti panakibadang ti Congress of Visayan Organizations, Honolulu Filipino Junior Chamber of Commerce, Oahu Filipino Community Council, ken ti United Filipino Council of Hawaii.*
_________________________________________

Danny A. Mateo: "Narimat A Kas Bituen Ti Panagserbina Iti Maui County Council"

2009-01-13T11:26:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

ITI umuna a pakasaritaan ti Maui, maysa a Filipino manipud iti Ilokano a ramut ken anak ti dati a trabahador ti kaunasan, ti nabotosan a mangidaulo ti Maui County Council.

Ni Dennis A. Mateo, wenno "Danny," ti nalatak nga awagna kadagiti makaam-ammo kenkuana, ken anak da Inocentes Mateo ti Laoag City ken Nora Lopez, ti mangiturong kadagiti Filipinos iti aktibo a partisipasion iti biag ti politika iti komunidad a nagtitiponan ti nagduduma a puli iti Maui. Maysa a pakasaritaan para kadagiti Filipinos ti panangidaulona ti konseho.

Idi tawen 1929, napan ni tatangna iti Hawai'i. Dagitoy met la a nagannak ti nangipasagepsep kenkuana ti kinaimportante ti panagsalukag, dedikasion ken panagtalek/panangibaklay ti maysa nga akem. Kangrunaanna, saan a pulos a tinalikudan ti ama ni Danny ti panangbigbig ti ramut a naggapuanna, ti kinapateg ti kinapatnengna nga Ilokano ken ti pategna a kas maysa a Filipino iti Hawai'i uray saan a mabigbig dagiti Filipinos iti Hawai'i kadagidi a tiempo, nangruna iti kina-Ilokano gaputa trabahadorda lang iti kaunasan, maysa a mannalon.

Maysa a pagulidanan ni Danny iti insuro kenkuana dagiti nagannakna- ti panangipanakkel iti ramut a naggapuan. Mamati a ti panangipateg iti ramut ket saan a mangpukaw iti kinaasino iti lugar a pananan ngem ketdi mangbiag iti perspekto a kinatao, iti komunidad ken iti lubong ti nagtitiponan dagiti nagduduma a puli.

Nagsapata ni Danny ken dagiti dadduma a miembros ti konseho idi Enero 2, 2009 iti Council Chambers ti Kalana O Maui building.

Sakbay ti panakabotos ni Danny iti baro nga akemna, nagserbi daytoy a kas vice chairman ken mangibagi ti Molokai.

Para ken ni Danny, yanninaw ti kinapakumbaba a nangrugi ken paneknekan dagiti naaramidanna iti komunidad a saanna nga imbain ti naggapuanna a puli-- impaayna ketdi ti umno a motibasion ken pigsa ti pagimbagan ken ti kinapintas a panagserbi iti publiko.

Iti nasurok a sangapulo ket maysa a tawen sakbay iti panakabotosna a mangibagi ti Molokai, nagserbi ni Danny a kas executive assistant ken ni dati a Council Chairman Patrick S. Kawano ti Molokai.

Ngem idi pimmusay ni Kawano idi 2002, nadutokan ni Danny tapno maipatugaw iti binakantian ni Kawano a posision. Kalpasanna, binotosan dagiti umili tapno mapatalgedan iti dayta a posision. Iti napalabas a dua nga eleksion, nagpaidasig ni Danny iti dayta a posision nga awan ti nangsuppiat kenkuana.

Iti biang ni Richard Caldito, Sr., nalatak a lider iti komunidad dagiti Filipinos ken dati a vice chairman ti Maui County Board of Supervisors, kinablawaanna ni Danny iti baro nga akemna iti konseho. Kuna ni Caldito a maysa a pagulidanan ni Danny kadagiti henerasion nga umay.

Iti napalabas a dua a tawen, inyun-una ni Danny ti panakabukel ti Housing Policy. Kasapulan dagiti developers daytoy a pagbatayan iti paglintegan tapno maited wenno mailako ti amin a yunits iti 40-50% iti kabaelan a presio kadagiti umili nga agngayangay a gumatang. Ngem adu a pannubok iti konseho ti naglasatan daytoy a pagannurotan sakbay a nakapasa. Ket gapu iti daytoy, nabenipisiaran dagiti working class nga umili iti Maui a makatagikua iti bukod a pagtaengan.

Kuna ni Danny a yun-una ti konseho dagiti kangrunaan a prayoridad a seknan ti panakaapekto ti ekonomia ti pagilian ken trabahuen daytoy nga umuna ti walo a komite iti konseho.

Mamati ni Danny a nasalsalun-at ti panagtrabaho no adda napintas a relasion iti nagbaetan ti ehekutibo ken lehislatura a sanga ti gobierno tapno al-alisto ti panakaaprobrar dagiti gakat.

Iti maysa nga isyu, mamati ni Danny a mapadaras ti agserbi iti komunidad no maksayan dagiti dadduma a pagannurotan iti proseso no mangala ti permit iti opisina ti mayor. Dayta a proseso iti agdama ket agbayag iti sangapulo ket dua a bulan sakbay a maited ti remodeling permit.

Ipanakkel ken itangtangsit ni Danny ti ehemplo nga impasagepsep dagiti nagannakna kenkuana-- ti agbalin a nasaldet iti trabaho. Idi simmangpet ni tatang ni Danny iti Hawai'i, nagtrabaho kadagiti nagduduma a kataltalonan ti kaunasan: umuna, idiay Hana, kalpasanna, idiay Paia, kalpasanna, immakar iti Makawao.

Kas met ken ni tatang ni Danny, adu met a panakasuot ken panakayakarna iti lugar ti trabaho. Ngem saan a dagitoy ti nagbalin a tubeng kenkuana, intuloyna ketdi ti nagbasa agingga a nagturpos iti St. Anthony High School iti Wailuku. Manipud dita, nagadal idiay Unibersidad ti Hawai'i iti Hilo ken naleppasna ti kina-Assoociate Degree in Human Services.

Bayat ti kaadda ni Danny iti Hilo, nagtrabaho iti Tropical Rent-A-Car ket kalpasanna, naital-o iti posision a kas management idiay Molokai.

Ni Danny ken ti kaingungotna, ni Clarissa ti nagindeg ken pinadakkelda dagiti tallo nga annakda iti Molokai.

Timmipon ni Danny iti Maui County a kas Molokai Economic Development Coordinator. Kalpasanna, nagtrabaho iti Kaluakoi Resort a kas Public Relations ken Community Liaison.

Nabigbig ni Danny kadagiti adu a naaramidan ken kontribusionna a nagimbagan ti komunidad. Itay nabiit, innaganan ken pinadayawan ti National Federation of Filipino American Associations [NaFFAA] Region XII ni Danny a kas maysa iti Hawai'i a maika-duapulo ket tallo a Filipino American elected officials idi Agosto 22, 2008.*

*Kitaen ti kaarngi daytoy nga artikulo iti www.filamobserverarticles.blogspot.com
_____________________________________________________________________

Nagsapata Dagiti Baro Nga Opisiales ti FALEA

2009-01-06T10:47:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Hawaii-- Nagsapata dagiti baro nga opisiales ken Director ti Filipino-American League of Engineers and Architects [FALEA] iti naangay a Maika-Sangapulo ket Lima a Tawen nga Anibesario ti organisasion idiay Grand Ballroom of the Pacific Beach Hotel, Waikiki itay nabiit.

Malagip a nabangon ti FALEA, sangapulo ket lima a tawenen ti napalabas. Kasta met nairaman iti pasken ti panakaestablisar ti sister organization, ti FALEA Foundation, maysa a non-profit a korporasion ken agur-or iti pundo a maaramat nga agserbi iti edukasion ken scholarship activities.

Iti nasao a pasken, nayawag pay ti ten college student scholarships ken ti panakaipresentar ti plake kadagiti uppat nga indibidual a napili para iti Outstanding Professional Awards iti benneg ti kina-inhinyero, arkitekto ken surveying.

Karaman ditoy ti panakaited ti certificate of appreciation kadagiti tallo a miembros gapu iti naisangsangayan a kontribusion a naipaayda iti organisasion.

Ni Honorable Consul General Ariel Y. Abadilla ti namagsapata dagiti kabarbaro a maipatugaw nga opisiales ken direktor para iti dua a tawen a panagtakemda.

Dagiti baro nga opisial: John C. Ramos- Presidente, Elvi B. Pineda- Bise Presidente/President-elect, Zosima s. Agraan- Sekretario, Marisol V. Tacon- Tesorera, Nicolo A. Orense- Ass't Treas., William A. Rapisura- Auditor, Angie L. Legazpi- Business Manager, Joey G. Resureccion- Public Relations Officer, ken Napoleon Q. Agraan- Immediate Past President.

Dagiti Directors: Ramon B. Bonoan, Jr., Eugene N. Calara, Joeffrey S. Cudiatmat, Vergel G. Del Rosario, Marcelino C. Labasan ken Jojo A. Lopez.

Inyawat ni Scholarship Awards Chairman and FALEA Director Eugene Calara kadagiti sangapulo nga estudiante nga eskolars. Isuda: Elvine Pineda II, Salvador Pagaduan, Jr., Geoffrey Tran, Donna Gonzales, Travis Hirayama, Melissa Valdez, Jose Legaspi, Anthony Sylvester III, Mare Ragasa ken Alana Beltran.

Innaganan met ni Elvi Pineda, VP/President-elect dagiti uppat nga Outstanding Professional Awards. Isuda: Jeoffrey S. Cudiamat- Civil Engineer ken founder ti Structural Hawaii, Inc., ken nangbangon ti dua pay a kompania-- ti Cudiamat Construction, Inc. ken Keiki Care Center of Hawaii; ni Zosima S. Agraan- nagturpos iti Civil & Sanitary Engineer ken agdama nga agtrabaho iti Department of Land & Natural Resources a kas Civil Engineer; ni Pedro Y. Guzman- addaan ti degree iti Mining Engineering ken agdama nga agtrabaho iti Sam. O. Hirota, Inc. a kas Project Manager ken Ernesto T. Endrina, maysa nga arkitekto ken agdama nga agtrabaho iti Architec Hawaii, Ltd. a kas Senior Designer.**

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
[copyright by rudy ram. rumbaoa///2009]
_______________________________________________

Balligi ti Libre a Serbisio ti Konsulada ti Filipinas iti Maui

2008-11-08T12:05:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, MAUI-- Agarup aguppat a gasut a Filipinos ti nasapa a nagturong iti Binhi at Ani Communit Center idiay Kahului, Maui tapno gundawayanda iti libre a serbisio nga inpaay ti Philippine Consulate ti Honolulu idi Oktubre 11, 2008.

Kuna ni Philippine Consul General Ariel Abadilla, paset ti Consular Outreach Program ti panangipaayda iti libre a serbisio iti Maui. Iti panangbagkat ni Abadilla ti sibubukel a Konsulada a nagturong iti Maui, naammuan nga adda agdua gasut a Filipino citizen ti nagkasapulan iti passport assistance ken nagpabaro kadagiti pasaporteda.

Manipud idi inyimplimentar ti gobierno ti Machine Readable Passport System [MRPS], masapul nga agparang ti aplikante iti opisina ti Konsulada ti Filipinas idiay Honolulu. Kuna ni Consul Paul Cortez a gapu iti ayat a tumulong ti Konsulada iti al-alisto a panakaproseso dagiti pasaporte, dakkel pay ti naipaay a tulong daytoy a programa ti Konsulada ta nakainut dagiti ka-Filipinoan imbes a nagbiaheda a napan idiay Honolulu.

Kadua ni ConGen Abadilla ken Consul Cortez da ConsularAssistants Marivic Siasico, Sheila Tarrosa ken Ray Calaguian a nagturong iti Maui tapno dardaras ti panakaproseso iti 322 passport applications.

Nagturong ti grupo ni Abadilla iti Maui babaen iti awis ken panagkakammayet da Herman Andaya, presidente ti Maui Filipino Community Council; Lydia Rayo, Margaret Santos ken Arnold Baxa, Coordinator of the Immigrant Services Division ti Maui County; Cecil Piros ti Rey-Cel Travel, Teresita Noble ti Noble Travel, Norma Barroga, presidenet ti Binhi at Ani Filipino Community Center ken ti Philippine Consulate of Honolulu*
________________________________________________

2008 Parents of the Year da Tony ken Luz Ramil

2008-10-12T09:51:00.001-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

IDI Agosto 30, 2008, inawatda Tony ken Luz ti medalia ken sertipiko ti pammigbig kas maysa kadagiti napadayawan a 2008 Parents of the Year iti naangay a festive banquet iti Empress Restaurant idiay Honolulu, Oahu.

Asino da Tony ken Luz Ramil?
Nagdenna dagitoy agkaingungot, da Tony ken Luz Ramil, taga-Kihei, Maui iti 35 a tawen. Nagturpos dagiti tallo nga annakda iti kolehio. Nayanak ken dimmakkel dagitoy a bunga ti ar-arasaasda iti Maui.

Nagadal dagiti annakda iti Baldwin High School ken nagturposda a with honors ken nairamanda iti National Honor Society. Agpada a nabigbig da Tony ken Luz gapu iti pangibubosda ti panawenda nga aktibo iti komunidad ken sumagmamano a charitable organizations-- ngem dida binaybay-an ti pagimbagan dagiti annakda.

Nagturpos ni Abogado Antonio Ramil, wenno iti nalatak a birngasna a "Tony" iti College of Law ti Unibersidad ti Pilipinas. Nagprakpraktisen iti kinaabogasia iti Maui manipud pay idi 1976. Nagturpos met ni Luz iti University of the East, English major ken agtrabaho kas School Home Assistant in the English for Language Learners [ELL] a programa ti Departamento ti Edukasion.

Ni Mercedes R. How, inauna nga anakda Tony ken Luz, nagturpos iti Unibersidad ti Hawaii- Manoa nga addaan iti bachelors degree iti education idi 1999. Agnaed ni Mercedes, karaman ni Matthew, asawa ken aguppat a bulan nga anakda, ni Kekoa iti Sherwood, Arkansas

Mangisuro iti third-grade ni Mercedes iti Abundant Life School nga imaniher ti Sylvan Hills First Baptist Church.

Maikadua ni Aimee Paz R. Ramil. Nagturpos iti bachelors degree ti kina-arkitekto iti University of Virginia idi 2000. Nagadal iti maysa a semestre idiay Florence, Italy pambaranna metten a sinirig dagiti nalatak nga architectural works iti pagilian nga Italia, Espania ken Aleman. Nakikappeng iti Group 70 architectural firm iti Honolulu.

Ni Audree Faith R. Simmons ti buridek kadakuada a tallo. Nagadal iti major in Ethnic Studies iti U.H.-Manoa ken nagturpos idi 2004. Agtrabaho ita kas cashier ti Logo book store iti Honolulu. Nayasawa ken ni Erik "Kai."

Ania daytoy Parents of the Year?
Maysa a programa ken tinawen a marambakan babaen iti panangisponsor ti Philippine Cultural Foundation of Hawaii.

Kuna ni Maggie P. Domingo, Presidente, dagitoy a lima a parehas dagiti nagannak ti nagsakripisio ken nagan-anus uray pay adda dagiti pannubok iti agdama a sangsangnguenda, saan ketdi a tubeng dagitoy iti panangbangonda ti natibtibker a pamilia. Inkari dagitoy a nagannak kadagiti annakda ti edukasion tapno magun-od ti arapaap a kina-professional ken agballigida iti masakbayan.

Dagiti Dadduma a Nagannak a Napadayawan
**Dana S. Aloang [Oahu]: Nayasawa ken ni Dios-ti-aluadna Ruperto Aloang iti 34 a tawen. Uppat dagiti annakda: Inawagan ni Dana dagiti annakna kas "4 Treasures."

Ni Rebecca, inauna, nagturpos iti U.H. [Linguistics] ken agtrabaho iti finance industry;

Elvira ti maikadua, nagturpos iti Platt College iti kina-Computer Graphic Design idiay California ken empleado ita iti benneg ti digital media ;

Maikatlo ni Evelyn. Nagturpos iti Communications idiay Unibersidad ti Hawaii;

ken Erica, iti met lang Unibersidad ti Hawaii ti nagturposanna iti Communications.

**Nick ken Artemia Amian [Oahu]: Nagdenna dagitoy iti 45 a tawen. Ti Bunga ti ayan-ayatda:

Arnie Amian Kikkawa, nagturpos idiay U.H., iti Biology, Professional Diploma in Secondary Science ken masters degree iti Educational Administration. Agdama a vice principal iti Farrington High School;

Sixto Sao Amian, II. Nagturpos idiay U.H iti Business Adminstration in Finance. Iti agdama, maysa a Senior Master Sergeant iti US Air Force;

ken Arlene Amian Nishimura. Nagturpos idiay U.H. iti BA in French, minor in History ken addaan iti master of arts in education [Secondary Education] manipud iti University of Phoenix.

**Isaac ken Cornelia Guinto [Oahu]: Babaen iti kinagagetda a nagtrabaho a nabuyogan iti sakripisio, naparaburanda iti uppat nga annak:

Cornelia Guinto Cabato, nagturpos idiay University of Hawaii Pacific University iti Business Finance ken agtrabaho iti Department of Health and Dissabilities of the City and County of Honolulu;

Connie Navarro Guinto, nagturpos idiay University of San Diego iti Psychology. Agdama nga agtrabaho iti pediatric cardiology office idinto nga agad-adal iti nursing degree iti University of the Pacific;

Ni Joseph Conrad Guinto, nagturpos idiay U.H. iti Graphic Design ken agtrabaho kas Layout Designer para ti Honolulu Advertiser;

ken Christopher Navarro Guinto, nagturpos idiay University of san Francisco, maysa a Cum Laude iti Business Finance ken agtrabaho kas bank associate iti Bank of America idiay California.

**Tarcela Saligumba ken ti Dios-ti-aluadna Pedro Saligumba, Sr. [Kauai]:

Pedro Saligumba, Jr., nagturpos idiay Oregon Institute of Technology, Mechanical Engineering, agtrabaho iti Kauai Isle Untility Coop;

Tarcela Saligumba Shirota, nagbasa idiay Santa Clara University ken agtrabaho kas dental assistant iti Maui;

Frankie Saligumba, nagbasa idiay U.H. iti Hilo campus ken agtrabaho iti radar maintenance for Air National Guard idiay Kauai;

Bob Saligumba, nagturpos idiay U.H. iti Industrial Arts ken agtrabaho kas industrial arts and driver education teacher idiay Waimea High School;

ken Jenny Saligumba Graham, nagturpos idiay Washington State University iti English ken agtrabaho kas Admissions Operations Manager iti eskuala a nagbasaanna.

Dagiti Kameng ti Hurado:
Abelina Shaw, attorney in private practice ken nagserbi kas Chief of Staff ni dati a Mayor Jeremy Harris ti siudad ken county ti Honolulu;

Ni Rep. John M. Mizuno [State House District 30];

ken Mila Medallion, maysa a social worker, librarian, mannurat ken editor-in-chief ti Fil-Am Courier sipud pay 1993, nagserbi pay kas Director of the State Immigrant Services Center idi administrasion ni Gob. John Waihee.**
_____________________________

Napadayawan ni Aguinaldo-Nakama iti TOFA Awards

2008-10-06T21:23:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Maysa ni Debra Aguinaldo-Nakama, respetado a mangisursuro ti Maui, a nangawat ti pammadayaw iti Twenty Outstanding Filipinos Abroad [TOFA] babaen ti Filipino Image Magazine [PIM] ken Pinoy Global Online News [PGON] iti naangay a 15th Annual Awards Banquet idiay Washington D.C.

Rinaem ni Nakama dagiti sabsabali pay a ka-Filipinoan a napadayawan manipud iti dadduma a lugar ti Estados Unidos. Kaaduan kadagiti naipaayan ti pammadayaw ket manipud iti propesion ti kina-abogado, kina-doktor ken dadduma pay a boluntario a makipagili a nagserbi iti pagsayaatan ti komunidad. 3

Iti edad a 55, nagtrabaho ni Nakama kas Articulation Coordinator ti Maui Community College. Akemna ti agbalin a rangtay dagiti high school students tapno dardaras ti iseserrekda iti community college system. Ti misyon ni Nakama: "Agtrabaho para kadagiti Filipino high school students a sumangsango iti nagkaadu nga isyu ti biag ken problema iti komunidad."

Iti artikulo ni Nakama nga impablaak ti Filipino Image Magazine itay nabiit kunana: "Gaputa dagiti estudiante a Filipinos ket adda iti babaen ti salinong ti Asean-American, direkta a maapektaran dagitoy iti model minority myth a maipagarup nga amin a Filipinos ket naimballigianda iti ekonimia ken iti akademia."

Iti palawag ni Nakama kunana a mapuersa nga agtrabaho dagiti Filipino students babaen ti isyu a nabangon iti generational ken cultural gaps. Masansan a saan a pamiliar dagiti nagannak a Filipinos iti kostumbre ti Estados Unidos ken ti sistema ti edukasion.

Gaputa kalikagum dagitoy a nagannak nga agballigi a maital-o ti pagwadan a Filipino iti Amerika, dumakkel dagitoy nga agtutubo a Filipino a di makasursuro ken mangrespeto ti genialokia ken kultura. Innayon ni Nakama a di man makapagsao iti lengguahe ti Filipino, nakitana ketdi ti kina-importansia ti bukod a kultura. Mismo ni Dios-ti-aluadna Nancy T. Nemoto, dati a Japanese seamtress ken ni tatangna, Bernaldo R. Aguinaldo ti agkuna a mabigbig ti kinaimportante ti edukasion.

Aktibo ni Aguinaldo a mangikamkampania kadagiti annakna, karaman ni Debra, para kandidato politikal dagiti Filipinos iti Maui. Uray ni Richard Caldito, ti umuna a Filipino-American Democrat a nabotosan iti US public office, miembro ti Board of Supervisors ti Maui County Council, ti nanginagan ken ni Nakama iti listaan dagiti umawat ti pammadayaw.

Ti 20 Outstanding Filipinos Abroad awards ket maysa a programa a ti gagemna ket maipaayan ti pammadayaw dagiti Filipino leaders iti komunidad. Nalatak dagitoy nga immawat iti pammadayaw gapu iti aramidda a makaited ti inspirasion iti dadduma, pagulidanan a lider ken positibo nga ugali ken iladawanda ti pudno a kina-Filipino American.

Iti biang ni Nakama, maragsakan a naam-ammo dagiti sabsabali pay nga immawat iti nasao a pammadayaw. Nagkari nga agnanayon a tumulong daytoy iti pagimbagan ti komunidad dagiti Filipinos. Nakasagana pay a mangiburay ken interesado nangruna iti Filipinos nga agragut a tumulong kadagiti agtutubo tapno makagun-od ti nangatngato nga edukasion babaen iti kina-eskolar ken dadduma a pinansial a programa.

Rinaem ni Nakama ti kaadu a Filipino-Americans nga agkalikagum nga iserbi ti naadalda iti Filipinas. Kuna ni Nakama, "Itandudok ti kina-Filipinok."*

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]

Naangay ti Political Forum iti Maui

2008-09-19T10:03:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Tallo nga organisasion dagiti Filipinos ti nagkaykaysa ken nangangay iti kaunaan a Filipino-sponsored candidate forum iti Maui county. Gagem ti nasao a forum ti mangipaay ti opurtunidad iti komunidad dagiti Filipinos tapno maam-ammo dagiti kandito iti umay nga eleksion ken tapno ammuenda ti position ken pagtakderan ti tunggal kandidato seknan dagiti isyu a sangsanguen ti pagilian.

Naluktan ti forum iti publiko ken nayawis ti imbitasion kadagiti amin a kandidato nga agpaidasig iti Maui County ken residente iti county a nagatendar iti daytoy importante a pasken a naangay idi Setiembre 10, 2008, manipud alas singko ti malem agingga iti alas nuebe ti rabii iti Binhi at Ani, Maui Filipino Community Center. Nagrugi ti meet-and-greet dagiti kandidato iti oras ti alas singko ti malem, naluktan met ti forum proper iti alas sais ti rabii.

Naipaay ken nayam-ammo dagiti kandidato iti publiko iti sagkuakuarenta a segundos, nairaman ditoy ti lima a miembros ti panel a pakaibilangan kadagiti mabigbig ken mararaem a lideres ken miembros ti Filipino-owned print media. Napalubosan ti tunggal kandidato iti treinta a segundos a mangilawlawag ken agsungbat iti saludsod. Nagrugi ti urnos ti forum manipud iti State Senate candidates, State House of Representatives candidates, kalpasanna ti Maui County Council candidates.

Segun iti 2007 edition ti Maui County Data Book, agarup 17 a porsiento ti buklen wenno adda 22, 800 plus ti populasion ket daytoy ti impagunamgunam dagiti Filipinos kadagiti kandidato a denggenda ti pakaseknan ken timek dagiti Filipinos iti Maui. Importante daytoy nga eleksion ta turning point para ti Maui, ken iti komunidad dagiti Filipinos iti Maui a tumulong nga agpili iti maitutop ken mapagtalkan a lider a mangidaulo ken sumango a mangsolbar iti pannubok ti masakbayan.

Dagitoy dagiti Filipino organizations a nagisponsor: Ti National Federation of Filipino American Associations [NaFFAA], bigbigen ti Washington policy-makers, pribado nga industria ken national advocacy groups kas Timek dagiti Filipinos ken Filipino American iti intero nga Estados Unidos--non-partisan, non-profit national affiliation ti nasurok a lima gasut a Filipino-American institutions ken ti umbrella organizations nga addaan iti 12 a rehion a mangsakup iti kontinente ti Estados Unidos, Alaska, Hawaii, Guam ken ti Marianas Islands. Naipabaklay ken naipakumit iti Maui Filipino Council ti panakatagiben ti Filipino cultural heritage tapno maipaay ti scholarships ken leadership programs kadagiti agtutubo ti Maui a buklen iti 55 a unit organizations nga addaan iti mapattapatta a 2,000 a bilang dagiti miembros; ken ti Maui Filipino Chamber of Commerce nga addaan iti nasurok a 50 a bilang dagiti Filipino small business institution-membership, ken dagiti agtagikua kadagiti negosio iti county ti Maui.*

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
__________________________________

"Singgalot" Photo Exhibit iti Hawaii State Library

2008-09-16T10:16:00.001-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Nakasagana nga agsangaili ti Hawaii State Library iti panakalukat ti photo exhibit a maawagan iti "Singgalot: the Ties That Bind," no Sabado, Oktubre 4, 2008 iti alas onse ti bigat iti lobby ti bibloteka iti panakarambak ti Filipino-American History Month no bulan ti Oktubre.

Iti nasao nga exhibit nga inesponsoran ti Filipino-American Historical Society of Hawaii and the Friends of the Library of Hawaii, maipangruna a maiparang wenno maipakita ti pakasaritaan ti Filipino-Americans, ti panakidangadang ken nagappuananda a nagresulta iti nakaad-adu a kontribusionda iti komunidad. Maiparang ti exhibit manipud Oktubre 4 agingga no Oktubre 25 bayat ti regular nga oras ti panaglukat ti bibloteka.

Orihinal a naipakaammo iti publiko idi tawen 2006 idiay Smithsonian Museum iti Washington D.C., ken ti Hawaii iti Bishop Museum; ti "Singgalot" kas panglagip iti maika-sangagasut nga anibersario dagiti Filipinos iti imigrasionda iti Estados Unidos. Ti nalatak a The Silangan Singers ti mangipaay iti espesial a musika.

Malaksid iti dayta, maaramidto pay ti "Growing up Filipino" panel discussion no Oktubre 11 ken ti "Poetry readings" babaen kadagiti Filipino authors no Oktubre 25, 2008.

Malagip a pinirmaan ni Hawaii Gov. Linda Lingle ti Act 15 [HB3343 HDI] tapno mamagbalin a naan-anay a linteg. Ti nasao a linteg ket nakapasa iti 2008 Hawaii State Legislature no sadino a nainaganan ti bulan ti Oktubre kas "Filipino-American History Month" ken tinawen a panglagip ti kontribusion ti Filipino-Americans iti pakasaritaan ken Heritage of Hawaii and the United States.*

[Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
____________________________

Improving Cultural Competency iti Lanai

2008-08-27T10:18:00.000-10:00

Maangay ti "Improving Cultural Competency: Smart Strategies for Working with Filipinos" iti Lanai no Sabado, Agosto 30, 2008, manipud iti oras ti alas otso agingga ti ala una ti malem iti Four Seasons Resort Lanai, Manele Bay, Lanai.

NABANGON ti Maui Filipino Working Group [MFWG] idi tawen 2006 babaen iti panagkaykaysa dagiti Maui Professionals seknan ti social justice. Manipud idin, salakniban ken mangibabaet da Dr. Virginia Cantorna, maysa a psychologist iti Departamento ti Edukasion ti Hawaii; Cornelia Soberano, Toronto Canada Lawyer ken agdama a State of Hawaii Social Worker; Jenny Bissell, RN, maysa a Public Health Administrator; ken Kim Compoc, Theater Director ken dati nga Executive Director of Mediation Sevices, ti kinaimportansia ti cultural competency para ti panagprogreso ti panagbaliw ti panakikadua wenno maipapan iti panagkakadua, saan laeng a para kadagiti Filipinos no di ket agpaay iti sapasap.

"Makatulong daytoy a workshop kadagiti karruba, grassroots organzations, lideres iti komunidad tapno agkaykaysa nga agtrabaho para ti pagimbagan ti Lanai," kuna ni aktibista Buth Gima. Para ken ni Gima, kunana a pabilgen ti maysa a workshop nangruna no adda agarup sais senta a porsiento iti populasion ti Hawaii ti mapan iti Lanai. Inako ni Gima a naguyugoy daytoy gapu ta ibaon ti Four Seasons Resort Lanai ti 30 a managers tapno ammuen ken sursuroenda ti importansia a makitrabaho kadagiti empleadoda nga addaan iti Filipino a ramut, kasta met iti karit a mabalinda a sangunguen iti masakabayan.

Nakita ken napaneknekanda Gima ken Jessie Myers, maysa a parent advocate, ken Dr. Sharon Liden, maysa a School-based Behavioral Health specialist, agpada nga agserbi iti Lanai High and Elementary School,ti kinaimportansia ti naangay a workshop itay napan a tawen gapu ta napnek ken nataraonan dagiti partisipante iti agkakabaknang nga impormasion maipanggep ti kultura ti Filipino nga indasar ken imparang dagiti presentors ti workshop. Mismo ni County Mayor Charmane Tavares ti nagsarita iti napalabas a workshop ti nagkuna a raemen ken dayawenna ti gannuat ti MFWG. Kuna ti Mayor a suportaran ti kalikagumda [MFWG] a mangital-o ken mangyam-ammo ti Filipino cultural competency babaen iti daytoy a seminar.

Kuna ni Dr. Cantorna, "Ti cultural competence ken ti kinasensitibo ket adayo iti saan a nalinteg a panangipato, ad-adda ketdi a yegna ti bara ti rikna a mangaywan kadagiti tattao a katrabahuan ken tattao nga iserbiantayo. Aramiden ti amin tapno mangeg ken ipateg ti boses ti tunggal indibidual, iti kasta, maaksionan ti panakalabsing ti kalintegan."

Iti biang ni Compoc kunana a daytoy nga initiatibo ket oportunidad para kadagiti Filipinos iti komunidad tapno mabigbig- makita ken apiten ti balligi babaen ti naprogreso ken legal a panakidangadang iti imatang dagiti politiko.

Kuna ni Bissell, "Saan nga ilaksid ti Lanai ta importante daytoy para kadakuada. Ken saan amin nga importante a pasken ket maangay lang iti Honolulu ken Maui, mairaman ti dadduma nga isla. Maysa a situasion tapno yegna ti panagkakammayet dagiti tattao manipud iti internal ken external resources." Mamati ni Bissell a pagdur-asen daytoy a komperensia ti komunikasion ken relasion dagiti pamilia, residente, negosio, health and human services agencies ken pageskuelaan ti Lanai. Binigbig pay ni Bissell ti kinaanep nga agtrabaho ti Lanai Filipino Community Association [LFCA] babaen iti panangidaulo ti agdama a presidente ni Virginia Sumagit, ken Leticia Bueno, Wilma Koet, ti Lanai Keiki Network ken dadduma a lideres ti komunidad. Nagyaman pay ken ni Patti Fisher ti Four Seasons Resort Lanai.

Kinablaawan ni Dr. Amy Agbayani, Vice Chair of the National Federation of Filipino American Associations [NaFFAA] Rehion 12, ti MFWG gapu iti maiyuswat a workshop a kasapulan unay para iti Lanai hotel managers ken lideres ti komunidad, service providers ken residente ti Lanai. Namnamaen ni Agbayani a dakkel ti maitulong ti workshop a mangnayon ti pannakaawat ti kultura dagiti Filipinos ken mapadur-as ti komunikasion ken serbisio iti publiko.

Nakibinnulig ti NaFFA ken Agbayani iti MFWG ket dayawenda unay ti kinaanep ti grupo gapu iti daytoy a gannuat. Mamati ni Agbayani a dakkel ti pakairanudan dagiti partisipante a mangpasayaat pay ti kinasaririt ken laing, ken nagyaman iti Four Seasons gapu iti pinansial a suporta para iti daytoy nga initiatibo ken ti panagipakita ti responsibilidad ken panangidaulo ti Lanai iti estado.

Mamati ni Vince Bagoyo, Jr., chair ti Maui Chapter ti NaFFAA, a maysa daytoy nga educational workshop ket dakkel ti maitulongna iti residente ti Lanai ken mabalin nga iturongna iti positibo a panagbaliw iti biag dagiti pamilia ti Filipinos.

Kuna ni Toronto lawyer Soberano a daytoy a pasken ket saan saan nga ordinario a workshop, dakkel ketdi ti kaipapanan ti umuna nga agpang iti panangrambak iti umuna a gundaway iti Hawaii, ti "Filipino History Month" iti umay a bulan ti Oktubre. Dayawen ni Soberano dagiti ka-Filipinoan a timmulong iti panakabangon ti Hawaii, sangagasut a tawenen ti napalabas- babaen iti kinasaldet iti trabaho a nagrugi idi 1906 iti plantasion para ti industria ti kinaayat nga agsangaili. Pinatalgedanna ti agpada nga US ken Canada, agtutuloy nga agaramid ti kontribusion dagiti Filipinos iti benneg ti socio-political, cultural ken economic life. Nupay kasta, inako ni Soberano, a nabayag ken narigat para kadagiti Filipinos ti Hawaii iti ipapanana iti Hawaii no idasig kadagiti Filipino-Canadians nga immuna a napan iti Canada kas health care professionals idi 1960's.

Para ken ni Senador J. Kalani English, mangibagi ti Lanai, a dakkel daytoy a gundaway para kadagiti residente ti Lanai ta masansan a marikna ti kaadda ti sensitibo a kultura ken makatulong iti amin no kasano ti makitrabaho kadagiti sabsabli a grupo iti komunidad. Pudno, kuna ni English, masapul a paqadalan dagitoy a bambanag. Mamati pay ni English a rumbeng a makita ti pateg ti kultura uray ania man ti naggapuan a ramut. Kayat ni English ti inaramat ti MFWG a termino a "cultural competency," ta para kenkuana, "cultural competency ket kangrunaan a pakaibatayan wenno kamasapulan no kasano a makitrabaho ken makisao iti sabali, rumbeng a mapadur-as iti bukod a bagi ken iti karruba."

Iti biang ni Helena Manzano, project director ti Honolulu Domestiv Action Center [DVAC] Pilina Rural Project, ken moderator ti workshop, kunana a dakkel ti kalikagum dagiti lideres ti komunidad, grassroots organizations ken iti sektor ti negosio gapu ta maysa a kritikal nga agpang iti panangtulong ti Lanai service providers ken community agencies tapno agbalin a culturally responsive ken sensitibo iti kasapulan dagiti ka-Filipinoan iti komunidad.

Agyaman ti MFWG iti Hawaii People's Fund, Four Seasons resort Lanai, ti Maui Districts of Departments of Health and Education, DVAC's Pilipina Rural Project ken ti Fil-Am Observer.

Para iti ad-adu pay nga impormasion, kontaken ni Jessie Myers iti (808) 565-7900 Ex 243; (808) 559-0157; pjmyers@aloha.net wenno Jeny Bissell iti 808 984-2136; jeny.bissell@doh.hawaii.gov, or email MFWG at mauifwg@earthlink.net.***

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
_______________________________________

Isuda Dagiti Maipanakkel a Fil-Am Officials iti Hawaii

2008-08-11T19:06:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

DAKKEL a pakaidayawantayo a Filipino.

Maysa a puli, maysa a timek iti gangannaet a daga.

Gapu iti di mabilbilangen a kontiribusion ti naaramidan a pagimbagan ken serbisio publiko iti komunidad, ipaayan ti National Federation of Filipino American Association wenno NaFFA ti maysa a pammibigbig ken panagraem kadagitoy a Fil-Am a nabotosan a nagserbi ken madama pay laeng nga agserserbi iti estado ti Hawaii no Agosto 22, 2008 iti Fort De Russy Ballroom, Hale Koa Hotel iti Waikiki, Oahu, Hawaii.

Kasano a naluktan ti political arena kadagiti Fil-Am iti Hawaii?
Idi katengngaan ti tawen ti 1950, dua dagiti Fil-Am ken maibilang a pioneers iti politika ti nanglukat ti dalan para iti political arena dagiti Filipinos iti Hawaii: isu da Peter Aduja ken Richard Caldito, Sr. Idi tawen 1954, ni Aduja, maysa a Republican manipud iti Hilo, Hawaii, ti kaunaan a Filipino iti Hawaii ken Estados Unidos ti nangabak iti elective post iti House of Representatives. Ni Caldito, Sr. ti kaunaan manipud iti Filipino ancestry ti nabotosan kas Supervisor ken Councilman idi tawen 1956. Isu pay ti kaunaan a Fil-Am Democratic candidate a nabotosan iti pampubliko nga opisina iti Estados Unidos. Ket gapu iti nagapuanan dagitoy dua a pioneers, simmurot dagiti dadduma a kadaraan iti tugotda tapno maibilang nga opisial a nabotosan ken naipatugaw iti takem iti estado ti Hawaii.

Asino dagitoy 23 a Fil-Am Elected Officials iti Hawaii?

Iti State Senate:
*Sen. Robert Bunda- ibagianna ti maika-22 a distrito manipud idi 1994 ken iti naminsan, nagserbi daytoy kas Senate President. Ni Abunda ti kaunaan a Filipino American a nakagun-od iti kina-presidente ti state legislature iti Estados Unidos. Dagiti naglabas a nagtakemanna, miembro iti Hawaii House of Representatives manipud tawen 1983 agingga iti 1994. Nagturpos daytoy iti Taxas Wesleyan College ken nagadal pay iti University of Texas. Nayanak ken dimmakkel ni Abunda iti Waialua. Nayasawa ken ni Gail.

*Sen. Will Espero- anak ni Victor Espero ti Bacnotan, La Union ken Paulina Calip Espero ti Santiago, Ilocos Sur. Retirado iti US Navy ti ama ken retired Registered Nurse ti ina ni Will. Nayanak ni Will idiay Yokosuka, Japan ken nagnaed daytoy iti akin-daya ken akin-laud a paset ti Estados Unidos, iti pagilian a Cuba ken Italy. Nagadal ni Will iti finance ken property management. Nagserbi pay ni Will ken ni Mayor Frank Fasi kas mangidaulo ti Oahu Neighborhood Board System. Ti ambisionna: "Agbalin nga umuna nga Amerikano iti Filipino ancestry iti US Senate."

*Sen. Lorraine Rodero Inouye- nayanak ken dimmakkel iti Big Island iti 1917 a sakada Santiago Rodero ken Antonia Martinez Vegas. Nangrugi ti political careerna idi tawen 1974 babaen iti panakadutokna tapno agserbi kas miembro ti Hawaii County Planning Commission. Idi 1988, nabotosan ni Inouye tapno ibagianna ti First Senatorial District of the Big Island iti Hawaii State Legislature. Idi 1977, maysa ni Inouye a recipient of the government award babaen iti panangited ti United Filipino Council of Hawaii [UFCH]. Naawatna pay ti Outstanding Community Service Award manipud iti Filipino Women's Civic Club idi tawen 2005. Nayasawa ken ni Vernon Inouye.

*Sen. Donna Mercado Kim- ibagian ni Kim ti maika-14 a Senatorial District manipud 2000. Ngem sakbay a nagbalin a senador ni Kim, nagkonsehal iti Siudad ken County ti Honolulu manipud 1985 agingga iti 2000 ken isu ti chairperson ti Council Zoning Committee ti 13 iti 14 a tawen. Nagturpos iti kina-Bachelor of Arts iti Washington State University ken nagadal pay iti University of Hawaii. Miembro daytoy iti nagduduma a propesional ken sibiko nga organisasion.

*Sen. Ron Menor- ibagian ni Menor ti maika-17 a Senatorial District manipud tawen 2000. Nagserbi iti State House manipud tawen 1982 agingga iti 2000. Nagturpos daytoy iti Georgetown University Law Center ken ti University of California, Los Angeles. Nayanak ken dimmakkel iti Hilo, Hawaii, ken nayasawa ken ni Patricia Ann Menor. Ti apong a lakay ni Menor, ni Angelo Menor, nagimigrante iti Hawaii manipud iti Filipinas idi tawen 1925 tapno agtrabaho iti Olla's plantation iti isla ti Hawaii.

Iti State House of Representative:
*Rep. Della Au Belatti- ibagnna ti maika 25 a distrito. Miembro ni Belatti iti House of Committees of Finance, Health, Human Services angd Housing, and International Affairs, Filipino Caucus, Women's Caucus, Keiki Caucus, Kupuna Caucus ken Climate Change Caucus. Nagturpos ti J.D. iti William S. Richardson School of Law, University of Hawaii.

*Rep. Lyla Berg, Ph. D.- maysa nga edukador, mangisursuro, coordinator iti student activities, middle school principal ken instructor iti College of Education ti University of Hawaii-Manoa ken iti Kapiolani Community College sakbay a nabotosan kas State Representative iti maika-18 a distrito idi 2004. Isu ti nangbangon ken pasado a presidente ti Kids Voting Hawaii. Nalatak ni Lyla kas "Miss Lyla" iti programa ti telebision a ""Voices and Wings." Iggemna ti titulo a Ph.D. iti Eduaction manipud iti Union Institute ti Cincinnati, Ohio. Maysa daytoy a single mom. Iti agdama, isu ti vive-chair ti House Education Committee.

*Rep. Rida cabanilla- ibaginna ti maika 42 a distrito. Maysa a rehistrado a nars. Miembro daytoy kadagiti sumaganad a komite: Human Services [Vice-Chair], International Affairs [Vice-Chair], Education, Health and Higher Education. Nayanak ni Cabanilla iti Filipinas ken residente iti Hawaii manipud idi tawen 1970. Naturposna ti BS in Nursing iti University of Hawaii-Manoa ken nagatendar iti Command & General Staff College of the US Army.

*Rep. Lynn Finnegan- nabotosan iti House of Representatives idi tawen 2002 ken dinutokan dagiti padana a mangibagi nga agbalin a Minority Leader idi 2005. Idi agdama, agserserbi daytoy iti Education, Higher Education, Public Safety ken Legislative Management committees. Dagiti naawatna a pammadayaw karaman kas maysa iti Hawaii Ten Oustanding Filipinos Young Women of 2004, Hawaii Medical Association's 2006 Legislature of the Year, ken Parick Henry Award manipud iti Nation Guard Association idi 2007. Iti kaudian a panagbiahena a nagturong iti Filipinas ti nangistablisar iti sister-state relationship iti probinsia ti Isabela ken Cagayan ti nangipakitaanna ti naregget a panagserbina iti komunidad ti Filipino.

*Rep. Michael Magaoay- ibagianna ti maika-46 a distrito. Miembro ni Magaoay iti Governor's Turtle Bay Advisory Working Group ken linapdanna ti panagserra ti Kahuku Hospital ken Poamoho Camp. Miembro iti sumaganad a komite: Legislative Management, Energy & Environmental Protection, Finance; ken Water, Land, Ocean Resources and Hawaiian Affairs. Isu ti chairmain ti Filipino Caucus. Nayanak ken dimmakkel iti Waialua Sugar Plantation camp. Nagturpos iti kina-Bachelor of Science degree in Electrical Engineering iti University of Hawaii, School of Engineering iti Manoa. Nayasawa ken ni Felimar Visaya ti Eleele, Kauai.

*Rep. Joey Manahan- nayanak iti Makati City, Filipinas. Nagimigrante ti pamilia ni Joey iti Estados Unidos idi agtawen daytoy iti sangapulo. Nagturpos iti Bellamine College Preparatory iti San Diego, California, ken iggemna ni kina-Bachelors degree iti Communications iti University of Hawaii-Manoa. Nagtrabaho idi kas legislative aide ken ni State House Rep. Dennis Arakaki, State Sen. Donna Mercado Kim ken Mayor Mufi Hannemann. Nagserbi pay kas administrador para iti State of Hawaii Office of Elections. Bayat ti umuna a terminona, nakaur-or iti agdagup 45 a milion a doliar ken balligi a naipasa ti paglintegan tapno agbalin ti bulan ti Oktubre kas Filipino-American Histtory Month.

*Rep. Kimberly Marcos Pine- isu ti Assistant Minority Leader iti House of Representatives. Nabiit pay nga innaganan ti Filipina Women's Network ni Pine kas maysa kadagiti 100 Most Influential Filipina Women iti America gapu ti trabahona iti public policy. Sakbay a naipatugaw idi 2004, isu ti kangatoan ti ranggo iti Filipino appointee iti State House of Representatives kas Director of Research no sadino nga imbutaktakna ti agdagup 600 a milion a doliar a busbusbosen ti gobierno. Nagturpos iti University of California-Berkely. Nagimigrante ti pamilia ni Pine iti Estados Unidos idi nasapa a tawen ti 1900 tapno mangged iti plantasion ti Hawaii.

*Rep. Roland Sagum III- ibagianna ti maika-16 a distrito a pakairamanan ti West Kauai ken Nihau. Nagserbi iti committees ti Finance, Energy and Environmental Protection; ken Water, Land, Ocean Resources and Hawaiian Affairs. Paglainganna ti urban ken regional land use planning, real property acquisition ken project design and land development. Naturposna ti kina-Bachelor of Arts Degree iti Chaminade University, nagatendar pay iti University of Hawaii, School of Medicine idi tawen 1981 iti babaen ti Imi Ho Ola Program and Hawaii Institute of Real Estate idi 1999. Agtutuloy ti boluntario a panagserbina kadagiti nagduduma a komite ken mangibagi iti board para iti interes ti komunidad ti Kauai.

*Rep. Alex Sonson- ibagianna ti maika-35 a distrito. Nayanak ni Sonson iti Ilocos Sur kada Dios-ti-aluadna Alfonso ken Adela Sonson. Nagimigrante ti pamilia Sonson iti Waipahu iti agtawen ni Alex iti sangapulo. Naawatan ti Associate of Arts degree manipud iti Leeward Community College idi 1984. Intuloyna ti nagadal iti California State University iti Fullerton no sadino a nagun-odna ti kina-Bachelor's degree iti Business Economics. Immakar iti Chicago tapno agadal iti kina-abogasia ken nayawat kenkuana ti pammadayaw J.D. manipud iti IIT Chicago-Kent College of Law idi 1993. Nayasawa ken ni Jennifer Correa.

Iti Siudad ken County ti Honolulu:

*Romy Cachola- karaman iti naaramidan ni Councilmember Cachola ti Golf Course 5 & 6 Settlement, Waikiki Revitalization, Enterprise Zone program para iti Urban Honolulu, nayon a pundo para iti FilCom Center ken Hawaii Filipino Centennial Commission. Idauluanna ti panakaidanon iti publiko ken agukkon ti input ti sumagmamano a singasing alternatibo para ti mass transit system. Nagturpos ti Bachelor of Lawa iti Manuel L. Quezon University iti Filipinas. Nagserbi iti State House of Representatives iti walo a nagsasaruno a termino manipud 1984 agingga iti 2000. Nayasawa ken ni Erlinda.

*Donovan Dela Cruz- nayanak ken dimmakkel iti Wahiawa. Nagun-od ni Donovan ti kina-Bachelor's degree in Journalism and Communications iti Unibersidad ti Oregon. Isu ti apoko ni Rodrigo ken Feliciana Dela Cruz- imigrante manipud iti Filipinas a nagtrabaho iti kapinyaan ti Wahiawa. Nabotosan ni Donovan iti Honolulu City Council idi 2002 iti tawenna a 29. Iti agdama, isu ti chair ti Public Health, Safety and Welfare Committee. Malaksid ti serbisiona iti gobierno, isu ti co-author ti "Tha Okazu Guide," "The Puka Guide" ken "The Omiyage Guide," tallo a libro a ti gagemna ket tapno mapreserba ti kultura ti lokal Hawaii ken mangital-o ti lokal a restauran ken negosio.

*Nestor Garcia- nagsapata idi 2003 ken nabaliwan a nailayon para iti uppat a termino idi 2004. Iti agdama, isu ti chair ti Transportation and Public Works Committee ken Floor Leader ti konseho. Nagserbi pay kas Budget Executive Matters, and Zoning committees. Nagung-odna ti kina-Bachelors degree ti Journalism iti Niversity of Hawaii. Mabigbig ni Nestor manipud iti trinabahona kas on-camera investigative reporter iti KHON manipud 1981 agingga iti 1991. Nayasawa ni Nestor ken ni dati Karen Mun.

County of Hawaii Councilmembers:
*K. Angel Pilago- maysa a Filipino-Hawaiian ken Caucasian ancestry. Nayasawa ken ni Nita. Nabotosan ken naipatugaw iti Hawaii County Council idi 2004, ken nabaliwan a nailayon idi 2006. Iti agdama, isu ti vice-chair ti konseho ken Planning Committee Chair. Plano ni Pilago iti agpaidasig para Mayor ti Hawaii County. Beterano ti gubat ti Vietnam, naawatna ti Silver Star for Heroism. Balligi ti panangidaulona ti dua a kaso iti Korte Suprema tapno mapatalgedan ti environmental justice ken human rights. Gapu iti legal ken trabahona iti politika, naawatna ti nagduduma a pammadayaw ken pammigbig.

*Dominic Yagong- nayanak ken dimmakkel iti Honokaa ken agdama nga agnaed iti Kalopa karama ti asawana, ni Hilda. Nagserbi iti Hawaii County Council manipud tawen 1996 agingga iti 2002, isu ti chair ti agpada a Public Works ken Parks, ken ti Environmental Management Committee. Napili pay daytoy kas Chair ti Finance Committee and Vice Chair of the Planning Committee ken Public Works Committee.

County of Maui Councilmenbers:
*Danny Mateo- maipannakkel nga anak ti sakada, ni Inocentes Mateo. Ipanakkel ni Danny ti kina-Filipinona. Nagturpos iti University of Hawaii iti Hilo, nagnaed iti Molokai a kaduana ti asawana, ni Clarissa. Isu ti mangiturturong ti Tropical Rent-A-Car ken Rent-A-Mule. Nakikameng iti Maui County kas Molokai Economics Development Coordinator. Nagtrabaho ni Danny para iti Kaluakoi Resort kas Public Relations & Community Liaison. Iti agdama, ni Danny ti Vice Chair ti Maui County Council. Nagserbi kas miembro ti konseho ken imbagianna ti Molokai ti pito a tawen.

*Joseph Pontanilla- dimmakkel ni Joseph iti kampo ti plantasion ti Puunene ken Maui, anak ti maysa a sakada. Nagturpos iti Maui schools ken nakompletona ti akemna iti United States Army. Nagtrabaho ni Joe iti GTE Hawaiian Tel iti 34 a tawen, ken nagretiro kas general manager idi 1997. Nagserbi kadagiti nagduduma a civic boards ken charitable organizations. Immuna a nabotosan idi 2002. Iti agdama, makompletonan ti maikatlo a termino ti panagserbina iti Maui County Council kas mangibagi iti distrito ti Kahului. Isu ti chair ti Budget and Finance Commitee. Nagserbi pay kas tesorero ti Hawaii State Association of Counties. Nayasawa ken ni Charlotte.

County of Kauai Councilmember:
*Shaylene Iseri-Carvalho- nagturpos iti Unibersidad ti Colorado ken UH Richardson School of Law. Nagpraktis iti kina-abogasia iti agarup beinte a tawen. Idi 1999, nadutokan iti kinahues. Kas miembro ti konseho, natenneb daytoy iti diverse ken kadagiti napapateg nga ekspiriensa iti uppat a tawen, ibagianna ti indigent clients ken deputy prosecuting attorney iti walo a tawen. Nayanak ken dimmakkel iti Kauai.

Iti State Board of Education:
*Mary J. Cochran- isu ti maikapito kadakuada a sangapulo ket dua nga annak da Guillermo ken Maxima Ribucan a nagimigrante iti Hawaii idi tawen 1926. Ti kinapudnona, importante ti migrasion kenkuana ta ditoy a marikna ti pateg manipud kadagiti nagannakna: "Ti panangirisgo ti nagannak ti biagda para laeng iti pagimbagan dagiti annakda." Nagturpos iti Chaminade University ti Honolulu. Naawatna ti lisensiana kas abogado kalpasan a nagturpos iti Richardson School of Law iti Unibersidad ti Hawaii. Naipatugaw iti Hawaii State Board of Education idi 2002. Dua ti annakna ken lima ti appoko ken maysa ti apokona ti tuod.*

NaFFAA, padayawanna dagiti Fil-Am Officials iti Hawaii

2008-08-05T20:10:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

WAIKIKI, Oahu- Ipaayan ti National Federation of Filipino American Associations [NaFFAA] ti maysa a pangrabii kas pagdayaw dagiti 23 a Filipino-American a nabotosan nga opisial iti Hawaii gapu iti panakabigbig dagitoy iti di mabilbilang a kontribusion, pagimbagan, ken serbisio publiko iti komunidad no Agosto 22, 2008 iti oras ti alas sais ti rabii iti Fort De Russy Ballroom, Hale Koa Hotel, Waikiki, Oahu.

Kuna ni event co-chairman Vince Bagoyo a dua ti kangrunaan a gagem ti selebrasion: umuna, agur-or ti pundo a mangsuporta kadagiti programa ken aktibidades ti asosasion ken maikadua, bigbigen ti distinguished award a naawat ti nationallly acclaimed Farrington High School Dream Team.

Iti napalabas a bulan ti Marso, ti "Dream Team" a bukbulen iti walo nga estudiante ti nangiyalat ti maysa kadagiti dua a kangrunaan a $75,000 a pammadayaw iti Lexux Environmental Challenge, maysa a national competition ti Estados Unidos.

Babaen ti tulong ken panangiturong dagiti mangisursuro, napataud ti grupo ti environmental videos iti panakibinnulig ti Farrington Governors iti Ingles, Arabia, Cantonese, Pransia, Hawaiian, Ilokano, Japanese, Korean, Samoan, Tagalog ken Vietnamese.

Iti ruruar dagiti Filipino-Americans iti political arena iti Hawaii iti katengngaan ti tawen 1950's, dua a pioneers ti naglukat ti dalan para kadagiti sabsabali pay a sumurot iti tugotda a maibilang nga elected officials. Idi 1954, ti Dios-ti-aluadna Peter Aduja ti kaunaan a Filipino iti Hawaii ken iti Estados Unidos, ti nangabak iti elective post iti House of Representative ken nangibagi ti Republican manipud iti Hilo, Hawaii. Idinto ni Richard Caldito, Sr. ti kaunaan iti Filipino ancestry ti nabotosan kas Supervisor ken kalpasanna Councilman ti Maui. Ni Caldito, Sr. ti kaunaan a Fil-Am Democratic Candidate a naipatugaw iti public office iti Estados Unidos.

Maibilang ditoy dagiti mapadayawan manipud iti Senate State, ti House of Representatives, ti City ken County ti Honolulu, ti County ti Hawaii, ti County of Maui, County of Kauai ken ti State Board of Education.

Dagiti 23 a Fil-Am Elected Officials a mapadayawan: Iti State Senate- Sen. Robert Bunda, Sen. Will Espero, Sen. Lorraine Rodero Inouye, Sen. Donna Mercado Kim, ken Sen. Ron Menor; iti biang ti State House of Representative- Rep. Dell Au Belatti, Rep. Lyla Berg, Rep. Rida Cabanilla, Rep. Lynn Finnegan, Rep. Michael Magaoay, Rep. Joey Manahan, Rep. Kimberly Marcos Pine, Rep. Roland Sagum III, ken Rep. Alex Sonson; iti City ken County ti Honolulu- Romy Cachola, Donovan Dela Cruz, ken Nestor Garcia; iti County ti Hawaii Council Members- K. Angel Pilago ken Dominic Yagong; iti County ti Maui Council Members- Dennis Mateo ken Joe Pontanilla; iti County ti Kauai Council Member- Shaylene Iseri-Carvalho ken iti biang ti State Board of Education- Mary J. Cochran.**

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
_________________________________

Filipino Cultural Workshop, maangay idiay Lanai

2008-08-05T20:07:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

LANAI, Hawaii- Idauluan ti Maui Filipino Working Group [MFWG], maysa a volunteer organization a mangsalaknib ti cultural competency ken ti progessive social change, ti maangay a workshop nga addaan iti tema nga "Improving Filipino Cultural Competency" no Sabado, Agosto 30, 2008 iti Four Seasons Resort Hotel, Lanai. Kadua iti daytoy a gannuat ti MFWG ti Lanai Filipino Community [LFC] ken ti Domestic Violence Action Center's -Pilipina Rural Project [DVAC-PRP].

Da MFWG co-founders pychologist Virginia Cantorna, nurse ken administrador Jenny Bissell ken Toronto Lawyer ken nagbalin a State of Hawaii Social Worker Cornelia Soberano, ni Lanai parent advocate Jessie Myers ken PRP program director Helena Manzano ti presentors ti nasao a workshop. Ni MFWG co-founder Kim Compoc, maysa a mediator ken theater director ti napusgan nga event coordinator.

Dayawen da Myers, Butch Gima, Dr. Sheri Liden ken sabsabali pay a lideres ti Lanai ti gannuat ti MFWG. Kunada, "napno iti impormasion, enerhia ken nabaknang iti kapanunotan dagiti mangiparang ti workshop." Iti biang ni Maui Mayor Charmane Tavares, ken nagatendar iti workshop itay napalabas a tawen, "Rebbengna laeng a raemen ken dayawen ti Maui Filipino Working Group gapu iti naimpapusuan a suporta ken dedikasionda iti daytoy a gannuat tapno maital-o ti Filipino Cultural Competency. Inimbitaran ti community leaders ti MWFG iti panangidaulo da Virginia Sumangit, presidente ti Lanai Filipino Community Association, Leticia Bueno ken Wilma Koet, ken miembro ti Keiki Network tapno maiparang ti workshop iti Lanai.

Ti panagtitipon dagiti lideres iti komunidad ken grassroot organizations, iti sekta ti negosio ken simbaan ket maysa a kritikal nga addang a tumulong iti panangipaay iti serbisio ti Lanai ken tapno agbalin a culturally responsive ken sensitibo ti community agencies iti kasapulan dagiti kliente a Filipino iti intero nga estado ti Hawaii.

Iti workshop, mainayon pay a pagsasaritaan ti panangibaba ti bilang ti insidente iti intimate partner violence iti lokal ken immigrant Filipinos babaen iti bilingual ken bi-cultural advocacy a serbisio kadagiti agbalin a biktima, ket ti public education iti komunidad.**

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
_________________________________

Iti Hawaii: "Di Nakapapati, Ngem Pudno"

2008-07-19T11:23:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

MAIKATLON a murder-suicide case iti Oahu [napasamak idi Hulio 3, 2008] ti panakapapatay ni Grineline Donato James, agtawen iti 39, mangisursuro iti Farrington High School, ken residente ti Mililani Mauka Subdivision. Sabali manen a Filipina ti nairisang ti biagna. Ti suspek? Ti asawana, ni Michael James.

No ania ketdi ti simro iti panunot ni Michael ta pati agtawen iti pito nga anakda ken ni Grineline, ni Michael James, Jr., ti inramanna a pinatay. Kalpasanna, nagpakamatay.

Kuna ti maysa a karruba dagiti agasawa iti subdibision a naisem ni Michael no makisarita. "Easy going person" pay. Kano? Ngem kitaem kad lang, adda gayam misterio iti likudan dayta nga isem. Ngiting aso. Wenno adda problemana idi inaramidna daytoy a krimen? Talaga nga "easy going person" daytoy iti panangkettelna ti biag dagiti aginana. Tsk, tsk, tsk....
oo000oo

MALAGIP nga immuna a napapatay ti uppat pay a babbai, isuda Jenny Hartsock, Janel Tupoula, Marissa Dumlao, ken Della Dikita. Naigagara ti panakapapatayda iti ima dagiti lallaki, nga iti naminsan- indatonda ti ayatda, nagkari a raemen ken respetaren dagitoy a babbai iti inaldaw a panagbiagda. Nasobraanda ti nagayat!

Addan pito a kaso ti naigagara a pammapatay ti Domestic Violence iti Hawaii itoy a tawen. Iti inaldaw, adda maipagarup a nasurok a 50 a babbai a pisikal ken emosional a malmaltratuen dagiti nasinged a kabbalayda. Ti kinadangok ket saan a kanayon a makita...ngem mabalin a masalakniban dagiti ipatpategmo tapno awan ti madangran. Tumulong. Agridam!
oo000oo

"DOMESTIC VIOLENCE,""Domestic Abuse," ken "Intimate Partner Violence [IPV]," ania man kadagitoy ket agpapada amin ta agtungpal iti panagabuso. Wen, panagabuso met laeng. Abuso a tumaud iti nagbaetan dagiti agasawa, agdama ken dati nga agayan-ayat. Mangrugi iti simple nga akto ti kinabayolente agingga a madangran, mabugbog ken uray pay agresulta iti panakatay ti maabuso.

Masansan ketdi a mangrugi ti IPV iti panakaabuso ti emosional. Daytoy a tignay ken mabalin nga agabanse iti pisikal ken seksual a panakaabuso. Adda met dagiti klase ti IPV a mamimpinsan ti panakapasamakna-- nga agresulta iti patay. Awan a talaga ti pilien ni "Kumpay ni Patay!"
oo000oo

NAISAYANGKAT ti silent march idi Hulio 8, 2008, nga indauluan ti grupo a Women Helping Women [WHW] ken ti Maui Filipino Working Group [MFWG] tapno maipakaammo kadagiti tattao ti dakes nga ibunga ti Domestic Violence [DV]. Mapattapatta nga 80 dagiti nakipartisipar ken nangkondena iti panakapapatay dagitoy a Filipina. Nalawag ti panakaisurat iti placard: "Sabali manen a Filipina ti Natay."

Iti umuna a gundaway, nakipaset met ni Nana Bagoyo, agtawen iti 90, iti ummong dagitoy a nagmartsa. Nakipagprotesta ken nakipagrikna iti napasamak dagiti biktima. Ditoy a nakakitaan iti panagkaykaysa dagiti Filipino a nagipukkaw nga isardeng ken aggibus koman ti Domestic Violence. Kasla kasta met ti yik-ikkis iti kaunggan ni Nana Bagoyo, nupay saan a napasamak daytoy a kinadangkok idi panawenna.
oo000oo

KASAPULAN iti hustisia ti pamilia dagitoy nagbalin a biktima ti kinabayolente iti uneg ti pagtaengan. Ita ta nasapa pay, masapul koma a malapdan ti panagramramna kas iti apuy a manguram a mangpadapo iti sabali pay a pamilia nga ibunga ti DV.

Ngem saan a kas karina nga agballigi ti panakapugipog ti DV gapu ta adda kenka nga agdesion a tumulong kadagitoy nga indibidual a biktima ti kinaranggas iti pagtaengan. Ken iti komunidadtayo...
oo000oo

NANGRUGI itay Hulio 1, 2008 ti panagserbi ni Retirado a Hues Artemio C. Baxa, kas maysa a miembro ken mangibagi ti Maui idiay University of Hawaii Board of Regents kalpasan ti kompirmasion ti pakadutokna babaen iti unanimous vote iti Hawaii State Senate. Agngudo ti terminona no Hulio 30, 2013.

Kitaem kad lang daytoy ka-Filipinoan a naggapu idiay Barangay Teppang, Bacarra, Ilocos Norte, kanayon a maidaydayaw ti Filipino nangruna kadatayo nga Ilokano iti Hawaii gapu iti di agsarday a serbisio publiko nga ipapaayna iti komunidadtayo uray no nagretiron iti pagukoman. Dina imbain ti naggapuanna nga ili. Uray pay ti marunggay ken saluyot a sinidsidana.

Nagbalin nga importante a paset kenkuana ti "edukasion" ta nalusotanna ti adu a pannubok a nagpasaranna iti biag. Kasla kaso iti pangukoman.

Nagkari ni Apo Baxa nga aramidenna ti amin a kabalenna nga agserbi iti pagsayaatan ti unibersidad.
oo000oo

PARA kadagiti agtutubo a makisalip ti ay-ayam iti 2008 Olympic Games, Beijing, China, maysa daytoy a nangato nga arapaap nga imposible a maragpat. Ngem para ken ni Christel Simms ti Ewa Beach, Oahu, Hawaii, "Magun-od ti Olympic Gold no adda pammati iti kabaelam. Mayukkor ken mayawid ti balligi ken dayaw!"

Ngem ammoyo kadi a maysa ni Christel a mangibagi iti Filipinas para iti 100-meter swimming freestyle a pakisalipanna? Taga-Cavite City ti puon ti pamilia ni Christel. Maysa a miembro ti swimming association ti Estados Unidos, ngem inikkan ti gundaway ti Philippine Amateur Swimming Association [PASA] a makisalip iti Olympic Games. Kunana, "Dakkel a pakaidayawak iti mangibagi ti naggapuak a ramut."
oo000oo

SABALI pay nga agtutubo ti nangato ti arapaapna. Kayatna a maragpat ti arapaapna nga agbalin a "pediatrician." Dayta ni Rowena Buted, top performer ti Maui contigent ken junior-to-be ti Maui High School a nanggun-od ti kangatoan a pammadayaw iti nakisalipanna para iti ladawan, essays ken panagsaona maipanggep dagiti doktor iti Maui iti kalkalpas a 2008 Health Occupational Students of America [HOSA] National Leadership Conference a naangay idiay Dallas itay kallabes.

Nasurok a 4,200 nga estudiante ti naggapu iti nadumaduma a lugar iti Estados Unidos a nakisalip iti nasurok a 50 nga events, ngem inyalat ni Buted ti umuna a gunguna iti medical photography event. Ditoy nga inparangna ti tallo a ladawan iti health care professions, nagsurat iti essays ken nagsao maipanggep iti ekspiriensana. Mausarto ni Buted daytoy a talentona no agbalin a naan-anay a pediatrician.
oo000oo

ASINO DAGITOY? Isuda dagiti nalatak a Fil-Am elected officials iti Hawaii: Benjamin Cayetano, Umuna nga U.S. governor iti Filipino ancestry; Eduardo Malapit, Kauai Mayor ti umuna nga U.S. mayor iti Filipino ancestry; Lorraine Rodero-Inouye, dati a Big Island mayor ken umuna a Fil-Am a babai a nangituray ti U.S. county; Rudy Pacaro, umuna a Fil-Am a napili kas chairmain iti City Council ti U.S.; Peter Aquino Aduja, umuna a Fil-Am a nabotosan a mangibagi iti Hawaii Territorial Legislature; Daniel Kihano, umuna a Fil-Am speaker of state iti House of Representatives; Robert Bunda, umuna a Fil-Am president of state Senate; Richard Caldito, Sr., umuna a Fil-Am a nabotosan ken naipatugaw iti opisina ti county, nabotosan idi 1956 kas maysa a Maui County Board Supervisors, kameng ti konseho idi 1972, maysa a teddek ti panakabangon ti United Filipino Council of Hawaii [UFCH]. Iti State Senate: Robert Bunda, Willie Espero, Lorraine Inouye, Donna Mercado-Kim ken Ron Menor. Iti House of Representatives: Felipe "Jun" Abinsay, Lyla Berg, Rida Cabanilla, Lyn Finnegan, Michael Magaoay, Kymberly Pine, Alex Sonson, kdpy.*
oo000oo

*[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
________________________________________

Maangay ti "Silent March" a mangkondena ti sabali manen a pammapatay

2008-07-05T12:11:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Aw-awisen ti grupo a Women Helping Women [WHW]ken ti panakibinnulig ti Maui Filipino Working Group [MFWG]a makipaset iti maangay a silent march no Hulio 8, 2008 iti oras ti alas kuatro media ti malem iti Kaahumanu Avenue a kasinnango ti Maui Community College iti Kahului, Maui.

Daytoy a silent march ket maidaton ken pangkongdena iti panakapapatayda Grineline James, agtawen iti 39, mangisursuro iti Farrington High School, Oahu, ken ti agtawen iti pito nga anakna, ni Michael James, Jr.

Kalikaguman ti grupo nga agkaykaysa dagiti umili a mangpasardeng ti panakatay dagiti babbai, nangruna kadagiti Filipina. "No to Domestic Violence," daytoy ti nabatad a mensahe a kayat nga ipaawat ti grupo kadagiti tattao.

Maikatlo a murder-suicide case iti Oahu ti panakapapatay da Grineline ken Michael, Jr, residente iti Mililani Mauka Subdivision, babaen iti bukodna nga asawa, ni Michael James, agtawen iti 43 ken mangimanmaniher ti bukodna nga insurance business iti ruar ti pagtaenganda. Pinatay ni Michael James dagiti aginana idi Hulio 3 sakbay a kineltayna ti bukodna a biag.

Malagip nga immun-una a napapatay ti dua pay a Filipina: ni Marissa Dumlao, napapatay idi Mayo 26 babaen iti panangpaltog ti asawana kenkuana iti pagtaenganda iti Halawa Heights, Oahu, ken ni Della Dikita a pinatay met ti asawana idi Abril 25 iti daytoy a tawen.

Para iti ad-adu pay nga impormasion iti Silent March, makiinnuman ken ni Cindy Cabrera Cline, Deputy Director, Women Helping Women iti email addressna: deputy@whwmaui.net wenno iti Maui Filipino Working Group nga idauluan da Cornelia Soberano, JD, Jenny Bissell, RN, Dr. Virginia Cantorna ken Kim Compoc, Executive Director, Maui Mediation Services/Theatre Director, wenno iti email addressda: mauifwg@earthlink.net.*

Ama pinatayna ti asawa ken anakna, nag-suicide kalpasanna

2008-07-05T12:08:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

MILILANI MAUKA, Oahu- Maikatlo daytoyen a murder-suicide case iti Oahu iti uneg ti dua a bulan. Segun iti imbestigasion dagiti polisia, nasarakanda laengen a nalamiis a bangkay ti ina, ama ken ti agtawen iti pito nga anakda a lalaki iti pagtaenganda iti Mililani Mauka.

Nabigbig ti ama kas Michael James, agtawen iti 43, ken mangimanmaniher iti bukodna nga insurance business iti ruar ti pagtaengan ti pamilia, ti kaingungot ni Michael ni Grineline Donato James, maysa a mangisursuro iti Farrington High School ken anakda Mr. Welgrin ken Matilde Donato, ken ti anakda a lalaki, ni Michael Junior.

Iti panagipalawag dagiti panakabagi ti linteg, pinatay ti ama ti asawana ken ti anakda, kalpasanna, kineltayna ti bukodna a biag. Imbati ti ama ti sumagmamano a sursurat a nangipakaammuanna kadagiti tattao ti inaramidna a krimen.

Kuna ni Donna Carter, residente ti Mililani Mauka subdivision, a dida pulos nakita ti maysa a seniales ti kaadda ti problema ti pamilia. Kasla dida patien a maaramid ti ama ti krimen ta kanayon daytoy a naisem a makisarita ken easy going person. Ket gapu iti daytoy, nabuak ti sibubukel a subdibision itoy a pasamak.

Maysa a postal worker ti nagtawag iti polisia idi maduktalanna ti agkaiwara a sursurat iti uneg ti mailbox ti pamilia. Nasarakan dagiti polis ti bangkay ni Michael iti uneg ti pagopisinaanna iti pagtaengan, idinto ti asawa ken ti anakda iti maysa kadagiti kuarto ti pagtaenganda.

Maipagarup a napapatay dagiti agina iti rabii, ken napasamak ti suicide iti kabigatanna, palawag ni Maj. frank Fujii ti Honolulu Police Department. Maisayangkat ti otopsia dagiti bangkay babaen ti Honolulu Medical Examiner tapno maammuan no kasano ti panakatay ti tunggal miembro ti pamilia*

Kumpirmado ti panakadutok ni Judge Baxa iti UH Board of Regents

2008-07-03T11:25:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Kumpirmado ti panakadutok ni Ret. Judge Artemio Baxa kas miembro ti University of Hawaii Board of Regents ken mangibagi ti Maui babaen iti unanimous vote nga insayangkat ti Hawaii State itay nabiit. Mangrugi ti termino ni Baxa no Hulio 1, 2008 ken agngudo inton Hunio 30, 2013.

Maragsakan ni Baxa iti kompirmasion ti panakadutokna ket nagkari daytoy nga aramidenna amin a kabalenna nga agserbi iti pagsayaatan ti unibersidad.

Inlawlawag ni Baxa nga importante kenkuana ti edukasion sipud ubing pay daytoy ket daytoy ti makagapu no apay nga inaresgaranna a serken ti posision. Kunana a gapu iti edukasion, naital-ona ti kasasaad ti panagbiagda. Nupay daytoy ti nanglukat ti dalan iti panakaragpatna ti balligi, inakona nga uray bassit ti edukasion a naawatna iti Filipinas ken Estados Unidos, dina malipatan dagitoy a pannubok a nagpasaranna ta nalusotanna amin dagitoy kas pammaneknek ti balligi a nagun-odna iti agdama.

Nagyaman ni Baxa kada Gobernador Linda Lingle ken tallo a Maui Senators: da Roz Baker, Shan Tsutsui ken Kalani English a nangipaay ti suportada kenkuana.

Iti agdama, maysa ni Baxa iti Maui kas Deputy Prosecuting Attorney. Nayanak ken dimmakkel iti Barangay Teppang, Bacarra, Ilocos Norte. Nagimigrante ni Baxa iti Hawaii idi 1967. Isu ti kaunaan a Filipino ken naturalized American a nadutokan nga Circuit Judge iti Hawaii idi 1998. Nagretiro iti pangukoman idi tawen 2001.*

Iti Hawaii, bimmaba ti bilang dagiti agtutubo a pumusay gapu't desgrasia

2008-06-15T11:56:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu-- Iti kaudian a naduktalan basar iti salun-at ken bagimbagan dagiti agtutubo, ti Hawaii ti maibilang a kabassitan ti matay nga agtutubo no maikompera kadagiti sabsabali nga estados ti Amerika.

Idi 2005, nailista iti Hawaii a dagiti agtutubo nga agtawen iti 15-19 ti pimmusay iti bilang nga 37 iti tunggal 100,000 a katao, no kompara iti national a bilang a 65 per 100,000. Desgrasia iti lugan ti kangrunaan a makagapu ti pakatayan dagiti agtutubo iti agpada nga Hawaii ken iti intero a pagilian, a sarunoen ti suicides ken homicides.

Ti Hawaii ti kababaan ti bilang dagiti pumusay nga agtutubo gapu ta saan unay nga adayo ti lugar a papananda saan a kas iti kalsada iti Mainland, inrakurak ti Mother Against Drunk Driving wenno MADD. Ngem kuna ti MADD, no nabayag ti panagtalinaed ti maysa nga agtutubo iti luganna, ad-adda a mairubo iti aksidente ken ti posible nga ipapatay daytoy.

Idi 2005, adda agarup 32 a bilang dagiti agtutubo iti Hawaii ti pimmusay, bimmaba manipud iti 37 deaths manipud iti immuna a tawen. Maibilang pay ti Hawaii kas kababaan ti bilang ti teen deaths iti intero a pagilian idi 2004.

Iti biang ti Rhode Island, Massachusetts ken Connecticut, nababa ti bilang ti teen death rates. Ti Distric of Columbia ti kangatoan ti bilang ti teen deaths iti 173 a pumusay nga agtutubo ti tunggal 100,000 a katao.

Natalged a pagnaan dagiti kalsada iti Hawaii para iti amin nga agdaliasat manipud rinugian ti estado a sapulen ti graduated driver's license kadagiti agtutubo idi 2006. Maikkan dagiti agtutubo iti Hawaii iti instructional permit iti tawen a 15, ngem saan a makapagsolo nga agmaneho a kaduana ti padana nga agtutubo agingga nga agtawen daytoy iti 17.*
__________________________

Ignition Interlock, maipaluboston

2008-06-15T11:53:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu--Impasa dagiti agpanpanday ti linteg iti Hawaii ti gakat a mangipalubos ti panakaistolar ti ignition interlock kadagiti luglugan tapno malapdan ti maysa a tao nga agmaneho iti kotse no addaan daytoy iti nasursurok a minimal blood alcohol level nga .08 a porsiento a naipaunegna nga arak. Kangrunaan a pakaistolataran daytoy a ramit kadagiti natiliwanen ken maulit-ulit nga aglabsing iti DUI [driving under the influence] ken highly intoxicated.

Kuna ni Leah Marx, executive director of Mothers Against Drunk Driving [MADD] iti Hawaii, a nabayagen nga inur-urayda ti panakaaramid daytoy a paglintegan. Nabayagen nga idurduron ken inlungalong ti organisasion daytoy a gakat iti lehislatura tapno ipalubos ti linteg ti panakaistolar ti ramit a mangsalbar ken maglapped ti nakaam-ames a panakadisgrasia dagiti makainum iti arak.

Iti biang ti panakangiwat ni Hawaii Gov. Linda Lingle a ni Russell Pang, kunana a naipasan daytoy a gakat iti lehislatura ket kaarngi met laeng iti immuna nga inyam-ammo a linteg ti administrasion kadagiti naglabas a sesion, kayatna ngarud a sawen a suportaran ti gobernador ti idea nga ignition interlock. Kuna ni Pang a nagkammayetan a trinabaho ti administrasion, ti MADD ken dadduma pay nga organisasion ti nabukel a linteg.

Idauluan ti task force ti panakaipresentar ti rekomendasion iti Lehislatura sakbay ti 2009 session. Maikkanto manen ti gundaway ti task force a mangidatag ti linteg iti umuna a paset ti tawen 2010 session tapno maipinal ti gakat. Manamnama a maimplimentar ti nasao a linteg no 2010.

Tapno mapakaammuan ti publiko ken makaukkon ti suporta, nailawlawag ken naipakita no kasano ti panakaaramat ken panagtrabaho ti ramit kadagiti opisiales ti polis iti traffic section, kasta met iti opisial ti County Departmet of Liquor Control.

Puyotan ti maipagarup a driver a nakainum iti nasanger ti mouthpiece ket maipatarus iti kompiuter ti records ti data. Ipalubos laeng ti ramit no makapasa wenno saan ti driver. No makapasa, ipalubos ti tulbek a pagandaren ti makina ti lugan; ngem no saan a makapasa, saan a pulos nga agandar ti makina. Iti nasao a linteg, mainayon pay iti ramit nga ignition interlock ti maysa a kamera tapno agala ti ladawan ti tao a mangpuyot iti ramit.

Makagastos iti $75 iti panakaistolar ti ramit ken adda pay mabayadan iti binulan a monthly fee para iti panaka-monitor. No makuenta ti igatang ti arak, agdagup iti $2.50 agingga iti $3.00 ti magastos ti uminom iti inaldaw.

Manamnama a makatulong ti sistema a manglapped kadagiti tattao nga agmaneho iti babaen ti driving under the influence [DUI].*
_______________________________________

UH Ilokano Program, nangipaay iti Scholarship Banquet

2008-06-07T11:10:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Binigbig ken impaayan ti University of Hawaii Bachelor's Program, ti Ilokano Language ken Literature Program iti B.A. Ilokano Scholarship Banquet ti ekstra-ordinario nga abilidad dagiti estudiante a nagenrol, nangipangruna ken nagkonsentrasion iti Ilokano Program ti nasao a pageskuelaan. Naangay ti pammigbig iti Hale Koa Hotel Luau Garden.

Dagiti tallo nga estudiante iti Ilokano Program ti nangipasnek a mangtrabaho ti kina-Bachelor's, kasta met iti lengguahe nga ilokano, ti nakaawat iti kina-scholarships a maipanagan kadagiti nagesponsor.

Ni Abraham Flores, Jr., maysa a senior ken adda iti babaen ti Honors Program ken manamnama nga agturpos no Disiembre iti daytoy a tawen, ti nakayawatan ti Don and Dr. Patricia Brown Scholarship; ni John Acidera, nagturpos idi Mayo, ti nakayawatan ti Timpuyog Scholarship; ken ni Rachelle Aurellano, Presidente ti Timpuyog, Ilokano student Organization, ti nakayawatan ti United Filipino Council of Hawaii Scholarship. Dua ti sabali pay a scholarships ti nakaikarian para ti nasao a programa: ni Gerald Santos ken ti GUMIL Hawaii. Dagitoy nga eskolars ti manamnama a mayawat no sumaruno a school year.

Dagiti sangsangaili a nagatendar: Dr. Belinda Aquino, Director of the Center for Philippine Studies; Maggie Domingo, President of Philippine Cultural Foundation; Charlene Cuaresma of Asian American Network for Cancer Awareness, Research and Training; Lydia Abajo ken Leslie Cabingabang manipud iti Domestic Violence Action Center.

Karaman pay ditoy da: Amado Yoro, Gunglo Dagiti Mannurat nga Ilokano; Brigido Daprosa, Presidente ti GUMIL Hawaii; Larry Ramirez, Presidente ti Philippine Celebrations Coordinating Council; Lynne Gutierrez, Director, Nakem Conference; Dr. Patricia Brown, President, Filipino American Historical Society; Agnes Malate, NAFFAA; Cleo Bala-Casino, Secretary-United Filipino Council of Hawaii; Frank Borromeo, President, Oahu Filipino Community Council; Amado Bermuda, President-Rosales Association of Hawaii; Lani Aki, President-Adult Foster Home Association; Emma Pacleb, President-Dingrenios Association of Hawaii ken Marilyn Villar, President-Tri Star Dancers.

Dagiti sabsabali pay nga organisasion a nagatendar: Ilocos Norte National High School Class 1978; Annak ti Kailukuan iti America; Timpuyog Dagiti Mannurat nga Ilokano Global; Timpuyog Dagiti Mannurat nga Ilokano Amerika ken ti Puhainami Dancers.*

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
_____________________________________________

Yotsuda, nabalangatan a Miss Kauai Filipina

2008-06-07T11:08:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAUAI- Ni Christine Yotsuda, senior student ti Kapaa High School, ti napagasatan a nabalangatan kas Miss Kauai Filipina 2008 iti kalkalpas a 50th Kauai Filipina Scholarship Pageant a naangay iti Kauai War Memorial Convention Hall idi Abril 12, 2008. Nangabak pay iti agdagup $2,000.00 cash, uppat a tawen a tuition scholarship manipud iti Chaminade University of Honolulu ken 30-credit course iti Kauai Community College.

Saan a ninamnama ni Yotsuda nga isu ti pakayawatan ti korona. Nangabak pay ni Yotsuda iti Interview ken Swimsuit Competition. Nagun-odna pay ti Spirit Award gapu ta isu ti kaaduan ti nalakuan a tiket ken anunsio a nakolektar.

Nayawat ken ni Lea Lee Tumaneng ti First Runner-Up, karaman ti Best in Terno Speech Phase, Most Congenial Contestant, Spirit Award kas maysa iti kaaduan a nalakuan a tiket ken Most Photogenic. Ti Secon Runner-up ket nayawat ken ni Kristyn Ishibashi. Inyalat met ni Ishibashi ti kina-Best in Talent dancing hula ken Most Beautiful Terno Gown.

Ti Miss Kauai Filipina Pageant ket proyekto ti Kauai Filipino Community Council para iti gagem nga agur-or iti pundo nga agpaay para iti Scholarship Program daytoy.

Naawat ti tunggal contestants ti trophy ken items nga agpateg iti $400 para iti panakipasetda iti pageant. Dagiti dua pay a contestants isu da Charlene Rivera ken Lovely Hyde.

Nagatendar iti pageant ni 2007 Miss Hawaii Filipina Cierra Rauch ken Miss Teen Hawaii Filipina Mary Ann McMurray.*

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot,com]
_____________________________________________

Balligi ti naisayangkat a "Silent March" ti MFWG

2008-06-06T11:01:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Nakaawis ti imatang iti komunidad ti naulimek a panagmartsa ti Maui Filipino Working Group [MFWG] tapno maipeksa ti ikokontra ken mangkondena ti dakes nga ibunga ti domestic violence. Agarup tallo pulo a katao ti nakipaset iti daytoy a silent march a pakairaman ti pastor ti simbaan, disabled veteran ken miembros ti Maui Filipino Working Group. Iggem dagitoy a nagmartsa ti nagduduma a naisurat iti placard a naangay idi Martes, Hunio 3, 2008 iti Kaahumanu Avenue, Kahului.

Inesponsoran ti Women Helping Women [WHW], maysa daytoy a nonprofit a mangipapaay ti tulong a pagkamangan, counseling ken dadduma pay a serbisio pampubliko kadagiti biktima ti domestic violence.

Iti biang ni Ret. Judge Cornelia Soberano, kunana, "bassit daytoy nga addang, ngem adda namnama nga ited ti tunggal addang tapno maluktan ti pununot dagiti maseknan ket ikamangda dayta a problema." Ni Soberano ket maysa kadagiti orihinal a nangbangon ti Filipino Working Group ken akin-utek ti panakaisurat iti placard: "Sabali Manen A Filipina Ti Pimmusay," tapno maikkan ti atension iti publiko ti ipapatay dagiti tallo a Filipina iti daytoy a tawen idiay Oahu gapu iti domestic violence.

Kinablaawan ni Executive Director Stacey Moniz ti grupo ti Filipino Working Group iti panangipeksa iti rumamramram a problema seknan ti domestic violence. Kuna ni Moniz, "nagbalin a biktima ti domestic violence dagiti tallo a Filipinas gapu iti kaawan serbisio a pangiyumananda daytoy a problema, language barriers wenno nonprofit organization a tumulong iti kasapulanda." Innayonna a seknan ti domestic violence iti nagduduma a puli iti estado."

[Para iti ad-adu pay a detalye ken impormasion iti daytoy, kitaen ti www.mauifwg@earthlink.net wenno basaen ti dadduma pay nga artikulo iti www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
_____________________________________________

MFWG, Agmartsa Nga Agpaay Iti Biktima Ti Domestic Violence

2008-06-03T09:17:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Gutgutigoten ti Maui Filipino Working Group [MFWG] dagiti amin a residente ti Maui a makipartisipar iti maisayangkat a naulimek a panagmartsa [silent march] no Hunio 3, 2008, kas pagraem ken respeto iti dua a Filipinas a nagbalin a biktima iti nakaam-ames a pammapatay itay kallabes gapu iti "domestic violence."

Maangay ti panagmartsa iti oras ti alas kuatro media agingga iti alas singko media ti malem iti Kaahumanu Avenue a sumango iti Maui Community College.

Kuna ni Ret. Judge Cornelia Soberano, miembro ti Filipino Working Group, "a maysa daytoy a trahedia iti biang dagiti babbai." Nabangon ti organisasion idi 2007 ken inesponsoranna ti maysa a workshop. Gagem ti nasao a grupo ti mangikalintegan ken ipaayan ti sulosion dagiti problema a makaapektar iti inaldaw a panagbiag ti komunidad ti Filipino, karaman ditoyen ti domestic violence.

Inlawlawag ni Soberano, "kas maysa a komunidad, masapul ti panagkikinnamayet ken kooperasion tapno adda panagkaykaysa ken maysa a boses nga agtimek kontra iti domestic violence." Innayonna a dakes ti domestic violence.

Nangrugi ti initiatibo ti silent march babaen iti panakitunos ti FWG iti Women Helping Women [WHW], maysa nga ahensia ti komunidad a mangipapaay iti tulong kadagiti agbalin a biktima ti domestic abuse iti Maui. Ket babaen iti daytoy a wagas, idauluan ti FWG ti mangisayangkat iti panagmartsa ken panag-vigil a maidaton iti panakalagip da Marissa Dumlao, mapapati a pinaltogan ti asawa daytoy idi Mayo 26 idiay pagtaenganda iti Halawa Heights, Oahu. Iti nasao a pasken, malagip met ni Della Dikita, sabali a Filipina ken ina. Maipagarup a napapatay ni Dikito idi Abril 25 babaen iti asawana.*

[kitaen ti Filipino Working Group iti www.mauiflg@earthlink.net wenno iti www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
___________________________________________________

Sen. Estrada, Kangrunaan a Sangaili iti Barrio Fiesta ti Maui

2008-05-15T09:21:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Iti kaunaan a gundaway ken pakasaritaan iti panakarambak ti Barrio Fiesta ti Maui, naawis ni Senador Jose Pimentel Ejercito Estrada, wenno ti nalatlatak a naganna a "Jinggoy" kas kangrunaan a sangaili ken agsarita iti Maika-39 Annual Barrio Fiesta 2008 Miss Barrio Fiesta Coronation Night a maangay iti War Memorial Gym Complex-Soccer Field, Wailuku, Maui.

Nabotosan ni Sen. Estrada idi Mayo 2004 ket agngudo ti terminona no tawen 2010. Tallo a tawen kalpasan a naipatugaw ni Estrada iti Senado, nabotosan daytoy kas Senate President Pro-Tempore iti 14th Congress. Iti lakdis ti nakaikumitanna nga akem, agdama ni Estrada a Chairman ti Senate Committee on Labor, Employment and Human Resources and the Congressional Oversight Committee on Labor and Employment.

Impila ni Estrada ti sumagmamano a gakat ken resolusion tapno mapadur-as ken mapatibker ti annuroten wenno pagbatayan ti linteg a mangapektar ti trabaho ken ti overseas foreign workers, ramenan ti panakabalin ti lokal a gobierno, maproteheran ken taginayonen ti wayawaya ti panagsao, ken panangital-o ti pagimbagan dagiti agtutubo.

Sakbay a nabotosan ni Estrada iti senado, nag-mayor daytoy iti San Juan, Metro Manila manipud tawen 1992 agingga iti 2001. Bayat iti daytoy a terminona kas mayor, pinagbalinna ti San Juan kas "Most Progressive and Peaceful Municipality" iti intero a pagilian a Filipinas. Nagsapata pay daytoy kas "National President of the League of Municipalities of the Philippines."

Babaen ti napintas a kooperasion dagiti opisiales ken hunta direktiba ti Binhi at Ani, naawis ni Sen. Estrada a makipagrambak iti nasao a selebrasion a mangrugi no Mayo 23 agingga iti 25, 2008.

Malagip a narambakan ti umuna a Barrio Fiesta idi Mayo 31, 1970 babaen iti panangidaulo ti Maui Filipino Community Council.*

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
_____________________________________________

Inrakurak ti FCCHF dagiti scholarship recipients

2008-05-13T10:41:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Inrakurak ti Filipino Chamber of Commerce of Hawaii Foundation [FCCHF] idi Abril 26, 2008 dagiti scholarship recipients iti tawen 2008 iti naangay nga Annual Filipino Entreprenuer of the Year Awards ken Scholarship Awards iti Hilton Hawaiian Village, Oahu.

Naragsakan ni Jack Legal, Presidente ti Filipino Chamber Foundation, iti panakairakurak ti nagan dagiti eskolars. Dinayawna dagitoy naaramidanda a serbisio ken iti panangikomitda ti trabahoda iti komunidad. Innayon ni Legal a napili dagitoy nga eskolars gapu iti naisangsangayan a sirib nga impakitada iti uneg ti pagadalan ken iti college board exams iti laksid nga aktibo da iti komunidad.

Napili dagiti estudiante maibasar iti akademia [50%], college entrance exams [25%] honors ken aktibidad [10%], ken ti personal statement [15%].

Ti scholarship judges ket isu da: Virgie Chattergy, Professor Emeritus ti University of Hawaii-Manoa; Richard Hogeboom, Director of Executive Education ti Shidler College of Business, University of Hawaii-Manoa; ken Eva Rose B. Washburn-Repollo, Professor of Communication ti Chaminade University.

Nayawat ken ni Tiana Fernandez ti agdagup $4,500.00 AIG Hawaii/Filipino Chamber Foundation. Maikapat ti ranggo ni Fernandez iti classroomna iti Kekaulike High School, Maui, nga addaan iti 4.082 a puntos ti grado. Dagiti dadduma nga eskolars isu da: Tanya Alconcel manipud iti Kaimuki High School. Maikapat ti ranggona iti klasena ken addaan iti 3.946 a puntos ti grado; Ayla B. Bicoy, numero uno iti klasena iti Molokai High School ken addaan iti 4.083 a puntos ti grado; ni Aaron Bright, maikadua iti klasena iti Moanalua High School ken addaan iti 4.063 a puntos ti grado; Christianne Nicetas Liongson, numero uno iti klasena iti Maryknoll High School ken addaan iti 4.0 a puntos ti grado; ken Katherine Philippe Medler, numero uno iti klasena iti Konawaena High School ken addaan iti 4.082 a puntos ti grado. Lima pay nga estudiante ti high school ti nangawat ti $3,500.00 manipud iti Filipino Chamber Foundation Scholarships.

Naur-or ti Scholarship Funds babaen ti AIG Hawaii/Filipino Chamber of Commerce of Hawaii Foundation iti naangay a 14th Annual Scholarship Golf Tournament. Agadagup iti $22,000.00 ti naur-or a pundo nga agserbi para iti scholarship funds. Idi 1995, nakaur-or ti Scholarship Golf Tournament iti agdagup iti $185,500 a nayawat iti 96 outstanding high school students.*

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
_____________________________________________

Amb. Gaa, nagyaman ken ni US Sen. Inouye iti agtultuloy a pannuportana iti US Bill 1315

2008-05-13T10:36:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

WASHINGTON, D.C.- Kalpasan ti panagbobotos a naaramid iti US Senate idi Abril 24, 2008, a nakaipasaan ti Senate Bill S.1315 ken nakailaonan ti probision a mangbigbig ti kinabanuar nga impaay a serbisio dagiti beterano a Filipinos ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan. Iti nasao a bill, maited nga agpadpada kadagiti US ken Philippine-based veterans ti benepisio a naikari a para kadagitoy.

Nagyaman idi Abril 25, 2008 ni Ambassador Willy C. Gaa ken ni US Senator Daniel Inouye [Democrat-Hawaii], gapu iti saan nga agsarday a pannuporta daytoy iti panakaited ti naikari a benepisio, ti hustisia ken kalitegan dagiti Filipino veterans.

Suportado da Senators Daniel Akaka [Democrat-Hawaii] ken Ted Stevens [Republican-Alaska] ken ni Sen. Inouye iti panakaipasa ti gakat a pagkunaanda a daytoy a banag ket rumbeng a respetaren nupay nabayagen a di inaksionan ti lehislatura.

Kas met iti Senado, manamnama nga ipila ti US House of Representatives ti bukodna a bersion seknan ti gakat [H.R. 760] kalpasan nga inaprobaranen ti Senado ti bukodna a bersion ti bill.*

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
_____________________________________________

Military Benefits dagiti Fil Vets, addan paglawlawaganna iti U.S. Senate

2008-05-01T09:19:00.000-10:00

WASHIINGTON-- Innem a pulo ket tallo a tawen kalpasan ti panagngudo ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan, maragsakan a nakaammo ti grupo dagiti Filipino veterans iti dandanin panakaipasa ti nabayagen nga ur-rayenda a military benefits dagitoy iti lehislatura ti Estados Unidos.

Inaprobaran ti Senado ti maysa a gakat tapno maipadakkel ti benepisio nga awaten dagiti beterano, a kaaduanen kadagitoy ti agnaed iti paset ti California. Manamnama a mangipila met iti gakat ti Balay Pagpandayan Linteg a kaarngi iti gakat nga inaprobaranen ti Senado sakbay nga aggibus daytoy a tawen.

Kuna ni Faustino "Peping" Baclig, agtawen iti walopulo ket innem, dati a guerilla officer ken maysa kadagiti nakalasat iti Bataan Death March, a nabayagen nga ur-urayenda daytoy a gundaway a nagbayag pay iti unos ti innem a pulo a tawen. Iti agdama, maysan a U.S. citizen ni Baclig nga agnaeden iti Whittier.

Iti biang ni Sen. Daniel Akaka [D-Hawaii], maysa a World War II veteran ken chairman of the Senate Veterans' Affairs Committee ken nagisponsor iti gakat, kunana: "Natured a nakirinnupak dagiti Filipino veterans iti babaen ti panagmandar ti U.S. military, timmulong dagitoy tapno agballigitayo iti daytoy a gubat."

Iti pagtakderan dagiti Republicans, nagkedked dagitoy iti panakapaadda ti baro a pension benefits a rason ti panakalapped ti Filipino provision iti nasapsapa a gundaway. Naaramid ti debate iti nasao a gakat ta paset daytoy a paglintegan tapno maipadakkel ti benepisio dagiti amin a beterano.

Rinaem met ni Sen. Ted stevens [R-Alaska], ti nasao a gakat nupay nadlawanna nga adda laengen nabatbati a lima a WWII veterans iti Senado a nagatendar iti panakadengeg ti gakat. Inaannugotna pay a nagastos unay ti panakataming ti gakat.

Nalapdan ti plano ni Sen. Richard M. Burr [R- N.C.], babaen ti botos iti Senado a 56- 41, a kunaenna a maiturong koma ti pension funds iti U.S. Veterans.

Ti veterans bill a nakapasa iti botos a 96 kontra iti 1, ti maipanamnama a mapapintas ti life insurance benefits para kadagiti disabled veterans nga ub-ubing iti tawenda a 65 ken kadagiti beterano nga agsagsagaba iti traumatic injuries manipud tawen 2001. Iti gakat, manayonan pay ti sumagmamano a housing benefits para kadagiti beterano nga agsagsagaba iti nakaro a panakauram ken tapno padakkelen ti serbisio ti trabaho ken education benefits pang-beterano.

Napundoan ti baro a benepisio iti agarup $250 milion babaen iti Filipino veterans provision nga agpaut iti sangapulo a tawen. Agarup $84 milion ti agpaay kadagiti Filipinos nga adda iti Estados Unidos a mabenepisiaran iti daytoy kas sagut tapno mapasayaat ti pagtaengan dagiti disabled vets. Ti nabatbati pay a $166 milion ket maibayad a pension benefits kadagiti Filipino veterans nga adda iti Estados Unidos ken 12,000 nga adda iti Filipinas.

Iti laksid ti dandanin panakaaprobar daytoy a gakat, adda pay sabali a problema a sangsanguen ti nasao a gakat iti administrasion ni Bush gaputa nagastos ti panakaikadakkel ken panakanayon ti benepisio dagiti Filipino vetererans nga agnaed iti Filipinas.

Iti agdama, agtawenen dagiti Filipino veterans iti 80s ken 90s, ti makuna a nangibaklay iti tuok ken panaguray no manon a dekada ti napalabas ti nagtalek a maipaima ti benepisio a naikari kadakuada idi nagtulnogda iti awag ni Pres. Franklin D. Roosevelt a makirinnupak kadagiti Hapon.

Naikeddeng iti 1942 legal opinion ti Veterans Administration nga awaten dagiti soldados ti benepisio a kas iti awaten dagiti U.S. veterans. Ngem nasirip ti kaaduan a dayta a desision ket saan a nainkalintegan gapu ti rason a nababa unay ti gatad ti magatang ken klase ti panagbiag iti Filipinas..*

[Damdamag Iluko- www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
____________________________________________________________

UH Ilokano Program, Ipaayanna ti Gunguna kadagiti Eskolars

2008-04-22T11:29:00.000-10:00

Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Tapno mabigbig dagiti estudiante nga addaan iti exemplary academic performance ken dagiti mangipangpangruna nga agad-adal iti Ilokano a lengguahe iti kina-Bachelor of Arts degree idiay Unibersidad ti Hawaii-Manoa, ti Ilokano Language and Literature Program, iyawatto ti UH ti gunguna kadagiti tallo nga estudiante nga agtartrabaho para iti kina-bachelor's degree dagitoy.

Nabigbig dagiti tallo nga Ilokano Program scholars kas Rachelle M. Aurellano, John Henry Acidera ken Abraham Flores Jr.. Manamnama nga umawat pay dagitoy iti saglilima gasut a doliar iti tunggal maysa. Ti seremonia ti pammadayaw ket maangay idiay Hale Koa Hotel, Honolulu, kabayatan ti B.A. Scholarship Banquet a naawagan iti "Panangitang-ok ni Laing" no Abril 25, 2008 iti oras ti 5:30 ti malem.

Napili dagitoy nga eskolars babaen iti independent scholarship committee manipud iti community-at-large babaen kada Ms. Agnes Malate, miembro ti advisory council of the Domestic Violence Action Center's Filipina Rural Project ken direktor ti Health Careers Oppurtunity Program of the UH Manoa; ni Mr. Brigido Daproza, presidente ti GUMIL Hawai'i [Ilokano Writers Association of Hawai'i], ken ni Dra. Belinda Aquino, direktor ti Center of Philippine Studies, Unibersidad ti Hawaii-Manoa.

Nairugi ti B.A. Scholarship sumagmamanon a tawen ti napalabas babaen ti unibersidad kas pakalaglagipan, kalpasan ti agarup treinta a tawen ti Ilokano language and literature instruction, naaprobaran daytoy a diaya idi 2002, ket naipamaysa ti Ilokano para iti Bachelor of Arts in Philippine Language and Literature.

Awan sabali nga unibersidad malaksid laeng iti Unibersidad ti Hawaii ti mangbigbig ti kinaimportansia ti lengguahe dagiti Filipino diaspora ken kadagiti agindegen iti Estados Unidos. Iti agdama, ti panakaidiaya ti Ilokano language and literature courses manipud iti elementaria agingga iti advanced levels ti mangitunda iti major, minor ken sertipikasion ti kakaisuna laeng a pakagun-odan wenno pakaalaan iti intero nga Estado ti Hawaii, iti Estados Unidos ken iti intero a lubong.

*Ni Rachelle Aurellano, maysa a senior, presidente ti Timpuyog: Ilokano Student Organization, asosasion dagiti amin nga estudiante nga agad-adal kadagiti courses iti babaen ti Ilokano Language and Literature Program ti nasao nga unibersidad.

Aktibo ni Aurellano iti komunidad, 1st runner-up iti Miss Oahu Filipina Scholarship Program idi 2007, isu ti nangibagi ti Timpuyog iti Umuna a Nakem Centennial Conference ken representante ti testimonial conference papers maipanggep ti ekspiriensa dagiti local born nga Ilokanos iti Hawaii.

*John Henry Acidera, manamnama nga agturpos daytoy iti kina-B.A. ti Philippine Language and Literature iti konsentrasionna ti Ilokano a pagsasao ken nabiit pay a nangrugi a nagtrabaho iti Department of Health ti estado.

Kas maysa a musikero, singer ken dramatist, nakipartisiparen daytoy kadagiti nagduduma a cultural productions a nakairamanan ti UH Ilokano Program ken iti komunidad. Iti agdama, itantandudona ti Ilokano language and culture.

*Abraham Flores Jr., makompletonan iti daytoy a tawen ti kina-senior para iti B.A. in Philippine Language and Literature ken iti panangipamaysana ti Ilokano iti babaen ti University's Honors Program.

Court interpreter ken translator ni Flores. Nagsukisok kadagiti isyu mainaig iti interpretasion ken translasyon. Raemen ken dayawen ni Flores ti thesis ti journalistic narratives and reportage of the Filipino executions, "Sharps, Sex and Stragulation," ta nangted daytoy iti textual critique ken ti panakabasa ti journalistic 'demonization' dagiti Filipinos babaen iti panangipablaak ti dua a kangrunaan a pagiwarnak iti estado sakbay ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan.*

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
_________________________________

3rd Nakem International Conference, maangay idiay Nueva Viscaya

2008-03-31T23:42:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

________MAANGAY ti 3rd Nakem International Conference idiay St. Mary's University iti Bayongbong, Nueva Viscaya, no Mayo 28-30, 2008 a pakasangailian ken pagatendaran dagiti eskolars, mannurat, academics, researchers ken cultural advocates of the Amianan ken iti ballasiw taaw.

Balligi dagiti nayuswat nga imun-una a komperensia. Idi tawen 2006 Nakem Centennial Conference, nagatendar ti agarup 170 a naawis a nagsarita ken partisipante a naangay idiay Unibersidad ti Hawaii-Manoa, Honolulu, Hawaii, ken ti 2007 Nakem International Conference a naangay idiay Mariano Marcos University, Batac, Ilocos Norte, nga addaan iti tema a "Panagkakannayon: Cultural and Liguistic Diversity in the Imagined Ilokano Nation in the Homelaand and in Exile."

Ti Nakem Conference, maysa a cultural advocacy ket makikinnamayet iti nagan ti amin a tattao iti Amianan, ken kadagiti maitudo ken mabigbig a 48 a grupo ti ethnolinguistics iti amianan a paset ti pagilian, ken nangipablaak iti dua a libro mainaig iti Ilokano ken ti Panagadal iti Kultura ti Amianan.

Adu dagiti unibersidad, kolehio, pampubliko ken pribado a pageskuelaan iti Filipinas ti mamati a kasapulan a mapaadda ti cultural knowledge ti pagilian, ti sosial ken kultural nga institusion kas paset ti systematic library nga agpaay ken agserbi kadagiti dadduma a grupo iti ruar ti center of power.

Dagitoy a kalikagum ti komperensia ti mangyeg ti dynamic ken creative imagination ti panakabaro ti kapanunotan dagiti amin a grupo iti Filipinas. Ti komperensia ket inesponsoran dagiti unibersidad, kolehio ken dadduma pay a pagadalan iti amianan a paset ti pagilian.

Ti 3rd Nakem ket idauluanda Dr. Aurelio S. Agcaoili, ti Ilokano Language and Literature Program, University of Hawaii, ken Presidente ti Nakem Conferences International; Dr. Alegria Tan Visaya ti Mariano Marcos State University ken Presidente ti Nakem Conferences ti Filipinas, ken ni Dr. Bonifacio Ramos ti St. Mary's University ken Director ti Nakem Conferences iti Filipinas.*

___________________________________________

CFO, Agawaten ti Nominasion para iti 2008 Presidential Awards

2008-03-17T09:22:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu- Inrakurak itay nabiit ti Philippine Consulate General iti Honolulu nga agawaten ti Commission of Filipinos Overseas [CFO] ti nominasion iti 2008 Presidential Awards para kadagiti indibidual a Filipino ken organisasion nga adda iti ballasiw-taaw.

Ti nasao a parambak ket paset ti panagpili kadagiti mabigbig nga indibidual ken organisasion gapu iti naisangsangayan a kontribusion a naipaay ken naaramidanda iti pagsayaatan ken pagdur-asan saan laeng nga iti komunidad dagiti Filipinos ngem karaman ti sapasap a kagimongan. Maipaay pay ti Presidential Awards kadagiti overseas Filipinos a nangipakita iti nainsiriban ken madaydayaw nga aramid nga adda koneksion iti trabahoda ken ti kina-propesionalismo.

Ti paglintegan ken guidelines para iti nasao a pammadayaw ken kasta metten a maala ti nomination forms iti 2433 Pali Highway, Honolulu, Hawaii 96817, wenno ag-email iti honolulupc@hawaii.rr.com c/o Cultural Section wenno tumawag iti numero [808] 595-6316 to 19 ext. 242. Mai-downloaded met dagiti forms manipud iti CFO website iti www.cfo,gov.ph.

Awaten ti Konsulada ti kompleto a nomination forms a mapakuyogan iti pangsupusop a dukomentos para iti ebaluasion ken posible nga endorsement iti CFO no Mayo 2, 2008, Biernes, alas singko ti malem.

Adda uppat a kategorias ti awards: ti "Lingkod sa Kapwa Filipino," "Banaag," "Kaanib ng Bayan," ken ti "Pamana ng Filipino." Mayawat ti pammadayaw idiay Malakanyang, Manila, no Disiembre 2008.*
__________________________________________________________________

Iti Maui: Eskolar Dagitoy nga Agtutubo

2008-03-07T09:19:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

SAAN a pagduaduaan nga importante ti edukasion kadagiti Filipinos. Iti daytoy a tawen, naipaayan iti scholarship program dagiti estudiante ti Maui tapno ad-adda a maikkanda ti gundaway nga agbasa ken agballigi a mangtun-oy iti arapaapda. Adda misyon ditoy dagiti nagduduma nga organisasion, dagiti pamilia ken indibidual a tattao tapno ipaay ti tulong a pangsuporta kadagitoy nga eskolar. Naimbitaran ngarud dagiti organisasion a mangisumite kadagiti bukod a scholarship information.

Ti Bantay Association of Maui [BAM], ni Marietta P. Carino ti Presidente, Education & Scholarship Committee- Lilia valdez, Chair; Aurora Papagayo, Co-Chair. Iti agtinawen a pammadayaw ken panangbigbig ti asosasion kadagiti estaudiante a naangay idi Hulio 18, 2007 iti Kahului Community Center, innem dagiti taga-Maui High School scholars manipud iti pamilia ti BAM ti nakaawat iti sinag-lima gasut ket limapulo a doliar para iti pagrugian a pundo ti inda panagbasa iti kolehio. Dagitoy da: Marjorie Divina, balasang ni Marjorie Divina ti Kahului, sumrekto iti Community College of Southern Nevada tapno agadal iti kina-Nursing; ni Roosevelt Golino ti Kihei, anakda Mr. & Mrs. Reynaldo Golino, sumrek iti Washingto State University idiay Seattle tapno agbasa iti kina-Arkitekto; ni Dominic Paet, anakda Mr. & Mrs. Domingo Paet ti Kihei, sumrek iti Westwood College idiay California tapno agadal iti Visual Communications; ni Philipp Myles Paranada, anakda Mr. & Mrs. Celedonio Paranada, Jr. ti Kahului, agadal iti Maui Community College para iti Culinary Arts Program; ni Matthew Parilla, anakda Mr. & Mrs. Henry Parilla ti Kahului, agadal iti kurso a kina-Mechanical Engineering idiay California Polytechnic University ken Rose Pigao, balasang da Mr. & Mrs. Paul Pigao ti Kahului, mapan agbasa idiay Portland University of Oregon iti kurso a Graphics Designer. Tapno magun-od ti scholarship program, masapul a miembro ti pamilia iti nasao nga organisasion.

Ti Dance International Productions [DIP], ni Madelyn Pascua ti Presidente. Iti panakalukat ti umuna a pakaipaayan ti scholarship program, naited ken ni dati a dance performer ken senior ti St. Anthony High School Michaella Pascua ti agdagup $1,000 ken ti titulo a "Miss International" gapu iti inaramida a mangital-o ti kultura ti Filipinas, Hawaii ken Tahiti babaen iti sala ken musika. Ti misyon ti DIP ket ikalawa ti panakaawat ken ti panakaital-o ti kultura kasta met nga itedna kadagiti dancers daytoy ti opurtunidad a makagun-od iti scholarship tapno agtultuloy ti edukasion a narugian kalpasan ti panagbasa iti high school. Naangay ti kaunaan nga Scholarship Award and Appreciation Day idi Setiembre 2, 2007 idiay Maui Beach Hotel- Ellair Ballroom.

Ti United Sons and Daughters of Ilocano Region [USDIR], ni Cirilo Sinfuego, Jr. ti Presidente. Gapu iti kaadu a managayat ken namangngaasi, impresentar ti USDIR ti 22 nga estudiante a makaawat iti scholarship programs iti "Reach for the Stars" Scholarship Night Banquet idi Setiembre 9, 2007 iti Ellair Ballroom ti Maui Beach Hotel.

Kas pagdayaw ken panagraem ken ni Cirilo Sinfuego, Sr., binangon ti USDIR ti The Good Sheperd Church Scholarships, tapno maipaayan ti pinansial a kasapulan dagiti estudiante para iti espesial a panaripato. Ti pammati ti USDIR: "Nupay mangrugi iti kinapakumbaba, karaman ti edukasion iti panagballigina." Uppat a sinag-sangaribu ti donasion ti Sinfuego Family kas pakalaglagipan ni "Cirilo Sinfuego, Sr. iti panangidaulo ken kontribusionna iti komunidad."

Dagiti naipaayan iti sinag-sangaribu a doliar nga scholarship isuda: Emmuanuel A. Agcolicol, kalikagumanna ti agbasa iti kurso a Nursing iti Maui Community College; Britney M. Latayada, balasang da Mr. & Mrs. Arthur Latayada ti Wailuku. Kayatna nga irugi ti kurso a Computer Graphics iti Maui Community College ken kayatna a maileppas idiay University of Nevada, Las Vegas; ni Paolo Panila, kaanakan ni Shirley Evangelista. Kalpasan a nalpasna ti Nurses Aide Program iti Maui Community College, plano ti baro nga ituloy daytoy a kurso iti Nursing iti isu met laeng nga eskuela. Ni Cristal Tadeo, nagsubli iti Maui kas single mother, kayatna nga ituloy ti agbasa iti Maui Community College iti kurso a Nursing.

Sangapulo ket walo dagiti nakaawat iti sinag-$750 nga scholarship. Isuda: Kayla Marie Aboy, balasang da ni Elmo Aboy ken Marivic Failano ti Kahului, agbasa idiay University of Hawaii-Manoa para iti kina-Nursing. Ashley Marie Clemente, balasang da Mr. & Mrs. Ernest Acidera ti Kahului, agad-adal ita idiay University Nevada in Las Vegas [UNLV], major in Hospitality Management. Ni Chris Ann Balasa, balasang da Mr. & Mrs. Junny Balasa ti Kahului ken agdama nga agad-adal idiay Mt. Saint Mary's College, major in Nursing; ni Lance Michael Cabanting, anak ni Caroline Rafanan ken Apoko ni Linda Rafanan. Kas paset ti undergraduate work academic plans daytoy, kayatna ti agadal iti University of Hawaii-Manoa para iti B.S. Biology degree, sarunoen ti graduate studies idiay Mainland tapno gun-odenna ti kina-Doctorate in Pharmacy degree. Ni Bradley Cacayorin ti Kahului, anakda Mr. & Mrs. Dennis Cacayorin. Maysa a sophomore iti University of Hawaii- Manoa ken major iti Elementary Education. Ni Brandon Cacayorin, anakda Mr. & Mrs. Dennis Cacayorin. Maysa a junior iti University of Hawaii-Manoa, ken majoring iti Travel INdustry Management; ni Lareina Cajigal, balasang da Mr. & MRs. Ferdinand Cajigal ti Kahului, agdama nga agbasbasa iti University of Nevada in Las Vegas para iti B.S. Biology ken undergraduate degree a Pharmacology.

Ni Chelsea Davis, balasang da Mr. & Mrs. Curt Davis ti Pukalani, agdama ita nga agad-adal idiay Hawaii Pacific University, major in Communications/Broadcasting. Ni Denise Pelayo Della, balasang da Mr. & Mrs. Flor Della ti Kahului, agdama nga agbasbasa idiay University of Washington iti Pre-Med double major in Environmental Health and Economics- kayatna ti agbalin a Pediatrician. Ni Susannah Kelly Evangelista, asawa ni Eddie Evangelista. Nangrugi a nagbasa iti kina-Nursing idi 2006 iti Maui Community College. Ni Kennedy Paz Golino, anak da Mr. & Mrs. Reynaldo Golino ti Kihei ken agdama nga agad-adal idiay St. Martin's University iti Washington, majoring in Business Administration; ni Roosevel Paz Golina, anakda Mr. & Mrs. Reynaldo Golino. Agbasa idiay Washington State University para kina-Arkitekto. Ni Matthew Parilla, anakda Mr. & MRs. Henry Parilla, agdama nga agbasbasa idiay California Polythechnic State University iti San Luis Obispo para iti kurso a Mechanical Engineering. Ni Cherry Lei- R. Pascual, balasang da Mr. & Mrs. Audi Pascual ti Wailuku, agdama nga agbasbasa idiay University of Hawaii-Manoa; ni Mary Rose Pigao, anakda Mr. & Mrs. Paul Pigao ti Kahului, adda sadiay Portland State University para iti Graphics Design; ni Christie Mae Soriano, anakda Mr. & Mrs. Arthur Soriano ti Kahului, agbasa idiay University of Hawaii- Manoa para iti kurso a Medical Technology; ni Marnelli Taasin, balasang da Mr. & Mrs. Nick Taasin ti Kihei ken agdama nga agbasbasa idiay Hawaii Pacific University para iti kina-Bachelor of Science degree- major iti Accounting ken Human Resource Management; ken ni Deanelle T. Symonds, balasang da Mr. & Mrs. Hubert Symonds ti Kahului. Naawatna ti special recognition scholarship idiay Massachusetts Institute of Technology [MIT].

Tapno makatulong iti panagur-or para iti scholarship funds, insayangkat ti USDIR ti umuna nga annual Scholarship Golf Tournament idiay Ellair Golf Course iti Kihei, sakbay ti scholar's dinner. Nagserbi ni Councilmember Joe Pontanilla kas Director of Tournament babaen iti panangbayabay da Arnel Alvarez ken Greg Peros, Co-Chairmen, ken dagiti Committee Members.

Dagiti opisial ti USDIR: Lou Sinfuego, Jr.- Presidente; Marisaa Ugale, Emi ken Domingo Cortez, Rudy Paa, Joe ken Tessie Segui, Fred Duldulao, Maggie Evangelista, Claro Romero, Roger Evangelista, Delfin Gujal, Amado Maculam, Fred Rancapollo. Ni dati a Maui Mayor James Apana ken Michele Yoshimura ti nagbalin nga Special Advisors.*

__________________________________________

Labor Women Dagitoy Iti Hawaii

2008-02-22T10:17:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

[Maudi iti Dua a Paset]

MANIPUD idi 1882, marambakan ti Labor Day kas legal holiday iti Mayo 1 iti kaaduan a pagilian ken iti umuna a Lunes iti bulan ti Setiembre iti Estados Unidos ken Canada. Kabayatan ti panakarambak daytoy naisangsangayan nga aldaw, maited ti pammigbig kadagiti tattao.

Iti U.S., narambakan ti umuna a Labor Day idi Martes, Setiembre 5, 1882 idiay New York City. Ket idi 1884, napili ti umuna a Lunes iti bulan ti Setiembre kas naisangsangayan, daytoy ti orihinal nga aldaw nga insingasing ti Central Labor Union a panakarambak ti "workingmen's holiday." Naiwaras daytoy a kapanunotan bayat ti panagdakkel ti bilang dagiti labor organizations. Ket idi ngarud 1885 Labor Day, rinambakan dagiti industrial centers daytoy a petsa ken kadagiti dadduma nga estado ti U.S. Idi tawen 1894, inadaptar ti 23 nga estado daytoy naisangsangayan nga aldaw ken naipasa iti Kongreso ti akta a mamagbalin daytoy nga aldaw kas legal a holiday karaman kadagiti sinakupan a daga ti U.S. kas iti District of Columbia..

Iti America, napataud ti Labor Day kas labor movement ken dedikasion iti pang-sosial ken pang-ekonomia a naaramidan dagiti American workers. Agtinawen a malagip ti kontribusion dagiti mangmangged kas simbolo ti kinapigsa, narang-ay ken ti panagkaykaysa ti nasion.

Segun iti Webster ti sao/balikas a "labor" [aramid] ket maipatarus kas "paggustoan ti panunot wenno pisikal nga aramid, nagruna iti tiempo ti rigat wenno kompulsario; ken ti aktibidad ti bagi tapno agpataud iti nasayaat ken serbisio iti ekonomia; ken dagiti agtartrabaho nga empleado iti maysa nga establisimiento." Para kadagiti babbai, ti sao/balikas a "labor" ket ad-adda a maipatarus iti personal a kayatna a sawen, iti reperensia ti kinatao ti nalawag nga aramid sapulenna ti birthing [panakaipasngay] a proseso. Dagiti lallaki asistirenda dagiti nagannak kadakuada iti tiempo ti "labor" wenno asino nga adda kabayatan ti panakayanak ti maysa a maladaga, ngem saan nga agpasngay [ti ina], maysa laeng nga imahinasion tapno marikna ti ut-ot ken rag-o kas ebidensia- buklenna amin dagitoy iti "life-giving phenomena."

Para iti Labor Day 2007 iti Hawaii, innem dagiti napili a babbai, maysa iti tunggal isla ti Hawaii ti nakarikna ti rigat manipud iti rag-o ti panangipasngay agingga iti magun-odan ti aramid, iti trabaho man ken iti uneg ti kuarto a pagpasngayan.

Manipud amianan agingga iti abagatan iti isla ti Hawaii, inyeg da Sonia Yago Topenio ti Kauai, Dr. Elizabeth Ignacio ti Oahu, Debbie Sagabaen Davis ti Molokai, Agnes Macadangdang Hayashi ti Maui, Leticia Castillo ti Lanai ken Margarita Leyson Hopkins ti Big Island of Hawaii ti espesial a serbisio iti komunidad: panangtimbeng kadagiti karit nga itden ti trabaho ken iti pagtaengan, panakidenna iti pamilia, dagiti annak, kabagian ken kas ina, asawa, kabsat, auntie, ading, manang, nana, apo, boss, kapatada wenno kumporme dita.

[Tuloyna...]

Iti LANAI
"Ibagam no ania ti kayatmo nga ipaaramid ta aramidek," dagitoy ti nabatad a balikas ni LETICIA SERAPION CASTILLO, nalatlatak ti awagna kadagiti gagayyem ken ti pamiliana kas "Letty." Iti isla ti Lanai, maysa a five-star resort nga addaan iti tiny plantation villages ken kaaduan a bilang ti residente ket Filipinos, nagbalinen a kaugalian ni Letty ti agboluntario nga agserbi para iti panagdur-as ti komunidad, tallo a dekadan ti napalabas. Iti agdama, ni Letty ti presidente ti Lanai Community Association, opisina nga iggemna manipud idi 1996; sangapulo a tawen sakbay dayta, nagserbi nga umuna kas sekretario. Para iti Filipino Centennial Activities, nagserbi daytoy kas komisioner ti Lanai iti State Filipino Centennial Commission manipud 2002 agingga iti 2006. Innem a tawen sakbay dayta, nagserbi kas Governor's Liaison. Manipud 2002 agingga iti agdama, nagserbi kas board member para iti seloective Service System. Sabali laeng ti iggemna nga Marriage License Agent, maysa a serbisio nga itden ti kasapulan kadagiti agplano nga agkallaysa a binangonna idi 1980.

Idi 1980s, karaman daytoy iti Lanai Advisory Committee of the Maui Planning Commission kas Chairperson manipud 1986-89 ken miembro manipud 1981-87. Bayat daytoy a tawen, nagbalin pay a presidente iti dua nga organisasion- ti Lanai Band Boosters, 1983-87 ken ti Filipino Catholic Club, 1984-88. Sabali laeng ti Steward of the Hawaii Government Employees Association [HGEA] manipud iti 1978-1983 ken Deputy Local Registrar, 1974-2002; Vice Chair of the School Advisory Council, manipud 1990-1998.

Nagtrabaho iti Lanai Community Hospital- nagbalinen a kangrunaan a paset ti panagbiagna ken kas panagserbina kadagiti umili ti Lanai. Manipud 1988 agingga iti panagretirona, nagserbi daytoy kas Human Resource Clerk, 1978-1988; Account Clerk III, 1966-1976; Billing and Collections, 1973- 1974; temporary assignment kas Business Manager.

Naawat ni Castillo ti Certificate in the Principles of Accounting manipud iti Kennedy Western University, California.

Ti panniriganna kadagiti Filipina iti lugar ti pagtrabahoan kunana: "Dakkel a katulongan dagiti babbai, karamanda a teddek iti panagtrabaho. Nagaget, napakumbaba...trabahuenda dagiti banag nga ammoda a pagsayaatan."

Nayasawa ni Leticia ken ni Loreto, plumber, ken retirado iti Lanai Company. Dua ti annakda- Lorna ken Lombert.

Iti MAUI
Kas Deputy Director of Finance for the County of Maui manipud idi 1999, inyeg ni AGNES MACADANGDANG HAYASHI ti kina-perspektibo ni Filipina iti lamisaan ti administrative. Iti iggemna a posision, maikatlon a mayoral administration ti iserbianna, isu ti maysa kadagiti kabayagan nga nagserbi iti gobierno. Isu ti panakarangtay ken koneksion ti gobierno iti lokal a komunidad. Ket gapu iti Japanese-Filipino marriage, nalawlawa ti kapanunotanna maipanggep iti kultura ken ethnic groups ket banag a daytoy ti nadardaras a panakaawatna dagiti kasapulanda. Kayatna a padapada mabenipisiaran ti amin nga it-itden a serbisio ti lokal a gobierno.

Nayanak ni Agnes iti Maui. Dimmakkel idiay Wailuku babaen iti panarabay ti tatangna, ni Pedro, maysa a 1946 Sakada ken ti ina daytoy, ni Remigia. Idi 2002, inawatna ti "Gintong Pamana: Outstanding Filipino Leadership Award" manipud iti Maui Filipino Chamber of Commerce.

Idi tawen 1983, nagturpos ni Agnes idiay Unibersidad ti Hawaii-Manoa iti kina-Bachelors Degree iti Business Adminstration with Distinction. Awan ti problema ti iseserrakna iti trabaho. Nagrekrut ti GTE Corporation [Verizon] iti intero a pagilian, 22 a nagturpos iti kolehio para iti 18 a bulan a financial executive maangement training program. Ni Agnes ti kakaisuna a UH graduate a naupaan para iti daytoy a programa, ket daytoy ti gapuna a napan nagtrabaho diay Connecticut, Honolulu ken California.

Kalpasan iti walo a tawen iti dayta a trabaho, nagdesision ni Agnes nga agsubli iti Maui, a kaduana ti asawana, Duane, ken ti maysa a tawen nga anakda, ni Wesley. Naipokus kenkuana ti pagtaengan ken pamilia. Iti di mabayag, naupaan nga agtrabaho iti Maui Land & Pineapple Company kas Director of Internal Audit, siam a tawen nga iggemna dayta a posision.

Iti panakayanak ti inaudi nga anakna idi 1999, adu ti nagbaliwan ti panagbiagna. Dinutokan ni dati a Mayor James Apana kas Executive Assistant to the Mayor. Kalpasan daytoy, naisaruno ti panakadutokna kas Deputy Director of Finance, nga agingga ita, iggemna pay laeng dayta a posision. Para ken ni Agnes, baro a karit daytoy iti panagserbina iti gobierno..

Ti umuna a responsibilidad a sinangona nga insigida ket ti panakaimaniher ti lima a programa iti Department of Finance, ken direkta nga akin-responsibilidad ti dua a kangrunaan a dibision. Babaen kenkuana, pinapintas ken pinasayaatna ti bond rating, daytoy ti gapuna a maysa ti Maui ti kangatoan iti estado. Direktiba nga isu ti project manager, ti panakabalasa ken re-organisasion ti County services, ti Division of Motor Vechicle and Licensing.

Nagboluntario ken nagserbi daytoy kas Vice-Chair and Parent Representative, School Community Council, King Kekaulike Complex, 2005 agingga iti agdama; miembro iti Pukalani School PTA, SCBM Council and Audit Committee, 1994- iti agdama; ken Miembro ti Kalama Intermediate School, 2002-2004.

"Adu ti naglasatan a rigat ken karit dagiti nagannako kas imigrante iti gangannaet a lugar- ti Hawaii- ken ti sakripisio, panaganus ken determinasionda, nalabananda amin dagitoy, nalasatanda amin dagitoy- ti "estoria ti Sakada" a kaaduan kadatayo a kaputotanda ti makaekspiriensa, nagbalin a nga inspirasion kadatayo," kuna ni Agnes.

Magustoan ni Agnes ti trabahona kas Deputy Director of Finance- adu dagiti karit ken pannubok, kunana. Gapu iti daytoy, dakkel nga opurtunidad ti panagserbi ken ti kontribusionna iti komunidad ken ti sibubukel a county of Maui. "Agyamanak iti Dios ta napataud daytoy nga opurtunidad a para kaniak. Narigat ngem adda gunguna. Mamatiak iti bision ni Mayor Charmaine Tavares ket agyamanak ta pinagtalinaednak iti county tapno agserbiak iti kabinetena. Kasta met a pagyamanak ti naited kaniak nga opurtunidad nga inserbiak da pasado Mayor James Apana ken Mayor Allan Arakawa.

Iti BIG ISLAND [HAWAII]
Kadagiti ka-Filipinoan iti estado ti Hawaii, nalatlatak ti nagan ni MARGARITA LEYSON HOPKINS kas "Dayday" ["die-die" ti panakaibalikasna], nagan a mayarngi iti Visayan pride ken liderato. Kinapudnona, nabotosan manen itay napan a bulan para iti maikadua a termino a panagserbina iti opisina ti Presidents of Congress of Visayan Organizations [COVO]. Nagserbi daytoy iti kaaduan a komunidad ti Filipinos iti Big Island ken iti estado ti Hawaii.

Iti Big Island, isu ti Economic Development Specialist for the County's Department of Research and Development, iggemna daytoy a posision manipud idi 1989. Idi tawen 2000, nagbalin a Director of Research and Development for the County. Karaman iti responsibilidadna ti mangimaniher ken aywanan ti amin nga empleado, contractors ken grantees iti departamento.

Manipud 1989 agingga iti agdama, agtultuloy ti panagisurona iti undergraduate courses iti economics ken ag-lecture iti College of Business and Economics iti Unibersidad ti Hawaii idiay Hilo. Gapu iti backgroundna iti benneg ti edukasion, naikkan ti gundaway a mangisuro iti foreign countries ken iti U.S. mainland.

Ni Dayday ti nagsurat ken co-author iti six papers international journals ken ti symposia, dua a kapitulo, uppat ti naipablaak nga artikulo a miscellaneous, ken uppat pay ti di naipablaak a technical reports.

Maysa nga American citizen, nayanak ni Dayday idiay Maasin, Filipinas. Sadiay a nangrugi a nagbasa, naturposna ti B.S. degree iti Accounting iti St. Joseph College idi 1971 ken ti M.S. degree iti Agricultural Economics manipud iti Xavier University idi 1975. Manipud 1976 agingga iti 1979, nagbasa iti Agricultural Economics & Fisheries iti Auburn University sakbay ngam immakar idiay Oregon State University [OSU] no sadino a nagbasa iti Agricultural Economics manipud 1985-88. Nakompletona amin a coursework para iti kina-Ph.D manipud OSU ngem immakar ti pamiliana iti Hawaii sakbay a malpasna koma ti panagsukisok [research].

Maysa a propesor iti University of Hawaii-Hilo ti naasawa ni Dayday. Tallo ti annakda, ken lima dagiti appokona. Kas maysa a nagannak, naited ken ni Dayday ti liderato ken panagboluntario iti grupo a mangsuporta ti edukasion ken panagdur-as dagiti ubbing, karaman ditoyen ti panagbalinna a referee ken coach iti American Youth Soccer Organization [AYSO] iti innem a tawen.

Iti biangna kas maysa a Filipina iti lugar ti trabaho kunana: "Nupay umad-adu ti bilang dagiti babbai iti labor force, dakkel pay laeng ti pagdiperensiaan iti nagbaetan dagiti lallaki ken babbai no maipanggep iti ekspektasion iti negosio ti pagsasaritaan. Para kaniak, ti tradision ti propesional a babai a Filipina ket tengngel dagiti lallaki, ngem agtrabahoak iti nalablabes ngem iti naited kaniak a trabaho tapno adda panagtalek kaniak dagiti tattao nga iserbiak. Paneknekak a kabaelak ti naipakumit kaniak a trabaho."

Innayonna, "Nupay agtrabaho dagiti babbai, rumbeng pay laeng nga aywananna ti trabaho iti pagtaengan ken panaripato dagiti annakna. Dayta nga ekspektasion ket saan laeng a bukod a pagtaktakderan dagiti lallaki, ngem pati dagiti babbai. Tapno mapaneknekan nga uray agtrabaho dagitoy a babbai ken saan a maapektaran ti napintas nga annayas ti pamilia, kaaduan kadagiti babbai ti agbalin a "superwoman syndrome" tapno maiserbianda iti agpadpada a pagtaengan ken iti trabaho.

Naaramid iti biyolohika dagiti babbai kas kangrunaan a mangtaripato kadagiti annak. Ket kabayatan iti dayta, masapul met a makipartisipar wenno makipaset dagiti babbai iti amin nga aspeto [wenno levels] ti trabaho," inggibus ni Hopkins.*

____________________________________________________________________

Labor Women Dagitoy Iti Hawaii

2008-02-20T09:51:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

__________________________

[Umuna iti Dua a Paset]

MANIPUD idi 1882, marambakan ti Labor Day kas legal holiday iti Mayo 1 iti kaaduan a pagilian ken iti umuna a Lunes iti bulan ti Setiembre iti Estados Unidos ken Canada. Kabayatan ti panakarambak daytoy naisangsangayan nga aldaw, maited ti pammigbig kadagiti tattao.

Iti U.S., narambakan ti umuna a Labor Day idi Martes, Setiembre 5, 1882 idiay New York City. Ket idi 1884, napili ti umuna a Lunes iti bulan ti Setiembre kas naisangsangayan, daytoy ti orihinal nga aldaw nga insingasing ti Central Labor Union a panakarambak ti "workingmen's holiday." Naiwaras daytoy a kapanunotan bayat ti panagdakkel ti bilang dagiti labor organizations. Ket idi ngarud 1885 Labor Day, rinambakan dagiti industrial centers daytoy a petsa ken kadagiti dadduma nga estado ti U.S. Idi tawen 1894, inadaptar ti 23 nga estado daytoy naisangsangayan nga aldaw ken naipasa iti Kongreso ti akta a mamagbalin daytoy nga aldaw kas legal a holiday karaman kadagiti sinakupan a daga ti U.S. kas iti District of Columbia..

Iti America, napataud ti Labor Day kas labor movement ken dedikasion iti pang-sosial ken pang-ekonomia a naaramidan dagiti American workers. Agtinawen a malagip ti kontribusion dagiti mangmangged kas simbolo ti kinapigsa, narang-ay ken ti panagkaykaysa ti nasion.

[Segun iti Webster ti sao/balikas a "labor" [aramid] ket maipatarus kas "paggustoan ti panunot wenno pisikal nga aramid, nagruna iti tiempo ti rigat wenno kompulsario; ken ti aktibidad ti bagi tapno agpataud iti nasayaat ken serbisio iti ekonomia; ken dagiti agtartrabaho nga empleado iti maysa nga establisimiento." Para kadagiti babbai, ti sao/balikas a "labor" ket ad-adda a maipatarus iti personal a kayatna a sawen, iti reperensia ti kinatao ti nalawag nga aramid sapulenna ti birthing [panakaipasngay] a proseso. Dagiti lallaki asistirenda dagiti nagannak kadakuada iti tiempo ti "labor" wenno asino nga adda kabayatan ti panakayanak ti maysa a maladaga, ngem saan nga agpasngay [ti ina], maysa laeng nga imahinasion tapno marikna ti ut-ot ken rag-o kas ebidensia- buklenna amin dagitoy iti "life-giving phenomena."]

Para iti Labor Day 2007 iti Hawaii, innem dagiti napili a babbai, maysa iti tunggal isla ti Hawaii ti nakarikna ti rigat manipud panangipasngay ti maladaga agingga a magun-odan ti balligi a nagappuan, iti trabaho man ken iti uneg ti kuarto a pagpasngayan.

Manipud amianan agingga iti abagatan iti isla ti Hawaii, inyeg da Sonia Yago Topenio ti Kauai, Dr. Elizabeth Ignacio ti Oahu, Debbie Sagabaen Davis ti Molokai, Agnes Macadangdang Hayashi ti Maui, Leticia Castillo ti Lanai ken Margarita Leyson Hopkins ti Big Island of Hawaii ti espesial a serbisio iti komunidad: panangtimbeng kadagiti karit nga itden ti trabaho ken iti pagtaengan, panakidenna iti pamilia, dagiti annak, kabagian ken kas ina, asawa, kabsat, auntie, ading, manang, nana, apo, boss, kapatada wenno kumporme dita.

Iti KAUAI
Iti isla a lugarna, ni SONIA YAGO TOPENIO ti mabigbig a powerhouse. Iti trabaho, isu ti Bise Presidente ken Business Banking Manager for the Kaua'i Business Banking Center of the Bank of Hawaii, no sadino a ditoy a naital-o ti posisionna itay nabiit kas Branch Manager manipud kadagiti amin nga innem a sanga ti bangko iti intero nga isla ti Hawaii. Nagun-odna daytoy a panakaital-o manipud nagtrabaho iti bangko idi 1981. Nangrugi kas Management Trainee. Aktibo iti civic ken serbisio pang-komunidad. Naawatna ti Outstanding Leadership Award for Women in Business idi 2004 nga inesponsoran ti Kaua'i Chamber of Commerce and the Women in Business Roundtable. Miembro pay daytoy iti County's Workforce Investment Board and Board of Review, Citizen's Action Committee member for the Lihue Urban Core Design, Den Leader for the Boy Scouts of America, ken ti agtultuloy a panakikamengna iti Kapa'a Rotary manipud idi 1998.

Iti komunidad ti Filipinos, nabotosan itay nabiit kas Presidente ti Kaua'i Filipino Chamber of Commerce babaen iti panangiyendorso, bendision ken pannarabay da Oscar ken Annabel Portugal, ti in-ingungoten ken nabayagen a lideres iti komunidad ti Filipinos iti Garden of Isle. Iti panagimatonna iti daytoy nga opisina, naipakumit kenkuana ti agtultuloy a panagballigi ti chapter unit a nakagun-odan iti napintas ken nangato a reputasion babaen ti Filipino Chamber of Commerce of Hawaii's statewide umbrella. Sakbay a nailayon daytoy kas presidente, nagserbi pay daytoy kas tesorero ken bise presidente, karaman ditoyen ti kina-tresorera iti Kaua'i Filipino Centennial Celebration Committee.

Iti agdama, kaay-ayona ti akemna iti banking world tapno agserbi, ken kitaenna ti pagsayaatan ti nainlubongan nga ekonomia.

Edukado idiay Filipinas ken Hawaii. Nagturpos iti Kauai High School idi 1976. Uppat a tawen kalpasanna, nakompletona ti kina-Bachelor in Business Administration-Management idiay Unibersidad ti Hawaii-Manoa.

Nayasawa ni Sonia ken ni Eddie, maysa a banquet manager iti Princeville Resort. Dua ti annakda a lallaki- ni Robert ken Tyler.

Iti OAHU
Nayanak idiay Filipinas ni DR. ELIZABETH IGNACIO. Napan ken dimmakkel iti Honolulu, idiay Oahu. Idi 1989, nagbalin daytoy kas Hawaii's Junior Miss, a nakaawatanna ti pammadayaw iti academic distinction iti national competition. Iti isu met la a tawen, nainaganan daytoy kas America's Young Woman of the Year for Scholastic Achievement, ken napan iti National Merit Scholar iti sumaruno nga uppat a tawen.

Kalpasan a nagturpos iti Iolani School, nagbasa idiay Georgetown University iti Washington D.C., ditoy a naawatna ti B.S. degree iti Biology idi 1993. Iti panagtultuloyna iti Georgetown University Medical School, nagun-odna ti kina-Doctor of Medicine [MD] idi 1997. Ditoy nga inlasinna ti bagina kas umuna a babai iti 15 a tawen a naawat iti residency program, nagbalin a maikatlo a kakaisuna a babai a naawat iti 50 a tawen a pakasaritaan. Iti itutulongna iti laboratorio ti National Institute of Health kabayatan iti panagyanna sadiay, iti panagsukisokna kas paset ti trabaho, naawatna ti pammadayaw manipud iti Washington D.C. Orthopedic Society.

Kalpasan a nag-residency, inyuswat ni Dr. Ignacio ti fellowship training iti sports, medicine ken arthroscopic and reconstructive surgery iti Southern California Center for Sports Medicine iti Long Beach. Kas kaunaan a babai iti pakasaritaan ti fellowship, naimbitaran daytoy nga agpraktis, ditoy a nagbalin a kaunaan a babai a faculty member ti fellowship. Responsibilidadna kas faculty ti ag-lektiur ken ag-training kadagiti sabali nga orthopedic surgeons manipud iti napabaro a teknik ti orthoscopic and reconstructive surgery.

Kas maysa a sertipikado babaen ti American Board of Orthopedic Surgeons in general orthopedics, nabigbig pay daytoy iti special training in sports medicine and arthroscopic annd reconstructive surgery. Ti kinapudnona, adda innem a porsiento dagiti babbai iti amin a bilang nga adda iti benneg ti orthorscopic surgeon.

Iti komento ni Ignacio iti personal a kapadasanna kas maysa a Filipina iti lugar ti trabaho, annugotenna nga agduduma ti kolor dagiti babbai a nangiduron kadakuada nga agballigi nupay adda social disparities. Kunana, "Masapul ti nagaget a panagtrabaho ken agbalin a nasayaat, ekspektarek dagiti reponsibilidad nga agbalin a pagulidanan kadagiti sabsabali a babbai, iti anakko...ti nasaysayaat tapno makita kas ekual wenno pumada kadagiti dadduma."

Iti MOLOKAI
Nagnaed ni DEBBIE LYNN SAGABAEN DAVIS iti isla ti Maui a nakayanakanna agingga idi nagtawen iti 12. Dimmakkel iti Puunene, Kahului. Nakita ni Debbie no kasano ti kinarigat ti panagtrabaho da Lolo ken Lolana tapno laeng adda pagbiagda. Daytoy nga obserbasion ti nangitunda kenkuana "a dinanto lak-amen dayta a kinarigat ti panagtrabaho."

Kas maysa kadagiti 1946 Sakada ni Lolongna, nagtrabaho daytoy iti irigasion iti kaunasan ti Puunene. No dadduma, mapanna tulongan ni Apongna nga agpasayak. Nakaurnong ti pamiliana ti igatangda iti balay iti Kahului ket siniguradoda a mabayadanda amin daytoy nga awan ti problema [ta kadagidi a tiempo, awan pay credit cards]. Apaman a nakaallatiwda iti baro a pagtaenganda, nagtultuloy latta ti panagtrabaho ni Lolona iti kaunasan.

Kalpasan a nagturpos iti Molokai High School, napan idiay Rexburg, Idaho, iti dua a tawen, ken dita metten a nasapulanna ti nagbalin nga asawana.

Idi makita ni Debbie a dumakkelen dagiti annakna, napan nagtrabaho iti Molokai General Hospital kas ward clerk, kalpasan nagbalin a Senior Biller iti business office. Iti uppat a tawen a pangtrabahona sadiay, nakikameng iti United Public Workers Union [UPW] ket nailayon daytoy kas Chief Steward isu ti nangibagi ti pribado a sektor iti agarup sangapulo a tawen. Ket kas miembro, idanonna dagiti isyu wenno problema ti unyon tapno isapulan dagiti opisiales ti unyon ti sulusion. Iti laksid ti kaaddana iti unyon, dina met latta baybay-an dagiti aginaldaw a responsibilidadna iti business office. Napan dagiti opisiales ti unyon idiay Honolulu tapno masursuroda no kasano a tulongan, awaten ken agbalin a nasaysayaat a leaders ken stewards. Gapu iti training sessions para iti napintas a panangidaulo, ar-aramatenna daytoy a teknik iti agdama.

Iti pribado a panagbiagna, imbaon ti ina daytoy nga agsursuro iti Filipino cultural dances, ket nagbalin a miembro iti Filipiniana Dance Troupe iti babaen ni Aurelia Viernes. Malagipna ti kinarigat iti panagtrabahona tapno laeng mataginayon ti kultura ni Filipino. Masintirna a kaaduan kadagiti agtutubo iti 1970s-80s ti di mangbigbig ti kinasinoda kas maysa a Filipino, ngem aprisiarenna ti positibo nga impluensia dagiti Filipinos iti agdama ta adu kadakuada ti nagballigi a nakagun-od iti arapaapda- iti gobierno ken iti komunidad.

Itangsit ni Debbie ti kina-Filipinona. Iti agdama, agserbi ni Debbie kas Molokai's representative on the Board of Governors for the United Filipino Council of Hawaii [UPCH]. Magustoanna ti agriing a masapa iti binigat tapno mapan agtrabaho kas Billing Manager para iti Molokai Ohana Health Care, Inc.

Kunana: "Awan trabaho a mailemmeng, agaramidka iti naimbag a pagulidanan tapno agbalin daytoy a pakalaglagipan ken tarigagay a tuladen ti sabali."*

[Adda Tuloyna...]
_______________

Filipina daytoy Biotech Awardee

2008-02-15T09:33:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

NAGGIBUSEN dagiti adu a panakapaay iti estoria ni ROSALIE ELLASUS. Ketdi, nagun-od daytoy saan a kadawyan a Filipina a mannalon iti nakidangadang kadagiti adu a karit ken pannubok- ita, inawatna ti kaunaan a pakalaglagipan: "Ti Dean Kleckner Trade & Technology Advancement Award."

Iti tayagna, makuna a bassit a babai ni Rosalie, ngem isu ti maysa kadagiti kadakkelan, maipanakkel ken addaan iti kina-inobasion no panagtalon ti pagsasaritaan iti developing world wenno iti pagilian a mangrugi pay laeng nga agdur-as.

Ti nakakaskasdaaw, saan a dimmakkel ni Rosalie iti pamilia dagiti agtaltalon. Itay 1995, saan daytoy a karaman iti benneg ti agrikultura kas propesionna. Kinapudnona, nabiit pay daytoy a nabalo, ket daytoy ti gapuna a nayawat kenkuana ti amin a responsibilidad ti agtagibalay kas ama ken ina kadagiti nga annakna tapno masuportaranna ida kas maysa a "single mother."

Innalana ti kakaisuna nga urnongna iti bangko ket ingatangna iti bassit a talon/daga agarup 1.3 hectares [3.2 acres].

Nagtrabaho ni Rosalie iti international kas domestic aide ken marketing specialist ta naan-anay ti ammona maipanggep iti panagtalong, ngem ti kinapudnona, dina ammo nga ipataray ti mismo a talon. Nangupa iti kaanakanna tapno daytoy ti mangkita ti panakaipataray ken operasion ti talon. Makadismaya kenkuana ti nagbalin a resulta. Nautob ni Rosalie a no agtultuloy daytoy, namnamaenna a dina mapagadal ken saan a makapag-kolehio dagiti annakna.

Dagiti nagbalin a kalaban: "peste ken dakes a root." In-inut a perdienda ti kamaisanna. Inako ni Rosalie, saan a magustuan ken kayat dagiti negosiante nga aggatang iti mulana a mais. Ti kangrunaan a problema ket ti panakaabot dagiti tagimula a mais. In-inut a maabotan ti mula ket ditoy a maaramid ti dalan a sumrekan dagiti anay, sakit iti mula ken fungi a manglamut ken mangpisti kadagiti mula.

Desperada ni Rosalie tapno isapulanna ti sulusion ti problema. Nagatendar ngarud ni Rosalie iti pest-management school ket nakasursuro daytoy maipanggep iti biotechnology. Kas paset ti panagadal, naipalapalda iti maysa a pagtatalonan ti Biotechnology tapno ditoy a pagadalanda no kasano ti panakaimaniher daytoy. Nakumbinsi ngarud ni Rosalie a ti GM crop ket isu ti sungbat kadagiti karit ken pannubok a sangsangnguen ti pagtatalonna.

"Idi makitak ti kamaisan iti pagtatalonan ti Biotechnology," inako ni Rosalie, "Sinaludsodko iti bagik, apay a naidumduma ti langa ken buya daytoy no maidasig kadagiti mais nga immulak? Naintrigaak no apay a kasta unay ti dalus dagiti bukel ken ti langa ti sibubukel a mais."

Gapu iti daytoy, nakasursuro iti baro a wagas ket nagsubli iti ili a naggapuanna tapno agbalin a kaunaan iti rehiyon a mangsubok ti Bt corn. Nupay nabayagen a komersialen a produkto iti merkado publiko ti GM crops, nangruna iti Estados Unidos, adu latta dagiti sumuppiat iti daytoy a wagas ti panagmula- iti lokal. Ket uray sadino ti papanam, adda latta dagiti tattao a sumuppiat ken di mangayat iti panagbalbaliw iti wagas ti panagmula. Iti bukod a lugar ni Rosalie, adda sumagmamano a tattao dina kainnawatan iti daytoy a wagas.

Ngem narigat ti maki-argumento iti resulta. Timmaud ti apal manipud kadagiti karrubana gapu iti nasayaat a bunga ti panagmulana iti mais. Ket daytoy ti nanipudan ti panagramram a kasla apuy nga adda ilemlemmeng ni Rosalie a kinasirib- ken ti biotechnology ti mabalin a makatulong kadagiti sabsabali pay a mannalon a Filipino. Ket gapu iti dayta a wagas, adu ti nangtulad iti estilo ti panagmulana.

Nagtultuloy ngarud nga inarakup ni Rosalie ti biotechnology, nagtultuloy met a nagsurusuro kadagiti kabaroanan a wagas ken pinanamnamana dagiti dadduma nga agballigida no padasenda ti naadalna maipanggep iti panagmula. Itay napan a tawen, minulaanna amin a talonna iti estilo ti biotech. "Nalawag a makitam ti resulta ti naimula ket makuna a naisangsangayan unay daytoy," kuna ni Rosalie. "Pudno a nakumbinsirak a mapadur-as dagiti marginal farmer no adaptarenda ti biotechnology.

Iti agdama, naikabassit ni Rosalie iti trabaho ti panagarado ken nasuktan ti labor-intensive hand-weeding iti saan unay a nangato nga aplikasion para iti herbicides. Ket gapu iti daytoy, napadakkelna ti taltalonenna iti 6 hectares [15 acres].

Kangrunaan, natulongan ti biotechnology dagiti arapaapna: "Uray pay maysaak laeng a single parent, naibaonko dagiti annakko iti kolehio- iti napintas nga unibersidad babaen iti nayon a mapastrekko iti panagmula," maragsakan a nangibaga. "Kasla adda milagro a nangbalbaliw ti biagko."

Maysa nga ekstra nga ordinario a tao ni Rosalie- ngem iti adu a wagas ken pagwadan pay daytoy. Kas kadagiti mannalon iti intero a lubong ni Rosalie, nangpadas iti bassit a banag iti biag manipud iti bassit a talon ket sinarangetna dagiti kangrunaan a kabusor dagiti mula a kas iti kiteb, dakes a root, ken naalas a paniempo.

Iggem ti biotechnology ti kina-potensial tapno tumulong iti tunggal maysa kadakuada. No natulonganna ti maysa a balo iti Filipinas ken naibaonna dagiti annakna nga agbasa iti kolehio, maaramid met dagiti sabsabali tapno mataraonanda ti bukodda a pamilia ken ti komunidad.

Inawat ni Rosalie ti kaunaan a Kleckner Award kas pammigbig iti "naamnut a liderato, bision ken panakaresolba iti panagabanse ti kalintegan dagiti amin mannalon tapno pilienda ti teknolohiya ken ramit a mangpadur-as ti kalidad, kantidad ken ti nakasagana a produkto ti agrikultura iti intero a lubong."

"Iti bukod a pagilian. adu dagiti mannalon ti mangibaba kadagit uloda gapu ta saan nga ammo nga ipanakkel ti okupasionda," kuna ni Rosalie Ellasus, maysa a lider dagiti mannalon a Filipino. "Kayatko a makita ti panagraniag ti masakbayanda." *
________________________________

Dr. Lyla Bonnie Berg: "Transformational Leader"

2008-02-10T09:59:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

UNIVERSITY OF HAWAI'I, Hawaii- Tunggal tawen, agpili ti University of Hawaii College of Education iti agbalin a pakaipaayan ti "Transformational Leadership Award," maited a pammadayaw ken pammigbig iti asino man iti komunidad a ti panagbiag ken trabaho daytoy ket ti mangital-o iti epektibo a panagbalbaliw para iti naim-imbag a kasasaad iti kagimongan. Iti tawen 2007, naiyawat ken ni Dr. Lyla Bonnie Berg ti nasao a pammadayaw. Maysa ni Berg nga State Representative ken kasubsublina pay laeng manipud iti agtallo a lawas a Goodwill Visit idiay South Africa kalpasan ti sumagmamano a lawasna iti pagilian a Tsina iti maysa a professional development workshop and seminars a naangay para iti public school administrators and teachers.

Kas maysa a mangirupir ken mangibabaet iti kinapateg ti edukasion, impaganetnetna ti kadagsen ti responsibiidad dagiti nababaknang ken nabibileg a nasion kas iti Estados Unidos tapno sindadaan dagitoy a tumulong kadagiti awanan wenno daksanggasat ken marigrigat a tattao iti ania man a saad ken sirkumtansia ti panagbiag a kas iti napaneknekanna iti panagbisita idiay South Africa. Para ken ni Berg, maipakumit ti kinalider babaen iti bileg a maikawes kenkuana tapno tumulong iti proseso ti transpormasion, iti ania man a saad- indibidual man wenno ti sibubukel a sosiodad wenno kagimongan.

Iti bukodna a balikas kunana: "Iti short-term, maited nga insigida ti tulong iti klase ti materyal a banag a salaknib ti biag kas iti taraon ken paglinongan. Ti long-term ket adda naun-uneg a kaipapanan ti panagtulongmo ken maibasar daytoy iti mismo a bagi ken panagdur-as ti panunot ken ti espiritu, edukasion, pannuporta ti komunidad tapno agkaykaysa iti panakaital-o ti pagsayaatan ti amin. Ti kinasirib ti mangted ti bision para iti transpormasion. Ti pigsa kas iti bision ket basar iti naun-uneg a panakaawat, pammati ti panagbalbaliw, ken tured a mangidaulo kadagiti sabsabali a mangsaranget iti karit tapno naannayas ti panaggunay ti proseso, mai-pokus ti kalikaguman a tun-oyen. Kinapudnona, kasapulan ti transpormasion ti kangatuan ken kangrunaan kadagiti amin a sagut ken talento manipud iti tao, ta daytoy ti pakasubokan ti human will."

Sadino ti pakasapulan iti kastoy a lider ken kasano iti inda panagdur-as?
-iti biang ni Dr. Berg, adda posibilidad a naalana daytoy a kinasirib iti panakiasawa ti German-Dutch nga amana iti tubo ti Iloilo a Bisayana nga inana.

Idi 1969, nagturpos ni Dr. Berg iti Punahou School idiay Honolulu. Ket idi 1972, nagun-odna ti Dekanats Prufing manipud iti Unibersidad ti Salzburg, Austria. Tawen 1974, naawatna ti B.A. in Linguistic idiay Aleman ken Inglatera manipud iti Unibersidad ti Washington D.C., ken makapagsao pay daytoy iti pransia. Idi 1975, nagun-odna ti Masters of Education in educational administration and supervision manipud iti American University idiay Washington D.C.

Idi tawen 1979, iti Unibersidad ti Hawaii- Manoa, nagun-odna ti Masters of Education degree iti kurikulum ken panagisuro. Tawen 1981, nakompletona ti Educational Officer Certification for the Hawaii State Department of Education. Tawen 1994, naawatna ti kina-Ph.D. in Education manipud iti Union Institute idiay Cincinnati, OH. Idi 2006, nagturpos iti JFK School of Government iti Harvard University, Cambridge, MA ken Flemming Fellow iti Center for Policy Alternative Leadership Institute iti Washington D.C.

Iti agdama, maysa a legislature ni Dr. Berg, ken kas State Representative para iti 18th District manipud nailayon idi Nobiembre 2004. Agserserbi kas Assistant Majority Floor Leader kasta metten a kas Vice-Chair iti House Education Committee.

Kasta pay nga adda isuna iti Policy Committee ken miembro daytoy iti House Committees on Higher Education; Hawaiian Affairs; Water, Land & Ocean Resources; ken Energy & Envornmental Protection.

Iti nasurok a kinse a tawen a panagserbi ni Dr. Berg iti State of Hawaii Department of Education kas classroom teacher, student activities coordinator, vice-principal and middle-school principal sakbay a nagbalin nga instructor iti pre-service teachers iti Department of Curriculum & Instruction of the College of Education iti Unibersidad ti Hawaii, Manoa. Karaman pay ditoy, isu ti Hawaii State Coordinator para iti Center for Civic Education ken nangbangon ken dati a CEO ti Kids Voting Hawaii, maysa a non-profit grassroot organization a maidedikar iti sibiko nga edukasion dagiti agtutubo.

Iti nagbaetan ti tawen 1980 ken 1985, nagserbi Dr. Berg iti Molokai kadagiti sumaganad a posision: Trainer and Evaluator for the Ho'ona'auao Adult Learning Program with Alu Like, Inc., Director of Chapter 1 Program and Vice Principal iti Molokai High ken iti Intermediate School.

Iti agdama, ni Dr. Berg ti moderator ti maysa a talk show "211" nga esponsoran ti Aloha United Way ken maipabuya iti telebsion ti inaldaw iti OC-16. Sungbatan ti nasao a programa ti pakaseknan ti isyu iti komunidad babaen iti panakailawlawag ti topiko kas iti domestic violence, sexual abuse, teen pregnancy, ekspiriensa it uneg ti pagbaludan ken dagiti nagduduma a gangs.

Sabali laeng ti pagparangan ni "Miss Lyla" iti aglinawas a Department of Education Teleschool program, "Voices and Wings, a maipabuya iti KHET Public Television, Channel 10 ken maire-brodkas iti Olelo Channel 56. Ti "Voices and Wings" ket maysa nga inter-aktibo a programa a para kadagiti estudiante, tumulong daytoy a mangpadur-as ti konsepto ken aksion iti panakipagili iti intero a komunidad. Karaman ditoy a makipaset dagiti mangisursuro ken estudiante no ania ti pangyarigan dagiti agbuybuya iti nasiken a situasion, demokratiko a proseso, ken iti sibiko a partisipasion. Ni met laeng Dr. Berg ti State Coordinator para iti "We the People" Programs of the Center for Civic Education manipud idi tawen 2001, gagem daytoy a mangpadur-as ti civic society babaen iti preparasion ken edukasion dagiti agtutubo.

Ni Dr. Berg ti akin-kukua ti Lyla Berg & Associates, maysa a kompania a mangipapaay iti konsultasion no kasano a mapadur-as ti kinalider, epektibo a komunikasion, interpersonal relasionships ken customer service.

Kannayon iti naipaima kenkuana a responsibilidad iti State Representative: Facilitator for the Hawaii delegation to the Congressional Conference on Civic Education, nairubuat daytoy idi 2003 ket agtultuloy agingga ita, idiay Washington D.C., Legislator in Residence Program, University of Hawaii, Manoa idi 2005, ken Invitee-International meeting nga inrubuat ti International Parliamentarian Union ang the High Commissioner of Human Rights of the United Nations idiay Geneva, Switzerland, July 2005; Women's Policy Studies Institute, Washington D.C., May 2005; Fellow, Flemming Leadership Institute, Center for Policy Alternatives, Washingto D.C., 2006; Delegate, Early Childhood Education System Symposium nga inesponsoran ti National Conference of Legislatures, Dever, June 2006; Delegate Educational Leadership Colloquium nga esponsoran ti Education Commssion of the United States, Minneapolis, July 2006.

Aktibo iti partisipasionna iti komunidad kas miembro ti Rotary Club of Honolulu, kas director of the Civic Forum on Public Schools, ken contributing member iti Phi Delta Kappa, Delta Kappa Gamma women's educational sorority, ti Hawaii Association for Arts 1 Education, ken ti Hawaii Opera Theater. Nagserbi pay kas presidente ti Hawaii Association of Secondary School Principals bayat iti kaaddana ti Departamento ti Edukasion...

Adda artikulo ni Dr. Berg a maipabpablaak iti Honolulu Star Bulletin ken Honolulu Advertisement. Sabali laeng ti kontribusionna nga artikulo iti agbinulan a The Voice of Kapolei ken ti Filipino-American Courier. Idi tawen 2005, naawatna ti pammadayaw iti Liberty Bella Award manipud iti Hawaii Bar Association. Pammadayaw a maited iti saan a nagadal iti kina-abogasia ngem addaan iti dedikasion nga agserbi iti komunidad ken panangipakita ti civic spirit. Idi 2006, napadayawan kas miembro ti Alpha Delta Kappa Educational Women's sorority.

Iti sinapataanna a mangisuro iti agnanayon, pinagtipon ni Dr. Lyla Berg ti eksperinsana iti edukasion iti aspeto ti nagduduma a benneg ti interrelated activities nga iserbina kadagiti umili.

Kas maysa a mangisursuro kunana: "Art of humane and effective leadership that manifests lasting transformational."*
____________________________________________________________________________________________

Celina Jean Macadangdang Hayashi, "Outstanding Teenager of Hawaii"

2008-02-06T09:16:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu-- Ni Celina Jean Macadangdang Hayashi ti Makawao, Maui, ti nainaganan a "Miss Oustanding Teenager of Hawaii" iti 8th Annual Miss Outstanding Teenager of Hawaii Scholarship Program a naangay idiay Outrigger Waikiki Hotel, Oahu, idi Nobiembre 23-24, 2007. Maysa ni Hayashi kadagiti agarup sangapulo ket pito nga agtutubo a babbalasitang a partisipante manipud iti intero nga estado ti Hawaii para iti daytoy agtinawen a programa dagiti eskolar.

Immuna iti daytoy, naited ti nagan dagiti partisipante a karaman iti programa ti kina-eskolar kalpasanna, saggaysa a naarisitda basar iti merito ti akademia, leadership ken iti panakipasetda iti komunidad wenno pageskuelaan. Tiningiting a naimbag dagiti napusgan a panel of judges iti nagduduma a kategoria kas iti scholastic achievement, citizenship, personal projection, essay ken teen image.

Naggapu dagiti partisipante iti nagduduma a pageskuelaan iti estado, pribado wenno pampubliko. Karaman ditoy da: Mary Bartolo ti Kapaa, Tammy Corden ti Kihei, Stephanie Foster ti Kapaa, SaraH Hirata ti Honolulu, Christian Kaholokula ti Kapaa, Angela Mones ti Kilauea, Grace Matsuura ti Hilo, Britney Mendoza ti Ewa Beach, Kristen Nakama, Kaneohe; Kyna Nakama ti Mililani, Courtney Ochi ti Honolulu, Lesli Osborn ti Kailua, Dominique Pascua ti Hanapepem Margaret Pascual ti Kapolei, Brittany Soures ti Honolulu ken Megan Walters ti Kailua-Kona.

First runner-up ni Margaret Pascual, balasang da Dino ken Lucy Pascual ti Kapolei, ken ti second runner-up nayawat ken ni Brittany Louis Soares, balasang ni Robin Louis Soares ti Honolulu.

Malaksid iti panakagun-od ni Celina ti titulo, nayawat pay kenkuana ti "Most Enthusiastic" gapu iti positibo nga ugali ken ammona ti makipagayam. Naawat ni Celina ti college scholarship monies ken libre a panagbiahe idiay Montana nga agatendar iti Miss Outstanding Teenager of Montana competition. Ti Upcountry Rotary Club of Maui ti nangisponsor ken ni Celina.

Ni Celina ket anak da Duane ken Agnes Hayashi ti Makawao, Maui. Junior ni Celina iti King Kekaulike High School ken miembro iti National Honor Society, isu ti Junior Class President, Vice President ti Maui District Student Council, ken panakabagi ti School Community Council. Maysa pay daytoy a student tutor, miembro iti Interact Club ken Drama Club, nagun-odna ti 5% iti klasena a buklen iti agarup 359 nga estudiante ken iggemna ti 4.15 a grado point average. Iti ruar ti eskuela, aktibo daytoy iti Pukalani Baptist Church ken Grace Bible Church Youth Ministries ken linawas nga agboluntario iti Maui Memorial Medical Center. Kaay-ayona ti agbsa ken agakem iti arte. Iti agdama, agad-adal iti ballet ken jazz. Arapaapna ti agbalin nga emergency doctor wenno plastic surgeon.*
____________________________________

14th FCCH Foundation Annual Scholarship Golf Tournament

2008-02-05T09:43:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu--Esponsoran ti AIG Hawaii ti Maika-Sangapulo ket Uppat nga Annual Filipino Chamber of Commerce of Hawaii Foundation Scholarship Golf Tournament a maangay no Marso 28, 2008 idiay Kapolei Golf Course.

Nagyaman ni Jack Legal, presidente ti FCCH Foundation, iti AIG Hawaii babaen iti panangidaulo ni Robin Campaniano, Presidente ken CEO, gapu iti panagisponsorda iti nasao a ay-ayam. Kuna ni Legal a kanayon a tumultulong ken sumupsuporta ti AIG Hawaii iti Filipino Chamber Foundation. Ti golf tournament ti manamnama a pangur-oran ti pundo a kasapulan dagiti agturpos nga high school seniors.

Namnamaen ti foundation nga iyawat ti agarup $19,000.00 scholarship iti innem nga high school seniors nga agturpos, lima nga scholarship nga agdagup iti $3,000.00 ken maysa nga scholarship $4,000.00. Kuna ni Espie Badua, chairperson ti Scholarship Committee, ti maudi nga aldaw a panagipila iti aplikasion ket inton Marso 31, 2008. Ti aplikasion iti kina-eskolar ket nawaya a maala wenno ited ti high school counselor wenno mai-downloaded iti Chamber's website.

Ti FCCH Foundation, maysa a 501 [c][3] tax exempt organization, ket isu ti panaka-charitable ken educational arm ti Filipino Chamber of Commerce of Hawaii. Addaan iti agarup 400 a miembros ti FCCH iti intero nga estado, a nabangon idi 1954 ken naitipon iti Chamber of Commerce of Hawaii. Ti misyon ti Filipino Chamber ket tapno mapadur-as ken maital-o ti negosio iti Hawaii ken programana nga annual trade mission idiay pagilian a Filipinas, ti panakabigbig ti Filipino Entreprenuer of the Year ken Young Filipino Entrepreneur of the Year, legislative breakfast ken binulan a panagtataripnong dagiti miembrosna. Karaman kadagiti pasken nga ang-angayen ti Filipino Chamber ti seminars/workshops, panakaiyawat ti scholarships kadagiti agturpos iti high school, ken ti annual scholarship golf tournament.

Malaksid iti AIG Hawaii kas Title Sponsor, karaman ditoy a nagesponsor ti New City Nissan [Hole in One Sponsor]: Hooters [Speacial Appearance], Ala Mode, CB Richard Ellis Hawaii, Community Mortgage Services, LLC, Dick Pacific, Law Ofiices of Guerrero, Hawaii Food Emmanuel Products, Hawaiian Airlines, Kapolei Property, Development LLC, KFG Properties, Inc., Legal Realty, McCorriston Miller Mukai MacKinnon, NAI ChaneyBrooks, Pyramid Insurance, Zep Manufacturing, [Platinum Sponsors]: Alliance Realty International Inc., Aloha Dental Lab, Inc., Bushnell & MIller LLLC, Ej Sounds & LIghtning [Gold Sponsors]: Group Builders, Inc., and Philippine Consulate General of Hawaii [Silver Sponsors]: L&L Hawaiian Barbecue [Lunch Sponsor]: AXA Advisors, Coldwell Banker Pacific Properties, Island Title [Refresment Sponsors]: ken Law Offices of Alfredo Evangelista, Limited Liability Law Company [Jack-Putt Sponsor[.*
__________________________________________________

Pinoy, Nainaganan a "Soldier of the Year" iti US Army

2008-02-02T10:24:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

LIMTUAW ti nagan ti maysa a Filipino kas "Soldier of the Year" kalpasan iti lima nga aldaw a rinnisiris iti kompetision tapno mapaneknekan no asino ti kasikapan, smarte ken kalaingan iti U.S. Army.

Naited ken ni Spc. Heyz T. Seeker, iti 75th Ranger Regiment at Hunter Army Airfield idiay Georgia, ti pammadayaw kas kangatoan a soldado iti Army's Best Warrior Competition.

Iti Oktubre 8 nga artikulo iti US Army News Service, "iti namitlo daras a panakai-deploy ni Seeker idiay Afghanistan ken maysa iti Iraq ti dakkel a nakatulong kenkuana tapno adda naan-anay a preperasionna a makisalip iti nasao a kompetision."

Agarup 13 two-man teams ti nakipartisipar iti pasalip, a naangay idiay Fort Lee, Virginia. Adu ti naglasatan ni Seeker ket naibturanna ti kinaiget ti nagsasaruno nga aktibidad a mangsubok iti kinalaing, kualidad ken abilidad dagiti soldado manipud iti ranggo a private agingga iti sergeant first class.

Addan sangapulo a tawen ni Seeker iti US Army ken karaman kadagiti soldado a naiwaras idiay Afghanistan ken Iraq. Iti agdama, ni laeng Seeker ti kakaisuna iti pamiliana ti nagbalin nga Army Ranger, ket manamnama a maipangato ti ranggona kas umuna a Filipino sergeant major, kangatoan nga enlisted rank iti Army.

Nagdalan amin dagiti nakisalip iti naiget a pagsubok kas iti physical fitness tests, dua a milia a panagtaray, written examination mainaig iti general military topics, nagraduan a salaysay iti tunggal naited a topiko, kualipikasion ti M4 rifles, kualipikasion iti aldaw ken rabii a kurso ti orientation ken ebaluasion iti sumagmamano a bilang ti critical task ken drills, ken kasta met iti mistery event.

Saan a nadakamat no sadino a lugar ken puon ni Seeker idiay Filipinas.*

*[Aydot.com--Nobiembre 12, 2007]
_________________________________

"Best Filipino Food" ti Paradise Supermart

2008-01-31T09:49:00.000-10:00

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

__________________________________

WAILUKU, Maui- Pinili dagiti agbasbasa iti Maui News ti Paradise Supermart kas "Best Filipino Cuisine" Nupay saan a nailawlawag iti panagbostos no karaman dagiti dadduma nga ethnic groups wenno sabsabali a puli iti panagpili. Iti best ethnic category, ti Paradise Supermart ti nakagun-od iti kangatoan a botos kadagiti amin a pagtagilakuan ti Filipino foods iti Maui.

Kuna ni Roger Santos, agtagikua iti Paradise Supermart, "Maragsakanak a makaammo iti daytoy a damag. Daytoy ti mangipaneknek a magustuan dagiti kostumer ti raman ken kalidad ti luto ti Paradise. Agtultuloy ti panagserbi ken ipaaymi ti kaimasan a luto kadagiti amin a kostumermi," immisem. "Kadagiti amin nga agbasbasa iti pagiwarnak a Maui News, agyamankami unay kadakayo," innayonna.

Idiaya ti Paradise restaurant ken grocery ti 30 a klase ti pagpilian a makan. Maluto ke maisagana iti inaldaw-aldaw ti Ilokano, Tagalog, American, local ken sabsabali pay nga Asian food. Inaldaw a nakalukatda para iti pamigat, pangaldaw ken pangrabii. Agawatda pay iti catering para iti ania man a klase ti okasion.

Da agkaingungot a Roger ken Tina Santos ti mangimatmaton ken agtagikua iti nalatak a supermart. Aktibo a miembro da Roger ken Tina iti Maui Filipino Chamber of Commerce [MFCC] ken inawatda ti Gintong Pamana Award nga inted ti MCCC, ken ti Progress Awards nga inted met ti United Filipino Council of Hawaii [UFCH].*
__________________________________

Vernon Patao, Filipino Olympian ti Maui

2008-01-24T11:05:00.001-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

MAIBILANG a national duty ti panangsanay kadagiti atleta iti sumagmamano a nasion. Iti paggiddiatanna, in-inut nga aramiden dagiti Amerikano kas family goal wenno tradision, ken awanan pay ekspiriensa iti nailian a panakaidaydayaw agingga a magun-odda ti maysa a naimballigian a pakasaritaan.

Ngem maisupiat iti daytoy a backdrop, adda nagpaiduma a ragsak a marikna iti gapuna, adda timmaud nga Olympian manipud iti Maui- maysa a local born, nasanay iti isla ken maysa laeng a produkto iti public school system. Isu daytoy awan sabali no di ni VERNON PATAO. Immaldit ni Vernon ti maysa a pakasaritaan dagiti Filipinos iti olimpiada. Saan laeng a naminsan, no di ket namindua a nangabak: idi tawen 1992 ken naulitan idi 1996, iti nakisalipanna a weightlifting. Idi 1992, kas miembro ti US Olympic Team idiay Barcelona, Spain, naisaad kenkuana ti maika-sangapulo a puesto iti lubong para iti 148-pound class. Ket idi tawen 1996, napili manen ni Vernon a miembro ti Olympic Team ti Estados Unidos ken napan iti The Games idiay Atlanta a nangabakanna iti maika-sangapulo ket pito a puesto iti world ranking para iti 141-pound class.

Nayanak ni Vernon idi Pebrero 13, 1970. Kas maysa nga agtutubo, naited kenkuana dagiti gundaway a maaddaan iti sumagmamano nga athletes training iti maysa a garahe iti asideg ti pagtaenganda. No kuan, mapan agbuya, kaaduanna, siripenna babaen iti maysa a tawa, ta managbabain ken dina kayat a masinga ti buybuyaenna. Idi maalana a komportable daytoy iti ar-aramidenna, nagaramid ti gundaway tapno lumsot iti dayta a tawa a sumrek iti uneg ti garahe. Ket iti maysa nga aldaw, inawatna ti imbitasion nga indiaya ti naimbag a tao nga akin kukua ti balay.

Ket manipud idin, konektadon ti nagbaetan da Vernon ken Dr. Yogi. Nagsinningedda nga agpagayam- addaan kaipapanan agingga a nagtennag a nagbalin a coachna. No sibibiag pay laeng ni Dr. Yogi ita, nalabit, agsanay ni Vernon a kaduana ti doktor tapno ibingayna dagiti arapaapna para iti masakbayan ken isublina met laeng iti komunidad dayta a magun-odna a balligi kadagiti tattao a nangaywan ken nangsuporta kenkuana. Inyebkas ni Patao a maysa a wagas ti panagyaman ti mangipaay iti serbisio iti nagbalin nga inspirasion ken bannuarna.

Idi ubing pay daytoy, rinugiannan ti weight lifting ken sinerrekna dagiti kompetision. Manipud rinugianna ti nagsanay ken nakisalip, isu ti kangrunaan kadakuada iti edadna wenno iti weight class iti tunggal salip. Nangrugi ti arapaapna a makisalip iti olimpiada idi tawen 1980, agtawen iti sangapulo. Ngem nairana iti dayta a tawen a binoykot ti Estados Unidos ti Summer Games, kuna ni Vernon, maysa a fourth grader idin, "nalamiis ti makisalisal." Nakiinnangaw pay a bassit daytoy- a makisalip para iti basketball ket sapulenna ti ay-ayam a maipaay para kinatayagna. Ngem limmasag ti weightlifting kenkuana.

Kuna ni Dr. Peter George, maysa a weightlifting coach iti tawen 1980 team, ken namintlo nga Olympic medalist iti weightlifting, ken ni Vernon Patao, "Nasayaat a tao, nalaing a mangibagi para iti Estados Unidos...Saanna nga ekspektaren a makagun-od iti medalia, ngem panagkunak, makaaramid iti naimbag. Umay latta isuna no kasapulanmi." Idi 1996, nagpraktis ni Dr. George kas orthodontist idiay Honolulu.

Tawen 1988 idi nagturpos ni Pataol iti Maui High School. Kas maysa a mabigbig a golfer, isu pay ti nangidaulo iti pageskuelaanna tapno mangabak iti golf para iti umuna a puesto iti state High School Golf Championship. Iti dayta met la a tawen, nagenrol iti Unibersidad ti Hawaii-Manoa ken nagturpos idi 1992. Iti dayta met a la a tawen 1992, iti edadna a 22, napan idiay Kahului, Maui, agingga idiay Barcelona, Spain, a kaduana ti US Olympic Team. Dita a nagun-odna ti 10th place iti 141-pound wenno 67.5 kg. class.

Sakbay ti panagballigina iti Olympic, adda isuna iti nailian a ranggo kas namitlo daras a US champion idi 1992, 1994 ken 1995. Nagbalin pay a namimpat daras nga Olympic Festival participant, a nangabakanna iti maysa a balitok, maysa a pirak ken dua a bronse a medalia. Idi 1990, isu ti nagbalin a National Junior Champion ken ti Golden West OPen Champion.

Kasakbayan ti 1992 Olympics, nagsubli ni Vernon iti Olympic Training Center idiay Colorado Springs, ti nagbalin a pagtaenganna iti sumaruno a siam a bulan. Iti panangiburayna ti padas ken kapanunotanna maipanggep iti panag-trainingna, kunana, "Pinanawak ti pamiliak tapno maipokusko a husto ti panagsanayko. Agsanayak gapu iti pamiliak. Makisalipak man wenno saan, ti gagemko ket maaddaan iti napintas a sukog ti bagi ken disiplina. Addaak gapu kadakuada." Idi 1993, nagbaliw ti international weight classifications kalpasanna. Ket gapu iti dayta, nakikompetensia ni Patao iti nababbaba a weight category. Ken kalpasan a bimmaba ti timbangna iti lima a pulgada, inrakurakna kadagiti reporters: "Kimmottongak ngem mariknak a napigsaak pay laeng a kas idi...kayatko a bagkaten ti kabaelak a bagkaten kas met la idi nadagdagsenak."

Segun ken ni Alan Pascua a nanginagan ken ni Vernon Patao kas Outstanding Filipino of Maui, 1906 -2006, "Maibilang isuna kas maysa kadagiti napigsa ken pagraeman a nagan kas US National Champion." Iti World Championship idi 1995, adda iti ranggo a maiktlo ni Vernon, naileppasna ti makaupay a maika pito a puesto iti April US Trials. Nupay kasta, nagtultuloy nga adda pammatina a ti arapaapna iti olimpiada ket saan pay a naggibus.

Iti international level, idi 1996, kualipikado ni Vernon para iti US Team nga addaan iti 275-pound snatch ken 359-pound clean-and-jerk iti World Championships. Iti nairakurak a damag iti Honolulu Star Bulletin idi Agosto 17, 1996, "Kalpasan ti poor performannce a naipakita iti World Championships, naited iti US ti tallo nga orihinal slots iti salip ti olympic weightlifting, bilang nga immadu iti lima." Ni Patao adda iti ranggo a maikapito iti sangapulo a miembros ti US Team.

Iti met inrakurak ti Associated Press idi Hulio 22, 1996, "Vernon Patao iti Wailuku, Maui, nakisalisal ita iti 141 pounds iti Olympic weightlifting ngem gistay dina nabagkat ti weight tapno makaukkon iti medalia...nagturpos laeng iti maikatlo a puesto kadagiti 13 a nakisalip iti umuna a tallo a sesyon nga addaan iti total a 622,75 a pulgada."

Utang ni Vernon daytoy a nagun-odna a kinalaingna iti nagbalin ken nabayagen a trainerna, ni Dr. Nelson Yogi, maysa a legendary figure iti lubong ti weightlifting. Di mailawlawag ni Vernon no kasano ti ragsak a marikna daytoy iti kaadda ni Dr. Yogi gapu iti kinaimbagna kenkuana ken mentorna.

Iti laksid a nagun-odna amin dagitoy a balligi, ti pamiliana pay laeng ti kangrunaan nga inspirasionna. Bayat ti olimpiada, kuna ni Vernon nga agawid pay laeng iti pagtaenganna apaman a malpasna amin ti kompetision.

Ikonsiderar ni Vernon ti makisalip iti 2000 Olympics a naangay idiay Sydney, Australia. Kunana, "Sapay koma ta diak pay agretiro iti weightlifting iti masungad a lawas, kalpasan a bumagkatak pay maminsan." Inlawlawagna pay nga agtalinaed iti ay-ayam no agbalin daytoy a paset ti US "Incentive Plan" a mangipaay iti bayad kadagiti top athletes. Iti dayta a plano ti USA Weightlifting, mabayadan ti $2,500 agingga iti $5,000 dagiti lifters a makaturpos ken karaman iti top eight. Mairaman pay ti bonuses para iti medalia: $15,000 para iti balitok; $10,000 para iti pirak ken $7,500 para iti bronse.

Maysa a paset iti sinao ni Alan Pascua, maysa a gayyem ni Patao, inladawanna no kasano ken ania ti marikna ni Vernon kas maysa a Filipino. Insuratna, "Vernon Patao ken ti pamiliana ket ipagpannakkelda a nagbiagda iti tradision, sirib ken kultura ni Filipino." Awan ti napintas nga ipagpannakkel nga ebidensia no di ti respeto ken panagdayaw tapno matun-oyanna ti kinabaknang ti balligi ken awatenna daytoy manipud kadagiti kakaduana, estudiante ken dagiti mangisursuro kadakuada. Awan sabali a Filipino nga atleta a nabigbig iti sports kas most outstanding Filipino ti Maui, iti Hawaii wenno intero nga Estados Unidos.

Kalpasan ti panagsanayna para iti sertipikasion ti Emergency Medical Technician [EMT] idi 1994, nagbalin ni Patao a firefighter ken miembro ti Maui Fire Department no sadino a naital-o iti ranggo ti Firefighter 3, Apparatus Operator, nga iggemna agingga ita.

Napintas ti nagbalin a masakbayan daytoy Maui Olympian. Iti edadna a 36 ita, kayatna ti makipulapol a makitrabaho kadagiti ub-ubing ngem isuna kas agbalin a trainer ken mentor: "kas pagraem ken pakalaglagipanna ken ni Dr. Yogi." Iti laksid ti asino man, maawatanna ti pateg ti pagdur-asan ti maysa nga atleta.*

*[Naiposte iti Iluko.com idi Nobiembre 13, 2007]
________________________________________________

UP Alumni, Nakaawat ti Pammadayaw

2008-01-20T20:39:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

DUA a naisangsangayan a Hawaii-based University of the Philippines [UP] alumni ti nakaawat iti pammadayaw kabayatan ti 2007 Biennial UP Alumni Association in Amerca General Assembly and Convention a naangay idiay San Francisco itay kallabes. Isuda Beatrice Ramos-Razon, 2007 Special Recognition Awardee ken Geminiano Q. Arre, Jr. - 2007 Meritorious Commnuity Service Awardee.

Beatrice Ramos-Razon
"Dakkel daytoy a pakaidayawan. Kinaagpaysuananna, aglaplapunosan ti ragsakko," inako ni Razon. Nupay nasuroken a 34 a tawen kas maysa a Registered Nurse, napakumbaba daytoy idi maipadamag kenkuana nga awatenna ti pammadayaw. "Nanumoak laeng nga agserserbi kas maysa a nurse, ngem iti panangawat iti daytoy, dakkel a pakaidayawan," innayonna.

Nalatlatak ti naganna a Bea kadagiti makaam-ammo kenkuana. Maysa a lisensiado a nars iti estado ti Hawaii ken Washington ken isu ti Certified Director of Nursing in Long Term Care. Iti agdama, isu ti Quality Assurance Reviewer at the Contracts Monitoring Unit of the Hawaii State Department of Human Services.

Iti panakainagan ni Razon, kuna ni Dr. Belinda A. Aquino, Director of the Center for Philippine Studies of the University of Hawaii at Manoa, "impakita ni Ms, Beatrice Ramos-Razon ti personal a karakter ti kinapropesionalismo ket daytoy ti gapuna a naital-o ti propesion a nursing saan laeng nga idiay Filipinas no di pay iti intero nga estado ti Hawaii. Dagiti dadduma a naawatna a pammadayaw: quality recognition/superior achievements, leadership skills and humanitarian acivities congressional, manipud iti estado ken lokal nga opisiales ti Hawaii, kasta met iti pammadayaw a naggapu iti community organizations.

Idi Hunio 2004, nainaganan ni Bea kas Nurse Adminstrator of the Year babaen ti National Association of Director of Nursing Adminstration in Long Term Care in the Southwest Region iti naangay nga 17th Annual Conference idiay Orlando, Florida.

Kalpasan ti dua a tawen, naawatna ti PRIDE Award nga inted ti Philippine Nurses Association of America. Ti kayat a sawen ti PRIDE ket Professionalism, Respect, Integrity, Diversity, Excellence in Professional Practice.

Maysa kadagiti kapintasan a nagun-odna kabayatan ti professional careerna isu ti panangbangonna ti Nursing Advocates and Mentors, Inc. [NAMI] idi tawen 2001. Segun ken ni Bethuel Currameng, maysa ti NAMI a grupo dagiti boluntario a propesional a kaaduan iti miembrona ket nurses- propesional a nagkaykaysa tapno magun-od ti arapaap, tumulong a managsikaso ti agdama ken masakbayan a panagkurang dagiti narses iti estado ti Hawaii. Idiaya ti grupo iti review classes ken tumulong saan laeng a dagiti gangannaet no di pay ti lokal graduates iti nursing tapno maisagana ti panageksamen iti National Council Licensure Examination for Registered Nurses [NCLEX].

Nagturpos ni Bea iti kina-Bachelor of Science of Nursing degree iti UP School of Nursing, Philippine General Hospital idi 1973.

Geminiano "Toy' Arre, Jr.
"Ti immuna nga immapay iti panunotko idi awatek ti pammadayaw ket dagiti tattao a timmulong kaniak no apay nga adda ita iti kastoy a kasasaad," pinangrugi ni Arre idi mapagsaludosdan isuna no ania ti agbalin a reaksionna maipanggep iti pammadayaw. "Wen, maragsakanak. Ngem para kaniak, saanko a bukbukod daytoy a balligi, karamanen ditoy dagiti nagsakripisio a timmulong kaniak," innayonna.

Ni Arre ti Presidente and CEO of the Filipino Community Center idiay Waipahu, maibilang a kadakkelan a pasilidad ti Filipino Center iti intero nga Estados UNidos ken iti ruar ti pagilian a Filipinas, posision nga iggemna manipud 2004. Gapu iti adu a pakaseknan ken nagbalin a problema ti center, ni Arre ti timmulong a nangpagungar iti pinansial nga estado ti organisasion tapno maisubli iti dati a kasasaadna babaen iti panangaramatna ti ekspiriensana iti benneg ti finance ken management. Nakaur-or ti umuna a fund raising event ti organisasion iti nasurok nga $400,000.

Sakbay nga iggemna ti posision, isu ti Financial Adviser ken ni nag-Manila Mayor Lito Atienza, Jr.

Iggemna pay dagiti nagduduma a posision iti University of Hawaii-Manoa kas Director of Student Housing Services manipud iti tawen 1991 agingga iti 1999 ken iti administrative positions manipud iti 1961 agingga iti 1973.

Idi Marso 1973, nadutokan ni Arre babaen ken ni pasado a Mayor ti Honolulu Frank Fasi kas Director of Finance ken kalpasanna, Deputy Director of Budget to the City and County of Honolulu ken nagserbi agingga idi Hulio 1991. Ket gapu iti daytoy a posision nga iggemna, nagbalin a kaunaan a Filipino a nagtugaw iti city government.

Daytoy a naaramidanna ket nabigbig ken karaman iti 1970 Edition of the Outstanding Young Men of America.

Kuna ni Leorosie Zabanal, President of the UP Alumni Association of Hawaii Chapter, "Adu ti nagapuananna iti lima a dekada iti naisangsangayan a kinapropesional iti biag, nangnagruna iti exceptional a serbisio ti gapuna a nagun-od amin ti Arre daytoy. Kalikagumanna a mapasayaat ti kasasaad ti biag dagiti tattao, babaen iti makapnek a panangidaulona, inobasion ken ti panakasolbar dagiti problema iti patas- daytoy ti namagbalin kenkuana a pudpudno a UPian."

Nagturpos ni Arre idi 1956 iti kina-Bachelor of Science degree iti Business Administration idiay University of the Philippines, Diliman, Quezon City. Idi 1960, naawatna ti Master of Arts degree iti Economics iti University of Hawaii-Manoa.*
______________________________

Mapadayawan ni Dr. Dean T. Alegado, Filipino Rights Advocate

2008-01-10T10:00:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu-- Ipaayan ti pammadayaw ti Filipino community, mangisursuro ken dagiti estudiante ti Unibersidad ti Hawaii [UH] ni Dr. Dean T. Alegado, Associate Professor of the Ethnic Studies at UH, babaen iti maysa a despedida party no Domingo, Enero 13, 2008 iti oras ti alas sais ti rabii iti De Russy Ballroom, Hale Koa Hotel idiay Waikiki, Oahu.

Kalpasan iti agarup tallo a dekada a dedikasionna iti trabaho, matungpalen ti kalikaguman ni Dr. Alegado nga agawid idiay Filipinas a karaman ti pamiliana.

Maysa nga edukador, eskolar ken naiget a sumursuporta iti immigrant and civil rights. Nagserbi kas chair iti Ethnic Studies at the University of Hawaii-Manoa. Nagserbi pay kas assistant to the Chancellor of the University of Hawaii-West Oahu, no sadino a ditoy a tinulonganna a napatibker ti campus' programs nga agserbi iti populasion iti daytoy a paset ti isla. Maysa nga eskolar ni Dr. Alegado iti benneg ti Filipino American studies, ethnic studies ken Philippines studies. Nakatulong pay ti kaadda ti adalna iti pilosopia iti panaka-reporma ti edukasion ket babaen iti daytoy, nabukel ti social movements iti tartaraudi a tawen ti 1960 iti Estados Unidos.

Iti uneg ti tallo a dekada, nabenipisiaran ti komunidad dagiti Filipino ti panakipaset ken kontribusion ni Dr. Alegado kas maysa nga Civil Rights Advocate ken ti panursurona iti UH-Manoa. Nagbalin pay daytoy nga inspirasion iti panakidangadang tapno magun-od ti sosial, politikal ken economic justice para kadagiti imigrante ken minoridad nangruna dagiti Filipinos iti Hawaii.

Inlawlawag ni Dr. Alegado nga ipagtangsit ken magustuanna ti trabahona a mangisuro iti UH-Manoa's Ethnic Studies department and the Center for Philippine Studies. Isurona dagiti estudiantena tapno maawatanda ti kultura ken pakasaritaan ni Filipino. Karaman iti daytoy panakaipaset ti community projects ket dagiti internship iti FilCom Center idiay Waipahu, nga agsuksukisok para iti community organizations kas iti Ota Camp Makibaka Village and the People Against Chinatown Eviction idi taraudi ti tawen ti 1970, wenno dagiti grupo kas iti Filipino Coalition for Solidarity and the National Federation of Filipino American Associations, ingibus ni Alegado.*
____________________________________

UFCH, Innagananna dagiti Nangabak iti Progress Awards

2008-01-08T08:48:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

HONOLULU, Oahu--Sangapulo ket piton a tawenen manipud narugian a mabigbig ti naisangsangayan nga aramid dagiti Filipinos iti Hawaii, innaganan ti United Filipino Council of Hawaii [UFCH] ti 25 nga indibidual a nakayawatan ti pammadayaw gapu iti ekstra-ordinario a sagut ken talento a simbolo iti panangbigbig ti publiko iti abilidad, kinalaing ken kinasirib dagiti Filipinos iti Hawaii.

Narugian daytoy a panakabigbig iti aramid dagiti Filipinos idi 1990, babaen ken ni Antonio V. Ramil, ti utek a nangiyuswat ti pammadaw.

Idauluan ni Ramil dagiti honorees iti daytoy a tawen. Naiyawat kenkuana ti pammadayaw kas "Father of the Progress Awards." Ti Juan Dionisio Sr. Lifetime Achievement Service Award ken UFCH Lifetime Achievement Award ket naiyawat kada Oscar Portugal ken Mario Ramil.

Inlawlawag ni Brian Andaya, practicing lawyer ken agdama a presidente ti UFCH, a ti panakaited dagiti pammadayaw kadagiti awardees ken tapno mangipakita ti panagkaykaysa dagiti Filipinos ken ti panagtalinaed ti napintas a pagulidanan nga aramid iti publiko/komunidad.

Kuna ni Andaya, dagiti pammadayaw ti simbolo no ania ti maaramid ti komunidad kadagiti tattao babaen iti panakaited ti pammigbig babaen iti miembros, a nangpaneknek ken ehemplo a pagsurotan wenno pagulidanan dagiti dadduma a kamengna iti sosiodad.

Duapulo ket lima nga indibidual manipud iti intero nga isla ti Hawaii ti nakaawat iti daytoy a pampubliko a pammigbig iti 2007 Progress Awards, inrepresentarda iti 15 a kategoria iti nasao a pammadayaw.

Maysa kadagiti nakaawat iti daytoy a pammadayaw ti Progress Awards for Education isu ni Dr. Aurelio SolverAgcaoili, agdama a coordinator ti Ilokano Language and Literature Program of the University of Hawaii iti Manoa ken kolumnista/editorial contributor ti Fil-Am OBSERVER.

Dagiti dadduma a napadayawan: William S. Julian para iti Agrikultura; Iwalani Tseu para iti Arte ken Entertainment; Leticia Serapion Castillo ken Barbara J. Haliniak para iti Serbisio Komunidad; Barbara Ann Bongo-Arthurs ken Ligaya M. Ricafrente para iti Edukasion; Alma T. Caberto, Erlinda Villena ken Dana Pastula para iti Entrepreneurship; Jorge Marzan ken Donovan dela Cruz para iti Serbisio Gobierno; Charlene Cuaresma para iti Humanitarian services; John Garcia ken Aldrin M. Villahermosa para Labor and Constructions; Randal Grant B. Valenciano ken Ronald Ibarra para iti Law and Jurisprudence; Mila Medallion para iti Media and Communications: Danilo L. Licudine para iti Science and Technology; Kurl B Nino para iti Ay-ayam; Louise Abilla ken Gregory Peros para iti Travel and Hospitality; ken Deisha Lei M. Pico ken Michael A. Dahilig- Outstanding Youth.

Nayawat ti "Ating Kaibigan Award" ken ni David Heenan, maysa a trustee iti Estate of James Campbell.

Napadayawan ni Heenan gapu iti nagbalin nga akemna iti Filipino Community Center iti Waipahu, ken nagbalin nga instrumento iti panakalged ti lugar ti nasao a center.

Ni Keahi Tucker, anchor ti KGMB9, ti nagbalin a timon ti awards ceremony. Indirihe ni Leo Rojas Gozar ti programa iti tema nga "Above and Beyond."*
___________________________________

Pinadayawan ti UFCH ni AGCAOILI iti 2007 Progress Award for Education

2008-01-07T13:29:00.000-10:00

ni Rudy Ram. Rumbaoa

WAIKIKI, Oahu-- Pinili ti United Filipino Council of Hawaii ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili kas naisangsangayan nga edukador iti sibubukel nga Estado ti Hawaii babaen iti panangited ti UFCH kenkuana ti pammadayaw a Progress Award for Education para iti 2007.

Nayawat ti pammadayaw ken ni Agcaoili iti maysa a pormal a seremonia idiay Royal Hawaiian Hotel iti Waikiki, Oahu, idi Nobiembre 24, 2007. Kadua ni Agcaoili a napadayawan dagiti agarup 19 pay a binigbig ti UFCH, aliansa ti agarup 100 nga organisasion dagiti Filipino iti Hawaii.

Nabigbig ni Agcaoili gapu iti aramidna iti edukasion saan laeng iti uneg ti Unibersidad ti Hawaii nga agdama a pagpapaayanna a kas manursuro iti Ilokano, iti pelikula ti Filipinas ken kultura a popular, iti literatura, iti panagipatarus ken drama.

Kaduana dagiti nagduduma a civic organizations ken cause-oriented groups, kasta met ti GUMIL Hawaii, Annak ti Kailukoan iti Amerika, ken ti Timpuyog Dagiti Mannurat nga Ilokano, inrusat ni Agcaoili ti kaunaan a 2007 International Conference on Ilokano and Amianan Languages and Cultures. Isu met ti nangirubuat iti Fiesta Ilokano ken Amianan a naangay iti Philippine Consulate General ket manamnama a maangay iti kada Pebrero a bulan a panakarambak ti Philippine Arts Month.

Kinonseptualisa ni Agcaoili ti agtultuloy a panakaiyadal iti komunidad dagiti isyu iti kanser ken ti kinaranggas iti taeng babaen ti 4K Initiative [Kur-itan Kontra iti Kanser ken iti Kinaranggas iti Taeng] ken ti 3K Initiative [Kur-itan Kontra iti Kinaranggas iti Taeng], agpada a community language program nga adda iti babaen ti Ilokano Language and Literature Program iti Unibersidad ti Hawaii. Kadua ni Agcaoili a nangisayangkat kadagitoy nga inisiatiba ti Asian American Network for Cancer Awareness, Research and Training, ken ti Domestic Violence Clearing-house and Legal Hotline-Pilipina Rural Project.

Ni Agcaoili met laeng ti maysa kadagiti nangirugi iti Nakem Conferences, maysa itan a tignayan ken addaanen iti country chapter iti Filipinas, ti Nakem Conference Philippines nga indauluan ni Dr. Alegria Tan Visaya, sekretaria ti Board of Regents ti Mariano Marcos State University.

Inleppas ni Agcaoili, babaen iti Presidential Scholarship, ti kinadoktorado iti Unibersidad ti Filipinas a nangisuroanna sakbay a nagpa-Amerika. Inringpasna pay ti masterado iti business administrasion, iti arte medior iti pilosopia, batsilier iti arte klasikal, batsilier iti pilosopia. Maysa pay a lisensiado a mangisursuro iti California sakbay nga immakar iti Unibersidad ti Hawaii.

Mannurat ni Agcaoili iti Fil-AM OBSERVER ken BANNAWAG; kasta met nga agsursurat iti ingles ken tagalog. Ti nobelana a "Dangadang" ti maysa kadagiti napadayawan iti Centennial Literary Prize idi 1998. Inyalatna iti daytoy a tawen ken iti napalabas ti umuna a premio iti Gawad Komisyon para kadagiti koleksion ti daniwna nga Ilokano.

___________________________________________