"Rice Festival Week," maangay iti Maui, Hi

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui- Opisial nga indeklara ni Maui Mayor Charmaine Tavares ti Disiembre 14-20, 2009 a kas "Rice Festival Week," umuna a panakarambakna iti intero a County ti Maui ken uray pay iti sibubukel a Hawaii.

Sagundayen ti proklamasion, kuna ni Tavares a "Dakkel ti akem ti bagas/innapuy iti kaaduan a pagpagilian gapu iti kinabaknang ti nutrision nga ipaayna ken nagbalin daytoy a pondasion ti ekonomia iti intero a komunidad." Innayon ti mayor a "Ti innapuy ti kangrunaan a pagbiag ken taraon ti tao."

Da Mrs. Norma Barroga, agdama a presidente ti Binhi at Ani ken Tony Ramil, Festival general manager, ti nangawat ti proklamasion manipud iti mayor iti Mayor's Lounge, Kalani  O Maui Building, Wailuku, idi Disiembre 1. Ti met la Binhi at Ani ti mangirubbuat ken mangidaulo ti Filipino community iti daytoy a pasken.

Iti Disiembre 20, maudi nga aldaw ti selebrasion, maigiddan met a marambakan ti anibersario dagiti immuna a sakada iti Hawaii. Malagip a simmanglad dagiti kaunaan a Filipinos iti pantalan ti Honolulu idi Disiembre 20, 1906 tapno agtrabaho kadagiti plantasion ti kaunasan ken kapiniaan,  ken naidestinoda iti Ola'a Plantation idiay Big Island. Simmangpet ti naudi a bansada dagiti sakada iti Hawaii idi 1946. Kaaduan kadagitoy ti mannalon idiay Kailukoan.

Iti rabii ti Disiembre 20, maangay ti Rice Festival dinner and program iti Binhi at Ani Community Center babaen iti panangidaulo dagiti opisial ken miembro ti Binhi at Ani. Ti tema ti selebrasion: "Panagrambak ti Pamilia, Komunidad, ken Kultural a Tradision."
_______________________________

Naiparang ti talento dagiti Filipinos

ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Iti panakaobserba ti Filipino-American History Month [FAHM] iti kaunaan a gundaway iti Maui, imparang ti sumagmamano a grupo dagiti Filipino performers ti kabukbukodanda a talento iti panagkanta ken panagsala idiay Center Stage ti Queen Kaahumanu Center idi Oktubre 24, 2009. Babaen iti panakibinnulig ken panangiturong ni Madelyne Pascua, akinkukua ken direktor ti Dance International Production [DIP], ti parada ti talento dagiti Filipinos. Adu ti nangdayaw iti pabuya saan laeng a dagiti pada a nangisit ti sikona, ngem pati pay dagiti sabali a puli iti Maui.

Nagyaman ni Pascua kadagiti ka-Filipinoan a nakipaset iti nasao a programa. Inako ni Pascua nga insaganaanda daytoy a pabuya tapno mapnek dagiti tattao nga agbuya. Kuna ni Pascua a gapu iti panagkikinnamayet, kinagaget ken dedikasion dagiti Filipinos, balligi ti nasao a parada ti talento dagiti Filipinos.

Linuktan ni Pam Gamboan Petersen, maysa a professional vocalist, instrumentalist ken entertainer babaen iti panangkantana ti bukodna a rendision ti tallo a nailian a kanta, "Lupang Hinirang," "Hawai'i Pono'I," ken "Star Spangled Banner."

Impakita met ti DIP ti bukodda a talento iti panagsala iti Hawaiian, Filipino, ken Tahitian.

Dagiti sabsabali pay a nagpabuya: Valley Isle Fellowship Singing Dance Ministry, ni CJ Ancheta, The Ladies of Leisure, Rey Ramos, Joshua Ancheta, Sherry Bio, Rey and Perfecta Ramos ken Paris Sensano.

Nagiparang met dagiti naawis a non-profit agencies a kas iti American Red Cross, Maui Community College Dentistry Program, Maui Family Support Services, Valley Isle Fellowship ken Maui Filipino Working Group.***
________________________

Idiaya ti MCC ti Ilokano Plus

ni Rudy Ram. Rumbaoa


KAHULUI, Maui- Babaen iti panagbinnulig ti Maui Community College [MCC] ken Ilokano Language and Literature Program of the University of Hawai'i iti Manoa, maidiaya ti kurso nga Ilokano Plus iti pagadalan no Okubre 10, 2009.

Maidiaya ti kurso nga Ilokano Plus [Ilokano Language and Culture] iti maysa nga aldaw kadagiti profesional, estudiante, ken heritage learners nga agragut nga agsursuro iti cultural bases ti lenguahe nga Ilokano. Mairaman pay iti kurso ti makuna a Conversational Ilokano.

Ti Ilokano ti kangrunaan a Philippine language a maar-aramat iti isla ti Maui, ken pagtitinnawidan a pagsasao ti kaaduan a Filipinos iti intero nga isla ti Hawaii.

Malagip nga Ilokano ti naaramat a pagsasao dagidi immuna a Filipinos a simrek iti kaaduan a paset ti Estados Unidos, kangrunaan ti Hawaii.

Ni Dr. Aurelio S. Agcaoili, agdama a program coordinator for Ilokano ti UH Manoa, ti agisuro iti kurso.

Para iti ad-adu pay nga impormasion, tawagan ti VITEC iti 808-984-323 wenno ti UH Ilokano Language and Literature Program iti numero 808-956-8405.*
_________________________

EMMIE ORTEGA ANDERSON: 2009 Outstanding Filipino Awardee

Ni Rudy Ram. Rumbaoa



KAS pondador ti Pinoy Power Honolulu Radio Program ken kas aktibo a lider iti komunidad, maysa ni Imelda "Emmie" Ortega Anderson a napili iti 2009 Twenty Outstanding Filipino Abroad [TOFA] babaen iti Filipino Image Magazine, ti Pinoy Global Online ken Roxanne Andrea Mendoza Memorial Foundation.

Awaten ni Emmie ti naisangsangayan a pammadaw no Agosto 29 bayat ti Gala Banquet and Ball Award Presentations iti J.W. Marriot Hotel idiay Washington, D.C.
________________________

Inadaptar ti Badoc ni Maui Councilmember Gladys Baisa

ni Rudy Ram. Rumbaoa


KAHULUI, Maui- Iti kaunaan a panangbisitana ti Filipinas, nagbalin nga adopted daughter ti Munisipalidad ti Badoc, Ilocos Norte ni Councilmember ti Maui, Gladys Baisa, babaen iti panakaaprobar ti resulosion nga impasa ti Sangguniang Bayan.

Inpresentar ni Badoc Mayor Tomas Torralba ti nasao a resulosion ken ni Councilmember Baisa idi Hulio 15 iti Office of the Mayor.

Inatendaran dagiti staff ti ili, miembros ti Sangguniang Bayan, ken kabagian ni Baisa ti presentasion ti resulosion. Kinakuyog ni Sherman Baisa, kaingungot ni Gladys, a nagbisita idiy Filipinas.

Naammuan dagiti Baisa ti puon ken ramut ti pamiliada iti Badoc babaen iti ama ni Sherman, ni Cirilo, napan iti Hawaii idi 1921 wenno walopulo ken walo a tawenen ti napalabas ken saanen a nagsubli pay idiay Filipinas.

Iti nasao a panagbisita, kiniddaw ni Baisa babaen iti Sangguniang Bayan a maipasa ti maysa a resulosion a mamagbalin a "Sister City" ti ili a Badoc ti County of Maui.

Kalpasan ti pasken iti opina ti mayor, nagturong dagiti Baisa ken kinuyog ti mayor ida iti Barangay Turod no sadino a dita ti nagnaedan ni Cirilo sakbay a nagpa-Hawaii. Karaman a binisita da Gladys ken Sherman ti Puerto ti Salomague, Cabugao, Ilocos Sur, a nagrubbuatan ni Cirilo a nagturong iti Hawaii.

Binisita pay ni Gladys ni Ilocos Norte Governor Michael Keon. Nagsaritaan da Keon ken Gladys dagiti isyu seknan iti ekonomia, ti gobierno ken kultura.
_________________________

Nailian a Kayo ti Pagilian a Filipinas, Naimula iti Daga ti Maui

WAILUKU, Maui- Babaen iti panagbinnulig ti Maui Filipino Chamber of Commerce [MFCC] ken ti University of the Philippines Alumni Association of Hawaii, iti kaunaan a gundaway, naipadaga ti mula a Narra Tree iti Maui idi Hunio 13 iti Kepaniwai Heritage Gardens, Iao Valley, Wailuku.

Ti panakaimula ti Narra Tree iti Maui ket naigeddan iti panakarambak ti Maika-111 nga Anibersario ti Wayawaya ti Pagilian a Filipinas.

Iti ladawan: [maikatlo manipud iti kannigid] Alma Phocas, Leo Agcolicol [adda iti kannawan] Presidente ti MFCC]. Timmulong a nagmula da [l-r] Virgie Agcolicol, Fanny Ancheta ken Victor Manzano.
_______________________

Gob. Keon, nagbisita iti Maui

WAILUKU, Maui- Nabara ti panangsarabo ti Maui County Council iti ibibisita ni Ilocos Norte Governor Michael Keon iti Maui, Hawaii idi bigat ti Hunio 26, 2009.

Daytoy ti kaunaan a panagbisita ni Keon iti Maui sipud nagtugaw a kas Gobernador ti Ilocos Norte. Kuna ni County Council Chairman Danny Mateo a ti probinsia ti Ilocos Norte iti kaaduan ti bilang dagiti Filipinos/Ilocanos iti Hawaii.

Makitaripnong pay ni Keon kadagiti miembros ti council chambers ti Maui iti oras ti alas-dies ti bigat ti Biernes, ken agatendaran iti aloha reception iti oras ti alas-sais ti malem iti Paina Building iti Maui Community College.

Kadua ni Gob. Keon a nagbisita iti Maui ti agarup 41 a katao, karaman dagiti miembros ti Sanguniang Pangkakawigan, ken sumagmamano a mayor ti Ilocos Norte. Agpaut ti kaadda ti grupo ni Gob. Keon agingga no Hulio 2, 2009.***
__________________________

Barrio Fiesta 2009

Iti Maui, Hawaii...

Nangabak iti 40th Barrio Fiesta idi Mayo 2009

*Iti kapintasan ti Bahay Kubo
Umuna- Lahaina Filipino Catholic Club
Maikadua- Ilocos Surian Association of Maui
Maikatlo- Good Shepherd Church [Juniors]

*Iti panakaiparang ti Arts ken Crafts
Umuna- Lahaina Filipino Catholic Club
Maikadua- Christ the King Filipino Club
Maikatlo- Ilocos Surian Association of Maui

*Talent Contest
Umuna- Jessica Adena [vocal solo]
Maikadua- Dwayne Carlo Manzanillo [vocal solo]
Maikatlo- Mary Grace Basig [Tahitan dance]

*Sungka Tournament
Nagkampion- Norma Arconado

*Barrio Wear [iti babbai]
Umuna- Letty Melchor
Maikadua- Letty Basuel
Maikatlo- Victoria Alakai

*Barrio Wear [iti lallaki]
Umuna- Ryan Lapuebla
Maikadua- Reuben Malinnag
Maikatlo- Pedro Macadangdang

*Ay-ayam
Hang the Clothes
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Kevin Magaoay
Maikadua- Braden Bio
Maikatlo- Irene Tumacder

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Iokepa dela Cruz
Maikadua- Darlyn Dayoan
Maikatlo- Benny Bio

Unshell Hardboiled Eggs
[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Iokepa dela Cruz
Maikadua- Britney Bio
Maikatlo- Darlyn Dayoan

Thread the Needle
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Keanu Ho'opai
Maikadua- Kevin Magaoay
Maikatlo- Charmaine Itliong

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Kapena Ho'opai
Maikadua- Britney Bio
Maikatlo- Darlyn Dayoan

Kudkudisi
[13 years old ken nangatngato]
Umuna- Keanu Ho'opai
Maikadua- Irene Tumacder
Maikatlo- Braden Bio

[12 years old ken nababbaba]
Umuna- Benny Bio
Maikadua- Iokepa dela Cruz
Maikatlo- Britney Bio
___________________________

Observer Editor, inawatna ti "Outstanding Award"

HONOLULU, Oahu--Inawat ni Dr. Aurelio Solver Agcaoili, Fil-Am Observer Editor, ti Outstanding Achiever Award iti benneg ti Arte, Kultura ken Literatura. Ni Agcaoili ti maysa kadagiti siam a napili nga outstanding graduates ti Divine Word College of Laoag [DWCL] iti kalkalpas a 2009 International Grand Reunion.

Dagiti dadduma a nabigbig ken napadayawan isuda: Byrne Munoz [BSE, 1970] para iti benneg ti Media, Broadcasting and Communication; ni Dr. Evelyn L. Pascua [BSE, 1972] para iti Edukasion; ni Esther B. Pascual [BSEEd, 1967] para iti Healthcare and Caregiving; ni Domingo R. Pascual [BSC, 1972] para iti Real Estate, Investment and Mortgage; ni Jesse P. Pascual [BSC, 1966] para iti Serbisio ti Komunidad; ni Thorn V. Pascual [1984] para iti Entreprenuership and Business Management; ni Ernesto Pasion [BSC, 1963] para iti Government and Politics, ken Amado I. Yoro [BSE, 1970] para iti Leadership Development.

Inatendaran dagiti Alumni manipud iti Hawaii, ti Filipinas, ti US Mainland, Canada ken sabsabali pay a lugar ti umuna nga International Reunion ti DWCL a naangay idi Mayo 2, 2009 idiay Hilton Hawaiian Village.

Nalpas ni Agcaoili ti secondary education iti Divine Word High School, ken nabigbig daytoy gapu kadagiti obra maestra a sinuratna iti benneg ti literatura ken creative writing, karaman ditoy ti Ilokano and Amianan Studies. Mabigbig ni Agcaoili a kas trilingual writer iti Ilokano, Ingles ken Tagalog. Adun ti naawatna a pammadayaw, grants ken literary prizes karamanen ditoy ti award-winnning historical novel "Dangadang." Ni Agcaoili met lang ti editor ken nagipatarus iti Ilokano and Amianan Studies, Nakem: Essays on Amianan Knowledge.

Idi Abril 2009, naawat ni Agcaoili ti Pedro Bukaneg Award, maysa a lifetime achievement award iti literatura ken creative writing nga ited ti GUMIL Filipinas, internasional nga organisasion dagiti mannurat nga Ilokano iti Filipinas ken abrod.

Ni Agcaoili ti presidente ti statewide Hawaii Association of Language Teachers [HALT], presidente ti Nakem Conference International, ken Bise Presidente para ti Research and Publications of the Association of Ilokano Writers-Global.

Iti agdama, tumultulong ni Agcaoili para iti Language and Literature Program iti University of Hawai'i- Manoa a kaduana dagiti sumagmamano a kameng ti Maui Filipino Working Groups ken Fil-Am Observer. Ni Agcaoili met lang ti nangirugi iti panakainayon ti Ilokano Plus Program iti Maui Community College.

Ni Ilocos Norte Schools Division Superintendent Dr. Araceli C. Pascual [BSE, 1970] ti nagbalin a kangrunaan a bisita ken nagsarita. Ni Philippine Consul Paul Cortez ti namagsapata kadagiti kabarbaro nga opisiales ti Divine Word College of Laoag Alumni Association [DWCL-AA].

Nabangon ti asosasion idi 1990, ni Amado Yoro ti founding president.***
_____________________________________________________________

Naangay ti HALT Language Teaching

Ni Rudy Ram. Rumbaoa





HONOLULU, Oahu- Naangay idi Abril 18, 2009 iti University of Hawaii-Kapiolani Community College ti Maika-23 a tinawen a komperensia babaen iti Hawaii Association of Language Teachers [HALT]. Ti tema ti komperensia: "Changing the World Through Language Learning."

Ni Dr. Kimi Kondo-Brown, interim associate dean iti College of Languages, Literature and Linguistics of UH Manoa ti kangrunaan a nagsarita ken nangibinsabinsa ti "Becoming Proactive about Assessment and Evaluation."

Ni Aurelio Solver Agcaoili, program coordinator of Ilokano Language and Literature ti UH Manoa ken agdama a presidente ti HALT ti nangilawlawag no kasano ti panakapili dagiti mangisursuro basar iti kualipikasionda-- umuna, panagisuro iti high school, ken maikadua, iti kolehio-- ti pakaipaayan ti 2009 HALT Most Outstanding Teacher Award.

Inyawat met ni Lee Webber- presidente ti Honolulu Advertiser ti gunguna kadagiti napagasatan a napili a mangisursuro.

Ni Prof. Satoru Shinagawa ti Kapiolani Community College ti nagpaay a chair iti daytoy a tawen a komperensia.*
_________________________________________

Ni Long ti Mrs. Maui Filipina 2009

Imposte ni Rudy Ram. Rumbaoa



WAILUKU, Maui-- Ni Dr. Catherine "Cathie" A. Long, anak ti maysa a sakada, ti kabarbaro a nabalangatan a Mrs. Maui Filipina 2009 idi Marso 28, 2009 iti Maika-37th Annual Terno Ball and Mrs. Maui Filipina Coronation a naangay idiay Binhi at Ani Center. Ni Honorable Ariel Abadilla, Philippine Consul General, ti nangisaad ti korona ken nagbalin a kangrunaan a bisita.

Maragsakan ken nasorpresa ni Long ta dina namnamaen nga isu ti mabalangatan a kas kabarbaro a Mrs. Maui Filipina. Nupay agpapada amin a kandidata a nagtrabaho a naimbag iti pagsayaatan daytoy a pasalip babaen iti soliciting advertisement ken nagawat iti donasion tapno agur-or ti pundo a para iti scholarship funds nga agserbi kadagiti agtutubo nga agngayangay a mangituloy pay ti agbasa.

Malaksid iti panangtulong kadagiti agtutubo, kuna ni Cathie a nakisalip iti daytoy a kontes tapno maipaayna met ti opurtunidadna nga agsao wenno agtimek maipanggep iti family domesic violence ken no kasano a lapdan ti komunidad ti panagramram daytoy nadangkes nga aramid iti uneg ti pamilia ken no kasano a mapugipog wenno maisardeng daytoy.

Nagturpos ni Cathie iti doctoral degree iti Counseling Psychology idiay Argosy University, Sarasota, Florida idi Oktubre itay napan a tawen. Agdama ita nga agprakpraktis a kas counseling psychologist ken agtrabaho a kas part-time lecturer iti Maui Community College. Maysa a miembro ni Long iti Board of Directors of the Maui Filipino Chamber of Commerce.

Nayasawa ken ni Henry Long IV ken addaan iti tallo nga annak- da Joseph, Travis ken Ciara, ken dua nga appoko. Agpada da Cathie ken Henry a mangimaton ti Keiki Clubhouse pre-school ti Kihei.***
____________________________________________________________________

Naglatak Ti Nagan Ti Estudiante A Filipino Iti Maui County Spelling Bee

Ni Rudy Ram. Rumbaoa





WAILUKU, Maui--Iti nagsaruno a tawen, nagtsampion manen ni Gabriel Salazar, 7th grader ti Maui Waena Intermediate School. Pinangabak ni Salazar babaen iti panangispelingna a naimbag ti balikas a "hypocrisy" iti naangay a Maui District Spelling Bee iti Iao Intermediate School itay kallabes.

Inako ni Manuel Salazar, ama ken coach ni Gabriel, nga iti uneg ti tallo a bulan, insaganaan a husto ni Gabriel daytoy a salisal babaen iti panangibubosna ti panawenna a nagpraktis ti dua agingga iti tallo nga oras ti tunggal aldaw.

Maragsakan ni Pepita Cajudoy, mangisursuro ti Maui Waena, gaputa adda nagbanagan dagiti adu a sakripisio ni Gabriel ken agserbi nga inspirasion kadagiti dadduma nga estudiante a Filipinos saan laeng iti Maui no di ket iti intero nga estado ti Hawaii.

Ni Gabriel ti mangibagi ti Maui a kaduana pay ti sabali nga estudiante iti maangay a Honolulu Advertiser's 24th Hawaii State Spelling Bee no Marso 15, 2009 iti Windward Community College, Paliku Theatre.

Ni Gabriel ket anakda Manuel Salazar ti Obando, Bulacan ken Wilma Salazar ti Sto. Domingo, Ilocos Sur.***
___________________________________________________________________________________________

Rinambakan ti Paradise Supermart ti Maika-Sangapulo ket Walo a Tawen ti Panagserbina

Ni Rudy Ram. Rumbaoa


KAHULUI, Maui— Ti Paradise Supermart and Catering ti maysa kadagiti karang-ayan a Filipino Restaurant iti Maui. Malagip a nangrugi laeng ti negosio ti Paradise Store iti bassit a pagtagilakuan iti sausage a masarakan iti Wailuku. Ngem kalpasan ti sangapulo ket walo a tawen ti napalabas, narang-ayen ken mabigbig a pagtagilakuan ti Paradise Supermart.

Ti Paradise Supermart Fast Food and Catering ket kukua ken imatonan dagiti agasawa: da Roger ken Tina Santos.

Itay nabiit, napili ti Paradise a kas “Best Filipino Food” iti babaen ti “Best Ethnic” category dagiti agbasbasa iti pagiwarnak ti Maui News idi Setiembre 2008.

Saan a napupuotan dagiti agasawa a naungpotda ti sangapulo ket walo a tawen gapu iti kinasaldet a panangimatonda ti negosio.

Inako da Roger ken Tina a kalikagumda lang ti maaddaan iti bukod a negosio ken maserbian ti sibubukel a komunidad. Naragsakan ketdi dagiti agkaingungot a dakkel ti nagbanagan ti adu a sakripisio ken arapaapda a nangparang-ay ti negosioda.

Magatang iti Paradise Supermart Fast Food and Catering dagiti nadumaduma a produkto ti Ilocandia brand longganisa. Sabali lang ti dry goods manipud iti Filipinas, ti frozen foods, fresh produce ken presko a lames.

Adda 30 a klase ti taraon a magatang iti inaldaw iti Paradise Supermart. Ti Banana lumpia ken nateng ti lokal a paborito.

Plano dagiti agasawa a palawaen ti parking space ken mayaramidan iti function hall iti maikadua a kadsaaran ti pasdek.

Saan met a paudi da Roger ken Tina no panagserbi iti komunidad ti pagsasaritaan. Aktibo dagitoy nga agasawa a miembro ti Maui Fiipino Chamber of Commerce [MFCC] ken nakasagana a kanayon a mangsuporta ti nagduduma a programa dagiti Filipino clubs ken organizations.

Idi Enero 2006, naawatda Roger ken Tina ti “Progress Award for Entrepreneurship” manipud iti United Filipino Council of Hawai’I [UFCH] ken nairaman iti nominasion para iti “Outstanding Filipinos of Maui.”**
____________________________________________

Panakalagip dagiti Sakadas, napatit ti Centennial Bell

Ni Rudy Ram. Rumbaoa



NARAGSAK ti uni ti panakapatit ti centennial bell iti pananglagip dagiti sakadas ti adu a tuok ken rigat ti naglabasanda iti ipapanda iti Hawaii. Naangay ti simple a programa idi bigat ti Disiembre 20, 2008 iti Binhi at Ani Center, Kahului.

Inawis wenno rinekrut ti Hawaii Sugar Planters Association [HSPA] dagiti immuna a sangapulo ket lima a sakadas, dagiti makuna a pioneer laborers tapno agtrabaho iti kataltalonan ti Hawaii, ken simmangpetda iti Honolulu idi Disiembre 20, 1906. Saan met ketdi a nagbalin a nabara a damag ti isasangpetda iti Hawaii.

Iti isyu nga impadamag ti Maui News idi Disiembre 22, 1906, maymaysa a binatog ti naaramat mainaig iti isasangpet dagiti sakadas kunana: "Honolulu, Dec.21- Nagsubli idi kalman ni A.F. Judd manipud iti Filipinas a kaduana ti grupo dagiti naawis a Filipinos tapno masubok ti panagtrabahoda iti kataltalonan."

Napaneknekan ketdi ti kinasaldet dagitoy a trabahador a Filipinos ken nagtultuloy iti panagrekrut agingga idi tawen 1946 idi simmangpet ti maudi a grupo dagiti Filipinos nga agbilang iti 6,000 manipud pagilian a Filipinas tapno masupusopan ti panagkurang dagiti trabahador iti kataltalonan ti Hawaii kalpasan ti Maikadua a Gubat ti Sangalubongan.

Ngem in-inut a maib-ibus ti bilang dagiti sakadas iti naglabas a tawen. Dagiti nabatbati, mapattapatta nga agtawendan iti walopulo agingga iti nobenta. Dagiti dadduma, kabaelanda pay laeng iti agparang kadagiti community gatherings. Karaman ditoy da: Pepito Ragasa, Danny Tabangcura, Antonino Bernardo, Pedro Macadangdang ket Pete Cortez.

Kadagiti naglabas a tawen, kinaykayat dagitoy dadduma a sakadas ti nagtalinaed iti baukodda a pagtaengan. Dagiti met dadduma, aktiboda kadagiti programa, salaan, kdpy.

Ket napatit ti centennial bell, ti kampana a pinataud dagiti miembros ken opisiales ti Binhi at Ani idi 2006 iti pakalaglagipan ti Maika-100 a tawen nga Anibersario iti isasangpet dagiti umuna a sakadas iti Hawaii. Nagallangogan ti uni ti kampana iti intero nga isla ti Maui-- a nangipasimudaag iti agnanayon a panakalagip kadagiti sakadas.


[**Kitaen ti kaarngi nga artikulo iti www.filamobserverarticles.blogspot.com]
_________________________________________________________________

Maika-17th Annual Filipino Fiesta, maangay no Mayo 9, 2009

ni Rudy Ram. Rumbaoa



HONOLULU, Oahu-- Maangay no Mayo 9, 2009 iti Kapiolani Park, Waikiki ti agtinawen a Filipino Fiesta-- kadakkelan a pasken pangkultura ti komunidad dagiti Filipinos iti Hawaii. Daytoy ti Maika-17th nga edision ti piesta a pakaiparangan ti nagduduma nga aspeto ti pakasaritaan ken kultura dagiti Filipinos.

Ti tema ti piesta, "Kabataan: Pag-asa ng Bayan" [Youth: Hope of the Fatherland] ken maipokus ti akem dagiti agtutubo iti panangbangon ti pagilian ken ti kari nga iyegda iti komunidad dagiti Filipinos iti Hawaii.

Ti piesta iti daytoy a tawen ket adda tallo a pasetna. Mairubbuat ti piesta iti bigat babaen iti maysa a parada a mangrugi iti Fort DeRussy nga agpatingga iti Kapiolani Park a pagpartisiparan dagiti nagduduma a banda, namaris a floats, cultural groups, street dancers, negosiante, ken organisasion iti komunidad. Kangrunaan a maiparang iti parada ti pakasaritaan ken kultura ti Filipinas.

Agpabuya pay iti piesta dagiti nagduduma a Philippine entertainers, ti cultural village ti nadumaduma a rehion iti Filipinas, food booths, keiki village, negosiante ken non-profit organizations.

Iti rabii, maangay ti Santacruzan festival a pakaipabuyaan dagiti nalalasbang a babbalasang a mangibagi iti religious ken historical personages, ken agmartsada iti salinong ti nadekosarionan iti sabsabong nga arkos nga addaan iti nasindian a kandela.

Ti piesta ket inesponsoran ti Filipino Community Center ken babaen iti panakibadang ti Congress of Visayan Organizations, Honolulu Filipino Junior Chamber of Commerce, Oahu Filipino Community Council, ken ti United Filipino Council of Hawaii.*
_________________________________________

Nagsapata Dagiti Baro Nga Opisiales ti FALEA

Ni Rudy Ram. Rumbaoa


HONOLULU, Hawaii-- Nagsapata dagiti baro nga opisiales ken Director ti Filipino-American League of Engineers and Architects [FALEA] iti naangay a Maika-Sangapulo ket Lima a Tawen nga Anibesario ti organisasion idiay Grand Ballroom of the Pacific Beach Hotel, Waikiki itay nabiit.

Malagip a nabangon ti FALEA, sangapulo ket lima a tawenen ti napalabas. Kasta met nairaman iti pasken ti panakaestablisar ti sister organization, ti FALEA Foundation, maysa a non-profit a korporasion ken agur-or iti pundo a maaramat nga agserbi iti edukasion ken scholarship activities.

Iti nasao a pasken, nayawag pay ti ten college student scholarships ken ti panakaipresentar ti plake kadagiti uppat nga indibidual a napili para iti Outstanding Professional Awards iti benneg ti kina-inhinyero, arkitekto ken surveying.

Karaman ditoy ti panakaited ti certificate of appreciation kadagiti tallo a miembros gapu iti naisangsangayan a kontribusion a naipaayda iti organisasion.

Ni Honorable Consul General Ariel Y. Abadilla ti namagsapata dagiti kabarbaro a maipatugaw nga opisiales ken direktor para iti dua a tawen a panagtakemda.

Dagiti baro nga opisial: John C. Ramos- Presidente, Elvi B. Pineda- Bise Presidente/President-elect, Zosima s. Agraan- Sekretario, Marisol V. Tacon- Tesorera, Nicolo A. Orense- Ass't Treas., William A. Rapisura- Auditor, Angie L. Legazpi- Business Manager, Joey G. Resureccion- Public Relations Officer, ken Napoleon Q. Agraan- Immediate Past President.

Dagiti Directors: Ramon B. Bonoan, Jr., Eugene N. Calara, Joeffrey S. Cudiatmat, Vergel G. Del Rosario, Marcelino C. Labasan ken Jojo A. Lopez.

Inyawat ni Scholarship Awards Chairman and FALEA Director Eugene Calara kadagiti sangapulo nga estudiante nga eskolars. Isuda: Elvine Pineda II, Salvador Pagaduan, Jr., Geoffrey Tran, Donna Gonzales, Travis Hirayama, Melissa Valdez, Jose Legaspi, Anthony Sylvester III, Mare Ragasa ken Alana Beltran.

Innaganan met ni Elvi Pineda, VP/President-elect dagiti uppat nga Outstanding Professional Awards. Isuda: Jeoffrey S. Cudiamat- Civil Engineer ken founder ti Structural Hawaii, Inc., ken nangbangon ti dua pay a kompania-- ti Cudiamat Construction, Inc. ken Keiki Care Center of Hawaii; ni Zosima S. Agraan- nagturpos iti Civil & Sanitary Engineer ken agdama nga agtrabaho iti Department of Land & Natural Resources a kas Civil Engineer; ni Pedro Y. Guzman- addaan ti degree iti Mining Engineering ken agdama nga agtrabaho iti Sam. O. Hirota, Inc. a kas Project Manager ken Ernesto T. Endrina, maysa nga arkitekto ken agdama nga agtrabaho iti Architec Hawaii, Ltd. a kas Senior Designer.**

[www.dagitikappurosadamdamagitihawaii.blogspot.com]
[copyright by rudy ram. rumbaoa///2009]
_______________________________________________

Balligi ti Libre a Serbisio ti Konsulada ti Filipinas iti Maui

Ni Rudy Ram. Rumbaoa



KAHULUI, MAUI-- Agarup aguppat a gasut a Filipinos ti nasapa a nagturong iti Binhi at Ani Communit Center idiay Kahului, Maui tapno gundawayanda iti libre a serbisio nga inpaay ti Philippine Consulate ti Honolulu idi Oktubre 11, 2008.

Kuna ni Philippine Consul General Ariel Abadilla, paset ti Consular Outreach Program ti panangipaayda iti libre a serbisio iti Maui. Iti panangbagkat ni Abadilla ti sibubukel a Konsulada a nagturong iti Maui, naammuan nga adda agdua gasut a Filipino citizen ti nagkasapulan iti passport assistance ken nagpabaro kadagiti pasaporteda.

Manipud idi inyimplimentar ti gobierno ti Machine Readable Passport System [MRPS], masapul nga agparang ti aplikante iti opisina ti Konsulada ti Filipinas idiay Honolulu. Kuna ni Consul Paul Cortez a gapu iti ayat a tumulong ti Konsulada iti al-alisto a panakaproseso dagiti pasaporte, dakkel pay ti naipaay a tulong daytoy a programa ti Konsulada ta nakainut dagiti ka-Filipinoan imbes a nagbiaheda a napan idiay Honolulu.

Kadua ni ConGen Abadilla ken Consul Cortez da ConsularAssistants Marivic Siasico, Sheila Tarrosa ken Ray Calaguian a nagturong iti Maui tapno dardaras ti panakaproseso iti 322 passport applications.

Nagturong ti grupo ni Abadilla iti Maui babaen iti awis ken panagkakammayet da Herman Andaya, presidente ti Maui Filipino Community Council; Lydia Rayo, Margaret Santos ken Arnold Baxa, Coordinator of the Immigrant Services Division ti Maui County; Cecil Piros ti Rey-Cel Travel, Teresita Noble ti Noble Travel, Norma Barroga, presidenet ti Binhi at Ani Filipino Community Center ken ti Philippine Consulate of Honolulu*
________________________________________________

2008 Parents of the Year da Tony ken Luz Ramil

ni Rudy Ram. Rumbaoa


IDI Agosto 30, 2008, inawatda Tony ken Luz ti medalia ken sertipiko ti pammigbig kas maysa kadagiti napadayawan a 2008 Parents of the Year iti naangay a festive banquet iti Empress Restaurant idiay Honolulu, Oahu.

Asino da Tony ken Luz Ramil?
Nagdenna dagitoy agkaingungot, da Tony ken Luz Ramil, taga-Kihei, Maui iti 35 a tawen. Nagturpos dagiti tallo nga annakda iti kolehio. Nayanak ken dimmakkel dagitoy a bunga ti ar-arasaasda iti Maui.

Nagadal dagiti annakda iti Baldwin High School ken nagturposda a with honors ken nairamanda iti National Honor Society. Agpada a nabigbig da Tony ken Luz gapu iti pangibubosda ti panawenda nga aktibo iti komunidad ken sumagmamano a charitable organizations-- ngem dida binaybay-an ti pagimbagan dagiti annakda.

Nagturpos ni Abogado Antonio Ramil, wenno iti nalatak a birngasna a "Tony" iti College of Law ti Unibersidad ti Pilipinas. Nagprakpraktisen iti kinaabogasia iti Maui manipud pay idi 1976. Nagturpos met ni Luz iti University of the East, English major ken agtrabaho kas School Home Assistant in the English for Language Learners [ELL] a programa ti Departamento ti Edukasion.

Ni Mercedes R. How, inauna nga anakda Tony ken Luz, nagturpos iti Unibersidad ti Hawaii- Manoa nga addaan iti bachelors degree iti education idi 1999. Agnaed ni Mercedes, karaman ni Matthew, asawa ken aguppat a bulan nga anakda, ni Kekoa iti Sherwood, Arkansas

Mangisuro iti third-grade ni Mercedes iti Abundant Life School nga imaniher ti Sylvan Hills First Baptist Church.

Maikadua ni Aimee Paz R. Ramil. Nagturpos iti bachelors degree ti kina-arkitekto iti University of Virginia idi 2000. Nagadal iti maysa a semestre idiay Florence, Italy pambaranna metten a sinirig dagiti nalatak nga architectural works iti pagilian nga Italia, Espania ken Aleman. Nakikappeng iti Group 70 architectural firm iti Honolulu.

Ni Audree Faith R. Simmons ti buridek kadakuada a tallo. Nagadal iti major in Ethnic Studies iti U.H.-Manoa ken nagturpos idi 2004. Agtrabaho ita kas cashier ti Logo book store iti Honolulu. Nayasawa ken ni Erik "Kai."

Ania daytoy Parents of the Year?
Maysa a programa ken tinawen a marambakan babaen iti panangisponsor ti Philippine Cultural Foundation of Hawaii.

Kuna ni Maggie P. Domingo, Presidente, dagitoy a lima a parehas dagiti nagannak ti nagsakripisio ken nagan-anus uray pay adda dagiti pannubok iti agdama a sangsangnguenda, saan ketdi a tubeng dagitoy iti panangbangonda ti natibtibker a pamilia. Inkari dagitoy a nagannak kadagiti annakda ti edukasion tapno magun-od ti arapaap a kina-professional ken agballigida iti masakbayan.

Dagiti Dadduma a Nagannak a Napadayawan
**Dana S. Aloang [Oahu]: Nayasawa ken ni Dios-ti-aluadna Ruperto Aloang iti 34 a tawen. Uppat dagiti annakda: Inawagan ni Dana dagiti annakna kas "4 Treasures."

Ni Rebecca, inauna, nagturpos iti U.H. [Linguistics] ken agtrabaho iti finance industry;

Elvira ti maikadua, nagturpos iti Platt College iti kina-Computer Graphic Design idiay California ken empleado ita iti benneg ti digital media ;

Maikatlo ni Evelyn. Nagturpos iti Communications idiay Unibersidad ti Hawaii;

ken Erica, iti met lang Unibersidad ti Hawaii ti nagturposanna iti Communications.


**Nick ken Artemia Amian [Oahu]: Nagdenna dagitoy iti 45 a tawen. Ti Bunga ti ayan-ayatda:

Arnie Amian Kikkawa, nagturpos idiay U.H., iti Biology, Professional Diploma in Secondary Science ken masters degree iti Educational Administration. Agdama a vice principal iti Farrington High School;

Sixto Sao Amian, II. Nagturpos idiay U.H iti Business Adminstration in Finance. Iti agdama, maysa a Senior Master Sergeant iti US Air Force;

ken Arlene Amian Nishimura. Nagturpos idiay U.H. iti BA in French, minor in History ken addaan iti master of arts in education [Secondary Education] manipud iti University of Phoenix.


**Isaac ken Cornelia Guinto [Oahu]: Babaen iti kinagagetda a nagtrabaho a nabuyogan iti sakripisio, naparaburanda iti uppat nga annak:

Cornelia Guinto Cabato, nagturpos idiay University of Hawaii Pacific University iti Business Finance ken agtrabaho iti Department of Health and Dissabilities of the City and County of Honolulu;

Connie Navarro Guinto, nagturpos idiay University of San Diego iti Psychology. Agdama nga agtrabaho iti pediatric cardiology office idinto nga agad-adal iti nursing degree iti University of the Pacific;

Ni Joseph Conrad Guinto, nagturpos idiay U.H. iti Graphic Design ken agtrabaho kas Layout Designer para ti Honolulu Advertiser;

ken Christopher Navarro Guinto, nagturpos idiay University of san Francisco, maysa a Cum Laude iti Business Finance ken agtrabaho kas bank associate iti Bank of America idiay California.


**Tarcela Saligumba ken ti Dios-ti-aluadna Pedro Saligumba, Sr. [Kauai]:

Pedro Saligumba, Jr., nagturpos idiay Oregon Institute of Technology, Mechanical Engineering, agtrabaho iti Kauai Isle Untility Coop;

Tarcela Saligumba Shirota, nagbasa idiay Santa Clara University ken agtrabaho kas dental assistant iti Maui;

Frankie Saligumba, nagbasa idiay U.H. iti Hilo campus ken agtrabaho iti radar maintenance for Air National Guard idiay Kauai;

Bob Saligumba, nagturpos idiay U.H. iti Industrial Arts ken agtrabaho kas industrial arts and driver education teacher idiay Waimea High School;

ken Jenny Saligumba Graham, nagturpos idiay Washington State University iti English ken agtrabaho kas Admissions Operations Manager iti eskuala a nagbasaanna.


Dagiti Kameng ti Hurado:
Abelina Shaw, attorney in private practice ken nagserbi kas Chief of Staff ni dati a Mayor Jeremy Harris ti siudad ken county ti Honolulu;

Ni Rep. John M. Mizuno [State House District 30];

ken Mila Medallion, maysa a social worker, librarian, mannurat ken editor-in-chief ti Fil-Am Courier sipud pay 1993, nagserbi pay kas Director of the State Immigrant Services Center idi administrasion ni Gob. John Waihee.**
_____________________________

Napadayawan ni Aguinaldo-Nakama iti TOFA Awards

ni Rudy Ram. Rumbaoa


KAHULUI, Maui-- Maysa ni Debra Aguinaldo-Nakama, respetado a mangisursuro ti Maui, a nangawat ti pammadayaw iti Twenty Outstanding Filipinos Abroad [TOFA] babaen ti Filipino Image Magazine [PIM] ken Pinoy Global Online News [PGON] iti naangay a 15th Annual Awards Banquet idiay Washington D.C.

Rinaem ni Nakama dagiti sabsabali pay a ka-Filipinoan a napadayawan manipud iti dadduma a lugar ti Estados Unidos. Kaaduan kadagiti naipaayan ti pammadayaw ket manipud iti propesion ti kina-abogado, kina-doktor ken dadduma pay a boluntario a makipagili a nagserbi iti pagsayaatan ti komunidad. 3

Iti edad a 55, nagtrabaho ni Nakama kas Articulation Coordinator ti Maui Community College. Akemna ti agbalin a rangtay dagiti high school students tapno dardaras ti iseserrekda iti community college system. Ti misyon ni Nakama: "Agtrabaho para kadagiti Filipino high school students a sumangsango iti nagkaadu nga isyu ti biag ken problema iti komunidad."

Iti artikulo ni Nakama nga impablaak ti Filipino Image Magazine itay nabiit kunana: "Gaputa dagiti estudiante a Filipinos ket adda iti babaen ti salinong ti Asean-American, direkta a maapektaran dagitoy iti model minority myth a maipagarup nga amin a Filipinos ket naimballigianda iti ekonimia ken iti akademia."

Iti palawag ni Nakama kunana a mapuersa nga agtrabaho dagiti Filipino students babaen ti isyu a nabangon iti generational ken cultural gaps. Masansan a saan a pamiliar dagiti nagannak a Filipinos iti kostumbre ti Estados Unidos ken ti sistema ti edukasion.

Gaputa kalikagum dagitoy a nagannak nga agballigi a maital-o ti pagwadan a Filipino iti Amerika, dumakkel dagitoy nga agtutubo a Filipino a di makasursuro ken mangrespeto ti genialokia ken kultura. Innayon ni Nakama a di man makapagsao iti lengguahe ti Filipino, nakitana ketdi ti kina-importansia ti bukod a kultura. Mismo ni Dios-ti-aluadna Nancy T. Nemoto, dati a Japanese seamtress ken ni tatangna, Bernaldo R. Aguinaldo ti agkuna a mabigbig ti kinaimportante ti edukasion.

Aktibo ni Aguinaldo a mangikamkampania kadagiti annakna, karaman ni Debra, para kandidato politikal dagiti Filipinos iti Maui. Uray ni Richard Caldito, ti umuna a Filipino-American Democrat a nabotosan iti US public office, miembro ti Board of Supervisors ti Maui County Council, ti nanginagan ken ni Nakama iti listaan dagiti umawat ti pammadayaw.

Ti 20 Outstanding Filipinos Abroad awards ket maysa a programa a ti gagemna ket maipaayan ti pammadayaw dagiti Filipino leaders iti komunidad. Nalatak dagitoy nga immawat iti pammadayaw gapu iti aramidda a makaited ti inspirasion iti dadduma, pagulidanan a lider ken positibo nga ugali ken iladawanda ti pudno a kina-Filipino American.

Iti biang ni Nakama, maragsakan a naam-ammo dagiti sabsabali pay nga immawat iti nasao a pammadayaw. Nagkari nga agnanayon a tumulong daytoy iti pagimbagan ti komunidad dagiti Filipinos. Nakasagana pay a mangiburay ken interesado nangruna iti Filipinos nga agragut a tumulong kadagiti agtutubo tapno makagun-od ti nangatngato nga edukasion babaen iti kina-eskolar ken dadduma a pinansial a programa.

Rinaem ni Nakama ti kaadu a Filipino-Americans nga agkalikagum nga iserbi ti naadalda iti Filipinas. Kuna ni Nakama, "Itandudok ti kina-Filipinok."*

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]

Naangay ti Political Forum iti Maui

Ni Rudy Ram. Rumbaoa

KAHULUI, Maui-- Tallo nga organisasion dagiti Filipinos ti nagkaykaysa ken nangangay iti kaunaan a Filipino-sponsored candidate forum iti Maui county. Gagem ti nasao a forum ti mangipaay ti opurtunidad iti komunidad dagiti Filipinos tapno maam-ammo dagiti kandito iti umay nga eleksion ken tapno ammuenda ti position ken pagtakderan ti tunggal kandidato seknan dagiti isyu a sangsanguen ti pagilian.

Naluktan ti forum iti publiko ken nayawis ti imbitasion kadagiti amin a kandidato nga agpaidasig iti Maui County ken residente iti county a nagatendar iti daytoy importante a pasken a naangay idi Setiembre 10, 2008, manipud alas singko ti malem agingga iti alas nuebe ti rabii iti Binhi at Ani, Maui Filipino Community Center. Nagrugi ti meet-and-greet dagiti kandidato iti oras ti alas singko ti malem, naluktan met ti forum proper iti alas sais ti rabii.

Naipaay ken nayam-ammo dagiti kandidato iti publiko iti sagkuakuarenta a segundos, nairaman ditoy ti lima a miembros ti panel a pakaibilangan kadagiti mabigbig ken mararaem a lideres ken miembros ti Filipino-owned print media. Napalubosan ti tunggal kandidato iti treinta a segundos a mangilawlawag ken agsungbat iti saludsod. Nagrugi ti urnos ti forum manipud iti State Senate candidates, State House of Representatives candidates, kalpasanna ti Maui County Council candidates.

Segun iti 2007 edition ti Maui County Data Book, agarup 17 a porsiento ti buklen wenno adda 22, 800 plus ti populasion ket daytoy ti impagunamgunam dagiti Filipinos kadagiti kandidato a denggenda ti pakaseknan ken timek dagiti Filipinos iti Maui. Importante daytoy nga eleksion ta turning point para ti Maui, ken iti komunidad dagiti Filipinos iti Maui a tumulong nga agpili iti maitutop ken mapagtalkan a lider a mangidaulo ken sumango a mangsolbar iti pannubok ti masakbayan.

Dagitoy dagiti Filipino organizations a nagisponsor: Ti National Federation of Filipino American Associations [NaFFAA], bigbigen ti Washington policy-makers, pribado nga industria ken national advocacy groups kas Timek dagiti Filipinos ken Filipino American iti intero nga Estados Unidos--non-partisan, non-profit national affiliation ti nasurok a lima gasut a Filipino-American institutions ken ti umbrella organizations nga addaan iti 12 a rehion a mangsakup iti kontinente ti Estados Unidos, Alaska, Hawaii, Guam ken ti Marianas Islands. Naipabaklay ken naipakumit iti Maui Filipino Council ti panakatagiben ti Filipino cultural heritage tapno maipaay ti scholarships ken leadership programs kadagiti agtutubo ti Maui a buklen iti 55 a unit organizations nga addaan iti mapattapatta a 2,000 a bilang dagiti miembros; ken ti Maui Filipino Chamber of Commerce nga addaan iti nasurok a 50 a bilang dagiti Filipino small business institution-membership, ken dagiti agtagikua kadagiti negosio iti county ti Maui.*

[Dagiti Kappuros a Damdamag iti Hawaii]
__________________________________